"Enter"a basıp içeriğe geçin

KÜRTÇEDE GELECEK ZAMAN (DEMA BÊ/ DEMA DAHATÛ)

GELECEK ZAMAN (DEMA BÊ/ DEMA DAHATÛ)

loading...

Gelecekte yapılması düşünülen iş veya gelecekte olması beklenen durumu ifade eder. Yani henüz bu olay gerçekleşmemiş veya bu durum içerisinde bulunulmamaktadır. Kürtçe’de gelecek zamanı gösteren ekler; “-ê, dê, wê” dir. Gelecek zamanda fiilin önüne ‘bi’ öneki getirilerek gelecek zaman oluşturulur. ‘Bi’ öneki şimdiki zamanın fiil köküne eklenir. Şimdiki zamandaki ‘di’ önekini kaldırıp yerine ‘bi’ getirirsek gelecek zamana dönüşür. Ayrıca yine şimdiki zamanda olduğu gibi yardımcı fiillerle oluşturulan bileşik veya türemiş fiilerde de durum aynıdır. ‘di’yı kaldırır yerine ‘bi’yı eklersek (tabi -ê, wê, dê eklerini unutmadan) gelecek zamanı oluşturmuş oluruz.

Ezê bikim: Ben yapacağım

Tuyê bikî: Sen yapacaksın

Ewê bike: O yapacak

Emê bikin: Biz yapacağız

Hûnê bikin:Siz yapacaksınız

Ewê bikin: Onlar yapacaklar

Ezê bixwim: Ben yiyeceğim

Tuyê bixwî: Sen yiyeceksin

Ewê bixwe: O yiyecek

Emê bixwin: Biz yiyeceğiz

Hûnê bixwin: Siz yiyeceksiniz

Ewê bixwin: Onlar yiyecekler

Ezê dabigrim: Ben yükleyeceğim

loading...

Tuyê dabigrî: Sen yükleyeceksin

Ewê dabigre: O yükleyecek

Emê dabigrin: Biz yükleyeceğiz

Hûnê dabigrin: Siz yükleyeceksiniz.

Ewê dabigrin: Onlar yükleyecekler.

Olumsuz hali ise ‘bi’ yerine ‘ne’ konulmasıyla elde edilir.

Ezê negrim: Ben kapatmayacağım

Tuyê negrî: Sen kapatmayacaksın

Ewê negre: O kapatmayacak

Emê negrin: Biz kapatmayacağız

Hûnê negrin: Siz kapatmayacaksınız

Ewê negrin: Onlar kapatmayacaklar

Ezê ranexînim: Ben sermeyeceğim

Tuyê ranexînî: Sen sermeyeceksin

Ewê ranexîne: O sermeyecek

Emê ranexînin: Biz sermeyeceğiz

Hûnê ranexînin: Siz sermeyeceksiniz

Ewê ranexînin: Onlar sermeyecekler

‘Dê’ bazı yörelerde kullanılır ve ‘-ê’ yerine kullanılır. Ayrıca ‘wê’ nin kullanıldığı yerlerde de ‘dê’ kullanılabilinir. Yazılma açısından ‘Dê’ ve ‘wê’ nin ‘-ê’den farkı başındaki kelimeden ayrı yazılmalarıdır. ‘dê’ ve ‘wê’ yî de birkaç örnekte kullanalım.

Ez dê bimrim: Ben öleceğim

loading...

Tu dê werî: sen geleceksin

Ew dê baz bide: O koşacak

Em dê negihijin: Biz yetişemeyeceğiz

Hûn dê herin: Siz gideceksiniz

Ew dê bizivirin: Onlar dönecekler

Kevok wê azad bifirin: Güvercinler özgürce uçacak

Mar wê biteve de: Yılan seni sokacak

Roj wê derkeve: Güneş doğacak

Em jî wê rojek bimrin: biz de bir gün öleceğiz.

ALIŞTIRMALAR:

Aşağıdaki fiilleri altta verdiğimiz örnek çerçevesinde şimdiki zaman ve gelecek zamana göre çekimleyiniz ve Türkçe karşılığını yazınız.

Rabûn (kalkmak), sitendin (satın almak), nimêj kirin (namaz kılmak), firîn (uçmak),

birîn (kesmek), nîşandan (göstermek), kuştin (öldürmek), derketin (çıkmak)

Ez dibînim: Ben görüyorum Tu………………… Ew……………………..

Ez nabînim: Ben görmüyorum Tu………………… Ew……………………..

Ezê bibînim: Ben göreceğim Tu………………… Ew……………………..

Ezê nebînim: Ben görmeyeceğim Tu………………… Ew……………………..

EZBERLENMESİ GEREKEN KELİMELER

 

Taştê: Kahvaltı Navroj: Öğle Yem.

Şîv: Akşam Yem. Paşîv: Sahur

Şewitîn: Yanmak Gerîn: Dolaşmak

Birin: Götürmek Anîn: Getirmek

Kirin: Yapmak Şewutandin: Yakmak

Mêrdîn: Mardin Sêrt: Siirt

Bidlîs: Bitlis Şirnex: Şırnak

Qers: Kars Wan: Van

Zebeş: Karpuz Petêx: Kavun

Hirmî: Armut Biyok: Ayva

Hinar: Nar Arûng/Êrûg: Erik

Gir: İri Hûrik: Minik

Nêz: Yakın Dûr: Uzak

Pêşeroj: Gelecek Paşeroj: Geçmiş

Beden: Vücut Serî: Baş

Çav: Göz Poz: Burun

Dev: Ağız Ziman: Dil

Xwirînî: Kahvaltı öncesi atıştırma

ALIŞTIRMALAR

Aşağıdaki cümleleri çeviriniz:

Ez cotkar im : Ben çiftçiyim.

Tu kor î : Sen körsün.

Ew misliman e?: O müslümandır.

Em azad in : Biz özgür değiliz.

Hûn ne egîd in : Siz yiğit değilsiniz.

Ew delal in : Onlar güzel değiller.

Ez Wanî me : Ben Vanlıyım.

Tu ne çiyayî yî? : Sen dağlı değil misin?

Ew ne beredayî ye : O başıboş değil.

Em canfeda ne : Biz fedaiyiz.

Hûn wek rovî ne : Siz tilki gibisiniz.

Ew perî ne? : Onlar peri mi?

Ben hastayım : Ez nexweş im.

Sen terzi misin? : Tu derzîvan î

O kahramandır : Ew Leheng e

Biz şişman değiliz : Em ne qelew in. (qelew nîn in)

Siz bekar değilsiniz : Hûn ne ezeb in. (ezeb nîn in)

Onlar delidirler : Ew dîn in.

Ben dağlıyım : Ez çiyayî me.

Sen Erzurumlusun : Tu Erziromî yî.

O solaktır : Ew çepo ye.

Biz beyaz değiliz : Em ne sipî ne. (sipî nîn in)

Siz oruçlu musunuz? : Hûn bi rojî ne.

Onlar şehirlidir : Ew bajarî ne.

Ben yiyorum : Ez dixwim.

Sen yiyiyorsun : Tu dixwî.

O yiyiyor : Ew dixwe.

Biz yiyiyoruz : Em dixwin.

Siz yiyiyorsunuz : Hûn dixwin.

Onlar yiyiyorlar : Ew dixwin.

Aşağıdaki boşluğu doğru zamir eki ile doldurunuz.

Min tu girtî: Ben seni yakaladım

Te ew girt : Sen onu yakaladın

Wî em girtin: O (er) bizi yakaladı

Wê hûn girtin: O (d) sizi yakaladı

Wan tu girtî : Onlar seni yakaladı

We ez girtim: Siz beni yakaladınız

Me ew girtin: Biz onları yakaladık

NIVÎSÊN BALKÊŞ

loading...

Bir Cevap Yazın