"Enter"a basıp içeriğe geçin

Resoyê Gopala kimdir

loading...

Büyük dengbêj Reso, Kürtler arasında şu isimler ile tanınır; Resoyê Gopala, Resoyê Mıhacır, Resoyê Qılîwelo ve Mîrê Dengbêjan.

Reso, 1902 yılında Iğdır’ın Kerimbeyli köyünde dünyaya gelir. Reso’nun babası Welo,  kardeşi Evdo ve akrabaları ile birlikte Rewan’dan, Elegez Dağının eteklerindeki Varansofk köyünden, günümüzde de Reso’nun akrabalarının yaşadığı Iğdır’ın Kerimbeyli köyüne göç ederler. Kerimbeyli’de 1902 yılında doğan Reso, toplam yedi kardeşler. Bunlar sırasıyla; Ahmed, Mıhemed, Reso, Hemîd, Usıv, Hezê ve Cewahir.

Uzun yıllar Kerimbeyli’de yaşayan Reso, koyunları çok olduğundan, kendi koyunlarına çobanlık yapar. Koyunları otlatırken sık sık kılamlar söyleyerek bu yönü ile yavaş yavaş yöre halkının ilgisini çeker.
Daha sonraki yıllar da akrabalarından Esê Beko (Malgaz) ailesi Kerimbeyli’de kalmaya devam eder. Reso’nun ailesi ise, Erzurum taraflarına göç eder. Ailenin bir kısmı Hınıs, Mele Dawud köyüne yerleşir, bir kısmı da Muş taraflarına yerleşir. Reso’nun ailesi bir müddet Hınıs’ta kaldıktan sonra, babası Welo, Mele Dawud köyünde vefat eder. Mela Dawud köyünden olan dönemin büyük dengbêjlerinden Dengbêj Hecî Sîno, Evdalê Zeynıkê’nin elinde yetişmiş büyük bir dengbêjdir. Dengbêjlik alanın da Hecî Sîno’dan çok faydalanan Reso, artık Kürtler arasında çokça tanınır.

Bir müddet Mele Dawud köyünde kaldıktan sonra, o zaman Karayazı’ya bağlı olup, şuan Karaçoban’a bağlı olan  Gopala köyüne gidip yerleşirler. Dengbêj Reso, Gopala Köyü’ne geldiğinde 17-18 yaşlarındadır; burada uzun bir süre yaşayıp ve dengbêjliğiyle nam saldığı için Resoyê Gopala olarak da tanınmaktdır.

Reso, çocukluk yıllarında kilam söylemeye başlamıştır ve bu durum amcası Evdo’nun ilgisini çekmiştir. Amcasının bu ilgisini Araştırmacı Yazar Ahmed Aras şöyle anlatıyor: “Bir gün Gulêya File (Evdalê Zeynikê ile atışmasıyla tanınan kadın dengbêj) Iğdır’da bir cemaatte kilam söylerken, o gün Reso da amcasıyla birlikte oraya gider; amcası Gulê’ye der ki ‘ Hele bu çocuğu bir dinle, nasıl söylüyor’. Gulê, Reso’yu yanına oturtur ve ondan bir-iki kilam söylemesini ister. O zamanlar yaklaşık 80 yaşında olan Gulê, Reso’ya ‘Tamam yeter, kulağımın zarını patlattın’ der ve amcası Evdo’ya dönerek, Reso’ya iyi bakmalarını, ileride iyi bir dengbêj olacağını söyler.”

Reso ve ailesi bir müddet Gopala köyünde kaldıktan sonra, oradan Muş Bulanık’ın Xerkıs köyüne göç ederler. Xerkıs köyü şeyhlerin köyüdür. Buradaki şeyhler, Reso’yu çok sevip, kendisini sahiplenirler.

loading...

Dokuz yıl ailesi ile birlikte Xoşgeli köyünde yaşadıktan sonra, Koxak köyünde yaşayan şeyhler, Reso’dan ailelerinin dengbêji olmasını isterler. Ve gidip Koxak (Dokuzpınar) köyüne yerleşip, orada dengbêjlik yapar. Koxak köyünden Şeyh Kıyasettin (Emre), 1958 yılında bir teyp alıp, Reso’nun dört-beş kasetini kayıt eder.

Daha sonra Koxak köyünden, Muş’un Şemerşêx (Yokuzbaşı) ve Melekork (Akçaarmut) köylerine gider. Bu iki köyde de uzun yıllar kalan Reso, 1967 yılında ailesi ile birlikte Piyong (Yemişen) köyüne gidip yerleşir.

Sesiyle dertlere çare olmaya çalışan ve toplumda büyük bir saygınlık kazanan bu dengbêjimiz, 1969’da başından geçen talihsiz bir olaydan sonra sesini kısmen yitirir ve eskisi gibi kilam söyleyemez. Reso’nun oğlu Abdulkerim Güner bu talihsiz olayı şöyle açıklar: “Babam bir dostunu ziyaret etmek için Riha’ya (Urfa) gidiyor ve birkaç gün burada bir dostunun yanında kalıyor. Dostu onu Pirsûs’un (Suruç) bir köyünde düğüne götürüyor. Bu köydeki düğünde, babamla birlikte 7 dengbêj kilam söylüyor, fakat bu diğer dengbêjler babamın karşısında duramayıp yeniliyorlar. Bu duruma hazmedemeyen dengbêjler kahveye kına katıp babama içiriyorlar. Babam bir iki gün sonra hastalanıyor, sesini yitirerek konuşamaz hale geliyor.”

Bu olaydan sonra Dengbêj Reso tedavi olmak için birçok hastane dolaşır ancak ses telleri ciddi biçimde zarar gördüğü için eski sesine kavuşamaz. Söze sesiyle can veren bir dengbêj için en büyük acı sesini yitmiş olmasıdır. Reso eski sesini yitirmiş olsa da kilamlarını söylemeye devam ederek acısını dindirmeye çalışır.

Bir müddet Piyong (Yemişen) kğyünde akrabalarının arasında kaldıktan sonra, buradan şeyhlerin köyü olan Gebolan köyüne gidip, 1973 yılına kadar onların yanında kalır. Buradaki şeyhler çok adaletli olduğundan, hak hukuk bilip, kimseye ellerini öptürmediklerinden, Reso onları çok sever ve Şeyh Cemal (Yetişkin) vefat ettiğin de, Reso onun için “menal menal” isimli kılamını yapar.
O dönem iki eşi ve kalabalık bir ailesi olan Reso, ailesinin geçimi için sürekli göç etmek zorunda kalmıştır. 1973 yılına kadar Gebolan köyünde kaldıktan sonra, oradanQeraxıl (Karaağıl) köyüne gidip, ailesi ile 1976 yılına kadar orada kalırlar.

Reso Daha çok Karayazı ve Hınıs taraflarında yaşamını sürdürmüş. Karayazı dolaylarındaki Gopala ve Qirinqali köylerinde yaşamıştır. Gençliğinde Mele Dawud köyünde sığır çobanı iken, aynı köyde yaşayan Dengbêj Sîno’dan kılam ve stranlar öğrenmiş. Sîno, Reso’nun ustasıdır yani. Bulunduğu her ortamda Evdalê Zeynê’nin kılamlarını söylerdi. 

1976 yılına kadar Serhad’ın bir çok köyünde kalan Reso, 1976 yılından sonra Serhad ülkesini terk edip, yabancı bir diyara, Manisa’ya göç eder. Dört yıl Manisa’da kalır.

Üç karısı olan Reso yani Resoyê Gopala veya Resoyê Qilîwelo da diğer bütün dengbêjler gibi ekonomik sıkıntılara boyun eğmiş, hayatının son demlerinde Türkiye metropollerinde, Denizli ve Manisa gibi şehirlerde açlık ve sefalet işinde yaşadı.

 

Reso, 1983 yılında feci bir şekilde hastalanır. Şeyh Kıyasettin Emre kendisini alıp Ankara’daki bir hastaneye götürür. Dengbêj Reso, yakalandığı kanser hastalığına  yenik düşer. Ankara’da 1983 yılında vefat eden Reso’nun cenazesi, Muş’un Pag köyüne getirilip defnedilir.

resoye gopala

 

 

loading...

Bir Cevap Yazın