Arşîvên Etîketan

Dewleta Eyûbiyan

Dewleta Eyûbiyan

Malbata Eyûbiyan li hawîrdorî Îranê (rojava û bakûrê Îrana îro) dima. Ew malbateke kurd bûn, ji êla Rewadiyan bû. Ji vê êlê Şadî bi herdû kurên xwe re Esededîn Şêrko û Necmedîn Eyûb ji gundê Ecdankanê çûne Bexdayê û ji wir jî piştre çûn li Tikrîtê bicihbûn. Şadî li Tikrîtê mir û herdû kurên wî çûn ketine xizmeta Mucehededînê Gîtanî de. Gîtanî dît, ko Eyûb jîr û zane ye, rabû …

Zêdetir Bixwîne

Mîrneşîniya Biradost

Mîrgeha Biradost

Mîrneşîniya Biradost, Xanedana vê mîrneşîniyê Neviyên Hesnewî ne. Li dawiya kuştina Mîr Hilalê Kurê Nasir El-Dewle Bedir de Kurên Hilal ji bona nava Biradostê hatine bibarkirin. Mîrên Biradostî Evanan Sê Bira bûn. Yekek ji wan Tahir bû, yê ku ew li cîgehê Bavê xwe de ji bona Şarezorê bi Serdar ve hate bikirin. Yekekî …

Zêdetir Bixwîne

Mîrgeha Baban

Mîrgeha Baban

Baban (1649-1850) mîrgeheke (îmareteke) kurdan bû, navê wê ji navê malbata Baban hatiye. Yekemîn serdarê mîrgeha Baban Ehmedê Feqî bû. Piştî wî Baba Silêman hat mîrê Şarezor. Baba Silêman sînorên mîrnişîna xwe fereh kir û gihande Kerkûkê. Piştî wî Silêman Paşa hat û sînor ferehtir kirin û gihande Koyê, Xaneqînê, …

Zêdetir Bixwîne

Peymana Lozanê

Peymana Lozanê

Peymana Lozanê peymaneke aştiyê bû ko li 24ê Tîrmeha 1923ê jibo çaresera arîşeya Anadol û parçekirina Emperatoriya Osmanî di navbera Hevalbendên Şerê Cîhanî yê Yekê û Civata Neteweyî ya Mezin ya Tirkiyê li bajarê Lozanê hat morkirin. Vê peymanê Peymana Sêvrê ko dinavbera hevalbendan û Emperatoriya Osmanî da hatbû morkirin betalvekir. Peymana Lozanê verêja xebata Tirkan bi seroktiya Ataturkî û berjewendiyên nû yên welatên mîna Brîtanyayê li herêmê bû. Avriyek …

Zêdetir Bixwîne

HURRİ MİTANNİ DEVLET SİSTEMİ VE SOSYAL YAPISI

HURRİ MİTANNİ DEVLET SİSTEMİ VE SOSYAL YAPISI

Tuncer Balkaya DEVLET SİSTEMİ Mitanni devleti toplumuyla ilgili incelemede, çekirdek bölge dışında kalan kentlerde bulunmuş belgelerin temel alınması gerekmektedir: Batı uçta Alalah ve Doğu uçta Nuzi. Devletin tarihinin ilk bölümünü oluşturan 15. yüzyılda bu kentle, hükümdarı mittani kralının kontrolü altında bulunan yerel hanedanlarca yönetilmiştir. Alalah’ta İdriminin soyundan gelen bir dizi …

Zêdetir Bixwîne

Şahidê komkujiya Geliyê Zîlan: Her roj 200 kes dikuştin!

Şahidê komkujiya Geliyê Zîlan: Her roj 200 kes dikuştin!

Komkujiya Geliyê Zîlan yek ji komkujiyên herî mezin e ku dewleta Tirk bi şêwazên hovane li dijî gelê Kurd li bakurê Kurdistanê pêk aniye. Piştî serhildana Agirî li sala 1930’ê de dişke, dewleta Tirk li Geliyê Zîlan herî kêm 15 hezar Kurd dikuje, bi dehan gundên Kurdan dişewitîne. Geliyê Zîlan …

Zêdetir Bixwîne

Klasik dönem Kürt tarihi kitapları

Klasik dönem Kürt tarihi kitapları

Şîrkûh Amedî yüzyıldan itibaren, Kürt devlet, aşiret ve mirliklerine yönelik Kürtler tarafından Arapça, Farsça, Osmanlıca ve Kürtçe mensur, çok az miktarda da manzum tarih içerikli eserler yazılmıştır. Bu yazıda, 20. yüzyılın birinci yarısına kadar hazırlanmış olan ‘Klasik Dönem Kürt Tarihi’ kitaplarına yer verilmiştir. Kürt ilim adamı Ebû Hanîfe ed-Dinaverî’nin (ö.895) …

Zêdetir Bixwîne

Mîrektiya Erdelanê

Mîrgeha Erdelanê

Mîrgeha Erdelanê (1169-1867), bi teybetî ku navenda wê Rojhilatê Kurdistanê bû, mîrnişîneke kurdan bû ku piştî dewleta Merwaniyan a kurd re ava bû. Mîrgeha Erdelanê destpêka wê ji 1169 tê dest pê kirin û heta sale 1867´an tê. Ev welatê kurdan, piştî welatê Merwaniyan û Eyûbiyan re ku êdî serdestî û serweriya Eyûbiyan li başûr rojavayê Kurdistanê …

Zêdetir Bixwîne

Dewleta Merwanî

Dewleta Merwanî

Merwanî (bi erebî: ‏مروانيون‎, Marwānīyūn) navê xanedaneke kurd e ya ku ji sala 990’î heta 1096’an welatekî serbixwe li bakur û başûr serwerî dikirin. Mîrên Merwanî (372-478 koçî/983-1085 zayînî) Bad an jî Baz (Bazê Kurdî, Bazê Dostikî, Bazê kurê Dostik) (372/983) Ebû Elî Hesenê kurê Merwan (380/990) Ebû Mensûr Mumehidê Dewle (Mumehidedewle) Seîdê kurê Merwan (387/997) Ebû Nesr Nesrê Dewle (Nesredewle) Ehmedê kurê Merwan (401/1011) Ebûlqasim Nizamedîn Nesrê kurê Ehmed (453/1061) …

Zêdetir Bixwîne

Kürt Kültüründe Mitra – (Mehr)

Kürt Kültüründe Mitra - (Mehr)

Felekeddin Kakayî Mitraizm Hindu-Ari halklarının en eski kültür ve dinidir. Güney Sibirya’dan bugünkü Kürdistan ve İran coğrafyasına kadar olan yerde, Hindistan’da, Afganistan, Tacikistan ve öteki bölgelerde yaşayan Ari halkların bu inanca bağlı oldukları fikri genel kabul görür. Bazıları da Mitra ve Mitraizmin, 4-5 bin yıl önce bugünkü Kürdistan ve Kürdistan …

Zêdetir Bixwîne

Dewleta Hesnewiyan

Dewleta Hesnewiyan

Dewlata Hesnewiyan (yan jî Hesenûyî, Heseneweyhî) yan jî Dewleta Berzîkan Bingeha vê dewletê, serekêlê êla Berzîkaniyan Mîr Husen di sala 941’an de li bajarên Dînewer û Şehrezorê avêtiye. Birayên wî yên bi navê Vendad û Ganîm jî serekêlên êla Îşaniyan bûn. Ji bo wê bajarên Dînewer, Hemedan, Nîhawend, Samxan û herêma Azerbaycanê de gelek bajarokan …

Zêdetir Bixwîne

Lîsteya Mîrektiyên Kurdan

Lîsteya Mîrektiyên Kurdan

Mîrektiyên Kurd 1-Mîrektiyên Cizîrê û Diyarbekrê Mîrektiya Cizîrê Mîrektiya Xîzanê Mîrektiya Şêrwanê Mîrektiya Bedlîsê Mîrektiya Sasonê Mîrektiya Siwêdî Mîrektiya Pazûkî Mîrektiya Mirdesî Mîrektiya Çemîşgezekê 2-Mîrektiyên navbera Cizîrê û Kilîsê Mîrektiya Heskîfê Mîrektiya Silêmaniyê Mîrektiya Zerakî Mîrektiya Kilîsê 3-Mîrektiyên navbera Cizîrê û Xoyê Mîrektiya Hekariyê Mîrektiya Mehmûdî Mîrektiya Pinyanişî Mîrektiya Dunbilî …

Zêdetir Bixwîne