"Enter"a basıp içeriğe geçin

İşuwa Krallığı

Akın BİNGÖL

loading...

Assur yazıtlarında bahsi geçen İşuwa ile Hitit yazıtlarındaki İşuwa yer adının aynı olduğu
artık genel olarak kabul edilmektedir. Hitit kaynaklarına göre İşuwa bölgesi doğuda Fırat
nehri geçildikten sonra karşılaşılan ilk ülkedir. Hitit‟lerin M.Ö. 1380-1345 dönemlerinde
Mitanniler ile yapılan anlaşmadaki “Fırat’ı geçtim ve İşuwa’ya girdim” ifadesi lokalisazyon
açısından yararlı bilgi vermektedir.

Ayrıca bahsi geçen M.Ö. 1380-1345 dönemi İşuwa‟nın, Hurri-Mitanni ile çağdaş olduğunu da
göstermektedir. Ancak Hitit kaynaklarında İşuwa memleketinde Hurri adlar taşıyan kralların
yönetimde olduğu bilgisini M.Ö. 1450 yılından itibaren öğrenmekteyiz. İşuwa Krallığı
bugünkü Elazığ ilinin bulunduğu coğrafyayı kapsamaktadır. İşuwa‟nın sınırı ise Kuzeyde Murat
Irmağı, batı ve güneybatıda Fırat Irmağı, güneydoğuda ise sınır tam net olmamakla birlikte
Yukarı Mezopotamya düzlükleri ve Yukarı Dicle havzasına kadar götürülmektedir. Yazılı
belgeler yardımıyla İşuwa krallığın Ehlişarruma ve Arişarruma isimli iki kralının ismi
tespit edilmiştir. Korucutepe‟de ele geçirilen mühür baskılarda da okunan kral isimleri
Arişuruma ve Ehlişaruma Hurrice isimlerdir. İşuwa ilk zamanlarında Hitit İmparatorluğu ile
Kuzey Suriye ve Kuzey Mezopotamya‟yı egemenliği altına almış olan çağdaşı Mitanni Krallığı
arasında bir tampon bölgeydi.

İşuwa Krallığının en önemli yerleşim yerlerinin başında Norşuntepe, Tepecik, Korucutepe ve
Pulur gelmektedir. Koyu yüzlü açkılı (Karaz) keramikler İşuwa‟nın Eski Tunç Çağı yerli
keramikleridir. Ancak geniş bir coğrafyada kullanılan Karaz keramiğinde bölgeler arası
farklılıklar olduğu göz önüne alınırsa Elazığ bölgesinde kültürün en kaliteli ürünleri
meydana getirilmiştir.

İşuwa ile Hitit arasındaki ilk kayıt III. Tuthaliya zamanı ile ilgili olup kaydın yer
aldığı metin I. Şuppiluliuma zamanına aittir. I. Şuppiluliuma aynı metinde İşuwa üzerine
kendisinin yaptığı sefer ile ilgili olarak İşuwa‟nın, babası III. Tuthaliya zamanındaki
düşmanlığını bahane olarak göstermektedir. III. Hattuşili zamanına ait olan ancak Tuthaliya
dönemine gönderme yapan başka bir belgede İşuwa düşman bir ülke olarak gösterilmektedir. Bu
dönemde İşuwa‟nın, Tegarama (Gürün) ya saldırdığı kayıt altına alınmıştır.Şuppiluliama
dönemine ait olan ve Kizzuwatna Kralı Şunaşşura ile yapılan anlaşmada ise İşuwa‟nın
düşmanlığa başladığı ve kralın onların üzerine yürüyüp yenmesi sonucu İşuwalıların Hurri‟ye
doğru kaçtığını ve oraya iltica ettikleri, kralın Hurrilerden İşuwalıları geri istediği
ancak hayır cevabını aldığı belirtilmektedir. Son olarak IV. Tuthaliya döneminde İşuwa‟da
bir kralın olduğunu görüyoruz. Sonrasında ise İşuwa, Hitit ülkesine doğrudan bağlı bir hale
gelmiştir.

Kaynakça:
Erdem, a.g.e., s: 45-46
Turgut Yiğit, “Tarih Öncesi ve Hitit Döneminde İşuwa Bölgesi”, Ankara Üniversitesi DTCF
Tarih Araştırmaları Dergisi, c.17, c. 28, Ankara, 1967, s:233-251
Yiğit, a.g.e., 1995, s: 246
Yiğit, a.g.e., 1995, s: 245; Kemalettin Köroğlu, Eski Mezopotamya Tarihi, İstanbul, 2006
Yiğit, a.g.e., 1995, s: 237 vd.
Yiğit, a.g.e., 1995, s: 240 vd.

loading...