Lîsteya zanyarên kurd

Ev lîsteya zanyarên kurd ên di dîrokê de ye.[1]

Di dîrokê de her gav di nav gelê kurd de bi taybetî pê îslamê re gellek zanistvan, fîlozof, helbestvan, endezyar, bijîşk û alimên mezin derketine[2][3][4] ji vana yên herî naskirî[5] û pirtûk nivîsandinin û li dû xwe berhem hîştînin di lîstê de cîh girtine.

Berê Îslamê

Ev kategorî yên berê Îslamê û berê zayînê tê de hene.

  • Manî
  • Mazdek Fîlozof (Pêxember)

Sedsala 7, 8 û 9’an

Sedsala 7, 8, 9’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Caban el-Kurdî ? – 690 ? Bakurê Kurdistanê Alim û Sehabe
Zozan Sehabe ? – ? Bakurê Kurdistanê Sehabe
Meymûn el-Kurdî ? – ? Bakurê Kurdistanê Sehabe
Ziryab 789 – 857 Başûrê Kurdistanê Stêrknas, Erdnas û Dengbêj
Baba Raxî Hemedanî ? – 848 Rojhilat Helbestvan
Dînewerî 820 – 896 Rojhilat Dîrokvan, Stêrknad, Bîrkar û Lajwerd
Îbn Quteybe 828 – 889 Rojhilat Dîrokvan û Alim
Bassamî Kurdî 800 ? – ? ? Helbestvan
Îbrahîm Mewsilî 742 – 804 Bakur Stranbêj
Şêx Xelîlê Kurdî ? – ? ? Mutesevif
Îsheq Mewsilî 767 – 850 Başûr Muzîkolog

Sedsala 10’an

Sedsala 10’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Eliyê Lokerî ? -? ? Helbestvan
Qalî 918 – 968 Bakurê Kurdistanê Wêjevan, Gerok, Hedîsvan û Zimannas
Îbn Kec ? ? Alim
Ebû Ebdullah Mukrî ? – 976 Rojhilat Alim
Evdilsemedê Babek 972 – 1019 Bakûrê Kurdistanê Helbestvan

Sedsala 11’an

Sedsala 11’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Baba Tahirê Uryan 944? – 1019 Rojhilata Kurdistanê Fîlozof, Helbestvan
Elî Herîrî 1009 – 1077 Bakur Alim û Helbestvan
Ebûlwefayê Kurdî 1026 – 1107 Başûr Mutesevif
Evdilqadirê Geylanî 1078 – 1166 Rojhilat Alim û Nivîskar
Şêx Mûsê Ezûlî 1077 – 1164 Bakur Alim û Helbestvan
Şêx Fexrê Adiyan ? – ? ? Fîlozof
Eyn el-Qudat 1098 – ? Rojhilat Fîlozof
Îbn Dînar ? – ? Bakûr Fîlozof û Bijîşk
Ehmed Eşnehî 1058 – 1121 ? Alim
Ebû Bekir Şaşî 1037 – 1113 Bakur Alim û Nivîskar
Mawerdî 974 – 1058 Îraq Hedîsvan, Fiqihzan û Hiqûqnas
Elî Hekarî 1019 – 1093 Başûr Hedîsvan

Sedsala 12’an

Sedsala 12’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Şehre Dîneweriye 1091 – 1179 Sûrî Hedîsvan û Wêjevan
Behaedîn ibn Şedad 1145 – 1234 Rojava Dîrokzan, Nivîskar û Alim
Cakîr el-Kurdî 1155 – ? Başûr Alim
Îsmaîlê Cizîrî 1153 – 1233 Bakur Matematîkzan, Endazyar û Fizîknas
Amîdî 1156 – 1233 Bakur Fîlozof, Nivîskar û Alim
Emerê Suhrewerdî 1145 – 1234 Rojhilat Fîlozof
Evdilqadirê Suhrewerdî 1097 – 1168 Rojhilat Alim
Elî ibn el-Esîr 1160 – 1233 Rojava Dîrokzan
Îbnûl Ezraq 1116 – 1176 Bakûr Dîrokzan
Macîd el-Kurdî ? – 1166 Bakur Alim
Şihabedînê Suhrewerdî 1155 – 1191 Rojhilat Fîlozof
Ziyaedînê Hekarî ? – 1189 Bakur Alim
Mecdedîn ibn el-Esîr 1149 – 1210 Bakur Zimannas û Wêjevan
Diyadîn ibn el-Esîr 1163 – 1239 Bakur Nivîskar
Mubarek ibn el-Mistewfî 1169 – 1239 Başûr Dîrokzan
Ebûlferec ibn el-Cewzî 1116 – 1201 Dîrokzan, Bijîşk û Alim
Nîzamî Gencewî 1141 – 1209 Îran Fîlozof û Helbestvan
Şêx Evdilezîzê Geylanî ? – ? Alim
Selahedînê Eyûbî 1138 – 1193 Pêşeng û Sosyolog
Ehmed Şerefedîn 1162 – 1234 Başûr Nivîskar
Mûsa Kemaledîn 1156 – 1241 Başûr Astronom, Matematîkzan, Hedîsvan, Fiqihzan

Sedsala 13’an

Sedsala 13’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Ebûlfida 1273 – 1331 Rojava Astronom, Dîroknas û Erdnas
Îbn Xelikan 1211 – 1282 Rojava Alim, Nivîskar û Dîrokzan
Şemsedînê Şehrezûrî 1250 – 1288 ? Başûr Fîlozof, Bijîşk, Dîrokzan
Zahidê Gîlanî 1216 – 1301 Îran Alim
Îbn Selah el-Kurdî 1181 – 1245 Başûr Alim
Siracedînê Ûrmewî 1198 – 1283 Rojhilat Alim û Fîlozof
Fexredînê Exlatî ? – ? Bakur Astronom
Îbrahîm Xelatî 1242 – 1322 Bakur Kîmyager
Sefiyedînê Erdebîlî 1252 – 1334 Mutesevif
Zahidê Gîlanî 1216 – 1301 Alim û Mutesevif
Îsa Kurdî ? – 1267 Sûrî Alim
Muhemmed kurê Yûsifê Cizrî 1240 – 1311 Bakur Fiqihzan û Bijîşk
Husamedînê Çelebî 1225 – 1284 Rojhilat – Tirkiye Alim
Sefiyedînê Ûrmewî 1216 – 1294 Rojhilat Muzîkolog
Îbn Teymiye 1240 – 1307 Bakur Teolog û Fîlozof
Îzedîn Erbîlî 1190 – 1262 Bakur Felsefevan
Îbn Hacîb 1174-1248 Misir Fiqihzan

Sedsala 14’an

Sedsala 14’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Ciweyriye 1305 – 1385 ? Alime
Esma 1315 – ? Bakur Hedîsvan
Zeynûdîn Iraqî 1325 – 1404 Başûrê Kurdistanê Alim
Îbnî Cezerî 1350 – 1429 Bakur Dîrokzan û Hedîsvan û Tefsîrvan
Mele Perîşan 1356 – 1416 Rojhilat Helbestvan
Şêx Tahirê Kurdî ? – ? Bakur Alim û Zanyar
Tajdînê Kurdî ? – 1350 Bakur Alim
Ûm Muhemmed ? – ? Bakur Hedîsvan
Ehmed Herîrî ? – 1405 Başûr Alim

Sedsala 15’an

Sedsala 15’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Mehmûdê Kurdî ? – ? ? Dahêner
Melayê Batê 1417 – 1491 Bakur Helbestvan, Wêjevan û Nivîskar
Mele Guranî 1410 – 1488 Bakur Alim
Mele Serhengê Zaxoyî ? – ? Başûr Nivîskar û Helbestvan
Mîna ? – ? ? Helbestvan
Evdilqadirê Kurdî ? – 1491 Sûrî Alim
Axayê Bêdarî ? – ? ? Helbestvan
Mele Mensûr Girgaşî ? – ? Başûr Alim û Helbestvan
Îdrîsê Bidlîsî 1452 – 1520 Bakur Dîrokzan û Siyasetmedar
Emetullah ? -? ? Zanyara Olê
Muhemmed kurê Hesenê Kurdî (El Kurdiye) 1379 – 1439 Alim
Yaqûb Beg ? – ? Bakur Helbestvan

Sedsala 16’an

Sedsala 16’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Eliyê Teremaxî 1591 – 1653 Bakur Zimannas, Nivîskar û Wêjevan
Nefî 1572 – 1635 Bakur Helbestvan
Ehmedê Textî ? – 1640 ? Helbestvan
Şerefxanê Bedlîsî 1543 – 1603 Bakur Dîrokzan
Şukriyê Bedlîsî ? – ? Bakur Dîrokzan û Helbestvan
Mewlana Ebûlfezl Muhemmed ? – 1574 Bakur Dîrokzan
Melayê Cizîrî 1570 – 1640 Bakur Alim, Wêjevan, Helbesvan
Mele Taha 1560 – ? Bakur Alim û Helbestvan
Şêx Şemsedînê Exlatî 1588 – 1674 Bakur Wêjevan û Helbestvan
Macin ? – ? ? Helbestvan
Axayok ? – ? ? Helbestvan
Yûsif el-Kurdî ? -? Bakur Alim û Nivîskar
Mele Mûsayê Kurdî ? – ? Başûr Alim

Sedsala 17’an

Sedsala 17’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Ehmedê Xanî 1650 – 1707 Bakur Fîlozof, Dîrokzan, Helbestvan û Astronom
Îbrahîm Goranî 1616 – 1690 Başûr Nivîskar û Matematîkzan
Ehmed Murşîdî 1689 – 1761 Bakur Alim, Fîlozof û Wêjevan
Feqiyê Teyran 1590 – 1660 Bakur Fîlozof, Helbestvan û Nivîskar
Îsmaîlê Bazîdî 1654 – 1709 Bakur Helbestvan û Wêjevan
Îlyas el-Kurdî 1637 – 1726 Rojava Alim û Nivîskar
Mele Çelebî ? – 1655 Bakur Nivîskar
Mistefa Besaranî 1642 – 1701 Rojhilat Helbestvan
Şerefxanê Hekarî 1682 – 1748 Bakur Helbestvan
Mele Yûnisê Erqetînî ? – 1785 Bakur Alim û Helbestvan
Selim Silêman 1586 – ? Bakur Fîlozof, Wêjevan û Helbestvan
Şêx Îlyas ? – ? Bakur Alim
Nabî 1642 – 1712 Bakur Helbestvan
Melayê Alim Remezanê Ebasiyan ? – ? Başûr Helbestvan û Alim
Muhemmed Kendulayî ? – ? Rojhilat Nivîskar
Ebdurehman Kurdî ? – 1655 Rojhilat Matematîkzan
Mele Mehmûdê Kurdî ? – 1663 Sûrî Alim
Kurdî Muhemmed Efendî ? – 1673 Osmanî Nivîskar û Alim
Şêx Hesen ? – 1638 Rojava Felsefevan
Muhemmed Efendiyê Şehrezûrî ? – 1667 Rojhilat Dîrokzan, Nivîskar
Ebdurehmanê Kurdî ? – 1655 Bakur Helbestvan

Sedsala 18’an

Sedsala 18’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Haris Bitlîsî 1700 – 1775 Bakûr Helbestvan
Şemsê Bidlîsî 1715 – 1788 Bakûr Astronom, Matematîkzan û Erdnas
Mewlana Xalid 1773 – 1826 Başûr Alim, Helbestvan
Mele Xelîlê Sêrtî 1754 – 1843 Bakûr Alim, Nivîskar û Fîlozof
Miradxan 1736 – 1778 Bakûr Helbestvan
Mele Yehyayê Mizûrî ? – ? Başûr Alim û Helbestvan
Pertew Begê Hekarî 1777 – 1841 Bakûr Helbestvan
Xanayê Qubadî 1700 – 1759 Rojhilat Helbestvan, Wêjevan û Wergêr
Îbrahîm Heqî Erziromî 1702 – 1780 Bakûr Alim, Sosyolog û Astronom
Feqe Reşîdê Hekarî 1793 – ? Bakûr Helbestvan û Alim
Mîrza Elmas Xan 1763 – ? ? Helbestvan
Şêx Nûredîn Birîfkanî 1795 – 1851 Bakûr Alim û Helbestvan
Seyîd Tahayê Hekarî ? – 1853 Bakûr Alim, Wêjevan û Fennas
Şeyda Hewramî 1784 – 1852 Rojhilat Helbestvan
Elî Berdeşanî 1771 – 1813 Başûr Alim û Helbestvan
Welî Dêwane 1754 – 1798 Başûr Helbestvan
Hecî Fetahê Hezroyî ? – ? ? Helbestvan
Muhemmedê Kurdî 1715 – 1780 Îraq Nivîskar
Ebdullah Bîtûşî 1774 – 1806 Rojhilat Alim û Nivîskar
Seyfiyê Şoşî ? – ? ? Helbestvan
Şêx Hesenê Nûranî 1786 – 1865 Bakûr Alim
Bekir Begê Erizî 1767 – ? ? Hunermend
Ebdullah Ubeyd ? – 1793 Başûr Alim û Nivîskar
Merûf Nûdhî 1753 – 1838 Başûr Alim û Wêjevan

Sedsala 19’an

Sedsala 19’an
Zanyar Bûyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Evdirehman Begê Sahêbqiran 1800 – 1866 Başûr Helbestvan
Elî Emîrî 1857 – 1924 Bakûr Lêkolîner
Mele Mehmûdê Bazîdî 1797 – 1863 Bakûr Dîrokzan û Alim
Mîrza Ebdilqadirê Paweyî 1859 – 1910 Rojhilat Helbestvan û Nivîskar
Muhemmed Emîn Zekî 1880 – 1948 Başûr Dîrokzan û Kurdolog
Nalî Şarezûrî 1791 – 1855 Başûr Matematîkzan, Alim û Helbestvan
Evdilhekîmê Arwasî 1865 – 1943 Bakûr Alim
Xalid Axayê Zêbarî 1827 – ? Bakûr Helbestvan
Ehmed Begê Komasî 1795 – 1876 ? Helbestvan
Şêx Evdirehman Xalis Talebanî 1797 – 1897 Başûr Nivîskar
Evdalê Zeynikê 1880? – 1913 Bakûr Dengbêj û Helbestvan
Wefayî 1844 – 1903 Rojhilat Helbestvan
Mehwî 1813 – 1906 Başûr Dadger û Helbestvan
Tahayê Herîrî 1803 – 1875 Başûr Alim
Pîremêrd 1867 – 1950 Başûr Helbestan u Rojnamevan
Şêx Mehmûd Fewzî ? – ? Bakûr Alim
Mîhrîbana Berwarî 1814 – 1865 Bakûr Helbestvan
Muhemmed Kurd Elî 1876 – 1952 Rojava Dîrokzan
Şamî Kirmaşanî 1889 – ? Rojhilat Helbestvan
Hecî Qadirê Koyî 1816 – 1897 Başûr Helbestvan
Mewlewî Tawegozî 1806 – 1882 Başûr Alim, Fîlozof û Helbestvan
Şêx Evdirehmanê Axtepî 1850 – 1905 Bakûr Astronom, Felsefevan û Alim
Ceferqulî Zengêlî 1855 – 1897 Xorasan Helbestvan
Mestûre Erdelan 1805 – 1848 Rojhilat Dîroknas û Helbestvan
Şêx Seîd 1865 – 1925 Bakûr Alim
Şêx Xatabê Mazin 1846 – ? Bakûr Alim û Mentiqvan
Melayê Erwasê ? – ? Bakûr Bijîşk
Şêx Muhemmedê Xazînî 1816 – 1892 Bakûr Alim
Şêx Rizayê Talebanî 1835 – 1909 Başûr Helbestvan
Şêx Hesîb Axtepî 1885 – 1947 Bakûr Alim û Helbestvan
Feqe Qadirî Hemewend ? – ? Helbestvan
Muhemmed Emîn Kurdî 1844 – 1914 Başûr Alim û Nivîskar
Edeb 1862 – 1917 ? Helbestvan
Mele Ebû Bekir 1863 – 1942 Başûr Fîlozof, Alim û Astronom
Seyîd Fehîmê Arwasî 1825 – 1896 Bakûr Fîlozof û Alim
Siyehpûş ? – ? Bakûr Helbestvan
Şêx Fethullah Werqanisî 1847 – 1900 Bakûr Alim û Nivîskar
Şêx Evdirehmanê Taxê 1831 – 1886 Bakûr Alim û Helbestvan
Muhemmed Qeredaxî 1798 – 1864 Başûr Matematîkzan, mentiqvan û zimannas
Mele Muhemmedê Koyî 1876 – ? Başûr Helbestvan
Hacî Nemet 1871 – 1919 Rojhilat Helbestvan
Mîrze Riza Kelhûr 1829 – 1892 Rojhilat Xetçêker û Dîrokzan
Bêhûd 1878 – 1955 Başûr Helbestvan
Ebdullah Pîrebab ? – 1900 Rojhilat Geometrî
Şêx Esadê Erbîlî 1847 – 1931 Başûr Helbesvan û Alim
Keyfî 1814 – 1883 Başûr Helbestvan
Herîq 1856 – 1909 Başûr Alim û Helbestvan
Ebdullah Misbahedîn 1862 – 1912 Rojhilat Matematîk û Geometrî
Ebdulsemî Kurdî ? – 1820 Başûr Astronomî
Nîmetullah 1860 – 1915 Başûr Astrolog, Mantiqvan û Fîlolog
Emîn Fewzî ? – 1928 Başûr Felsefevan, Kîmyager, Fizîknas
Muhemmedê kurê Resûl ? -? Başûr Matematîkzan û Alim
Ebdulmecîd Mîrza 1852 – 1925 Rojhilat Wêjevan

Sedsala 20’an

Sedsala 20’an
Zanyar Buyîn û
Mirin
Herêm Pîşe
Ebdulkerîmê Muderîs 1901 – 2005 Başûr Wergêr, Alim û Nivîskar
Hesen Hişyar 1907 – 1985 Bakûr Dîrokzan
Seîdê Nûrsî 1878 – 1960 Bakur Fîlozof, Alim û Nivîskar
Xelîfe Yûsif 1885 – 1965 Bakûr Alim û Helbestvan
Osman Sebrî 1903 – 1993 Başûr Nivîskar
Celadet Alî Bedirxan 1893 – 1951 Bakûr Zimannas û Kurdolog
Ehmedê Nalbend 1891 – 1963 Başûr Helbestvan
Nûrî Dêrsimî 1894 – 1973 Bakûr Îdeolog
Ordîxanê Celîl 1932 – 2007 Nivîskar
Hamid Aytaç 1890 – 1982 Bakûr Xetçêker
Şêx Xiyasedîn Emre 1919 – Bakûr Dîrokzan
Dildar 1918 – 1947 Rojhilat Helbestvan
Enwerê Mayî 1913 – 1963 Başûr Rewşenbîr û Helbestvan
Ebdullah Goran 1904 – 1962 Başûr Helbestvan
Mele Ehmedê Palo 1920 – 1991 Bakûr Nivîskar û Dîrokzan
Nûr Elî Îlahî 1895 – 1974 Rojhilat Dahêner
Nadoyê Xudo Maxmedov 1907 – 1990 Dîrokzan
Şêx Evdirehîm 1897 – 1938 Bakûr Alim
Hejar 1920 – 1990 Rojhilat Fîlozof, Zimannas, Alim
Mele Sîracê Xelîlî 1930 – 1983 Bakûr Alim, Nivîskar û Helbestvan
Cegerxwîn 1903 – 1984 Bakûr Nivîskar û Dîrokzan
Qanatê Kurdo 1909 – 1985 Bakûr Zimannas û Nivîskar
Şêx Memdûh Birîfkanî 1911 – 1976 ? Nivîskar
Abdurrahman Dürre 1930 – 2012 Bakûr Nivîskar, Alim û Helbestvan
Mele Seîdê Nîvilî 1932 – ? Bakûr Zimannas û Alim
Seydayê Tîrêj 1923 – 2002 Rojava Alim û Helbestvan
Abdullah M. Varlı 1939 – 2012 Bakûr Lêkolîner, û Alim
Hêmin 1921 – 1986 Rojhilat Helbestvan, Nivîskar û Werger
Feqî Huseyîn Sagniç 1926 – 2003 Bakûr Zimannas
Damaw Husênê Mukriyanî 1893 – 1948 Başûr Dîrokzan
Ebdulbasit Ebdussemed 1927 – 1988 Başûr Hafiz
Musa Anter 1920 – 1992 Bakûr Nivîskar
Seydayê Keleş 1930 – 2007 Bakûr Nivîskar û Helbestvan
Baba Merdûxê Rûhanî 1923 – 1989 Rojhilat Matematîkzan û Alim
Mehmed Uzun 1953 – 2007 Bakûr Nivîskar
Abdusamet Yigit 1978 – — Bakûr Nivîskar, Dîrokzan û Wêjevan
Muhemmed Tahirê Kurdî 1900 – 1980 Başûr Xetçêker

Çavkanî

  1.  Muhemmed Emîn Zekî, Meşahirê Kurd û Kurdistan
  2.  Tarîxa edebiyata kurdî, Prof. Qanatê Kurdo
  3.  http://www.pen-kurd.org/kurdi/klasikenme.html
  4.  Antolojiya Helbestvanên Kurd, Berhevkar A. Bali, Weşanên Pelê Sor, Stenbol, 1992
  5.  http://www.ilkehaber.com/yazdir/yazi/klasik-kurt-edebiyati-368.htm
  6.  http://kurdoloji.info/wejeyaklasik.html
  7.  Mehmet Çaglayan, Şark Uleması

 

Lê Binêre

Sofîtî

Di Îslamê De Sofîtî

Sofîtî an tesewwuf an ′′′sofîgerî′′′ rêbazek ji rêbazên Îslamî ye. Li goreyê sofîtiyê benî anko ebidê Xwedê dibê bi rêya îbadet anko …

Bir Cevap Yazın

error: LÜTFEN OKUYUN KOPYALAMAYIN - JI KEREMA XWE BIXWÎNIN KOPÎ NEKIN !