"Enter"a basıp içeriğe geçin

Nasturi Ayaklanması

(7 Ağustos-26 Eylül 1924) Kuzey Kürdistan’da Süryanilerin bağımsızlık için başlattığı isyan hareketidir. Yanlız kamuoyunun Nasturilerin Kürtlerle yada dönemin Osmanlı idaresi arasında ki sorun ve çelişkileri hakkında yeterince bilgi sahibi olunmadığı kesin. Her ne kadar varolan kaynaklar resmi askeri kaynaklarsada bu kaynakların yeterince güven vermediğide ortadadır. Yinede biz bu konu ile ilgili genel geçer bilgileri size kısaca anlatalım.

Nasturiler, 1.Dünya Savaşı’na girildiğinde Osmanlı’ya karşı cephe almışlardır. İçlerinden büyük bir kısmı Ruslara sığınmış ve İran’ın Xoy, Urmiye bölgesine yerleştirilmişlerdi. Rus ordusu da bölgenden çekilince zaman zaman Türk kuvvetleriyle çarpışmışlardı.

Böylece Türk idaresinden çıkmaya yönelen Nasturiler, Musul sorunu’nun İngiltere ile bir savaş olasılığını da içeren derin bir anlaşmazlığa dönüştüğü sırada öteden beri kendilerini destekleyen İngilizlerden de güç alarak ayaklandılar. Diyarbakır’da konumlanmış 4. kolordu komutanı Cafer Tayyar Paşaya (Eğilmez)  göre Wan’ın güneyinden Siirt vilayetinin doğusundan ve Mardin vilayetinin kuzeydoğusundan Irak sınırına uzanan geniş alanda yayılmış Nasturiler, İngilizlerin yardımıyla silahlanmışlardı.

İsyanı bastırmak için bölgeye kuwet gönderildi. İngilizler Türk hükümetine bir nota vererek bölgedeki askeri harekatın durdurulmasını istemişler, aksi halde Türk ordusuna karşı harekat düzenleyeceklerini bildirdiler. Bunun üzerine hükümet 14 Ağustos’ta Cafer Tayyar Paşa’ya isyanı bastırma görevi verdi. İsyanın bastırılması için başta Simko diye tanınan Şikak Aşireti başkanı İsmail Ağa ile çeşitli Kürt aşiretleriyle irtibat kuruldu.

Hareket 26 Eylül’de kesin olarak bastırıldı. Sınırı geçerek kaçmak zorunda kalan Nasturiler de İngiliz mandasındaki Irak’a sığındılar.

NIVÎSÊN BALKÊŞ

Bir Cevap Yazın