Arşîvên Etîketan

Metran İsa Destanı

Metran İsa

Metran kelimesi Kürtçe dilinde piskopos anlamındadır. Metran İsa da Akdamar Kilisesi’nin Piskopos’u İsa’dır. Kürt sözlü edebiyatında önemli bir yer edinen Metran İsa destanı; aşk, hoşgörü ve kahramanlığın içiçe örüldüğü bir sosyal tarihi olaydır. Akdamar Kilisesi Gavaş ilçesine yakın bu adla anılan bir adada yer alıyor. Van Gölü içinde bulunan Akdamar Kilisesi’nde …

Zêdetir Bixwîne

DERWÊŞÊ EVDÎ DESTANI

DERWÊŞÊ EVDÎ DESTANI

Derwêşê Evdî kökeni Van’daki bir Êzîdî aşiret olan Torunilere dayanır. Aşiret Osmanlılara karşı yıllarca savaşmış ama boyun eğmemiştir. Aşiretten ayrılan Keleş Evdî ve Bêpan adındaki iki savaşçı tek başlarına hareket ederler ve Urfa’ya gelip yerleşirler. Kahramanlıkları nam salınca Osmanlı onlara “Müslüman olursanız sizi öldürmeyiz hatta civardaki aşiretleri size bağlarız” teklifini …

Zêdetir Bixwîne

ŞÊX MİRZAYÊ ANKOSÎ DESTANI

ŞÊX MİRZAYÊ ANKOSÎ DESTANI

Osmanlı askerleri yine gelip Beşiri ovasına yerleşmiştir, zira yeni bir ferman daha verilmiştir. Osmanlı’nın hedefinde bu kez Ankosî aşiretti vardır. Aşiretin büyük bir kısmı kılıçtan geçirilir. Aşiret reisinin küçük varisi olan 7 yaşındaki Şeyh Mirza aşiretin geri kalanları tarafından kurtarılır ve Siirt’e götürülür. Aradan 10 yıl geçmiştir ama Êzidiler hala …

Zêdetir Bixwîne

EGANÊ MEYRO DESTANI

EGANÊ MEYRO DESTANI

1800’lerin başında Osmanlı orduları Kürdistan seferine çıkar ve Beşiri ovasında boydan boya askerler çadırlarını kurarlar. Zoqewde mıntıkasından Ewiske’ye kadar askerler aylarca kamp kurarlar ve bölgedeki Êzidileri kıyımdan geçirirler. Fakat Êzidiler örgütlenerek direnişe geçer. Osmanlıların ordusunda yer alan komutanlardan birisi de Şam’dan gelen Arap kökenli komutan Hesebê Cibo’dur. Acımasızlığıyla tanınan üç …

Zêdetir Bixwîne

DERSİMLİ KÜRDOĞLU VE REFAHİYELİ MEHMET ÇAVUŞ DESTANI

Tarihte Yırtık Bir Sayfa: Erdoğan YALGIN 1888 yılında Selanik’in Usturumca kasabasında doğan Ali Rıza Yalgın, 1960 da İstanbul’da vefat etmiş, asıl meslegi ögretmenliktir. Yaşamı boyunca devlet kademelerinde çeşitli görevlerde bulunmuştur. O; popüleritesini, alan/saha çalışmalarında elde ettiği halk folkloründeki derlemeleriyle kazanmıştır. Halk bilimcisi olan Ali Rıza, 1934 yılındaki soyadı kanunuyla “Yalman …

Zêdetir Bixwîne

Dımdım Kalesi Destanı

Xanê Çengzêrin (Altın Elli Han) da olarak bilinen destan, halk arasında Dımdım Kalesi olarak biliniyor. Destan, 17. yüzyılda İran Kürdistan’ında yaşanmış gerçek bir Kürt ayaklanmasına dayanıyor. Xanê Çengzêrin (Altın Elli Han) da olarak bilinen destan, halk arasında Dımdım Kalesi olarak biliniyor. Destan, 17. yüzyılda İran Kürdistan’ında yaşanmış gerçek bir Kürt …

Zêdetir Bixwîne

Destana Kela Dimdim

Dimdim navê keleheke dîrokî ye û yek ji destanên herî girîng ê kurdan ê şer û berxwedanê ye. Gelek varyasyonên vê destanê hene û ew varyanson ji aliyê dengbêjan ve têne gotin. Dimdim keleheke li herêma Biradostê li ber Çiyayê Dimdimê li hundirê sînorê Rojhilatê Kurdistanê de ye. Dimdim li terefê Emîr Xanê Yekdest ankû Emîrxan Lepzêrîn …

Zêdetir Bixwîne

Destana Derwêşê Evdî temaşe bike…Kurdî…

Derwêşê Evdî destaneke kurdî ye. Li gor ku ji dengbêj û lêkolînerên dîrokê tê zanîn, Derwêşê Evdî di sedsala 18’a de li herêma Wêranşarê jiyaye û Berxwedanek mezin li dijî dewleta Osmanî û eşîrên Ereban nîşan dayê. Wê demê Temir Paşayê Milî di sala 1780‘a de dibê serokê eşîrên kurd ê Kîkan, Milan û Eşîrên êzîdiyan li Beriya Wêranşarê û Derwêşê Evdî jî ji bêr jîrekiya xwe dibê serleşkerê Temir …

Zêdetir Bixwîne