Arşîvên Etîketan

Fransız Kaynaklarında Kürtler Kim

Fransa’da, Kürtlerden bahseden araştırma ve incelemelerin geçmişi 17. yüzyıla kadar geri gitmektedir. 19. yüzyıl ortalarına kadar yapılan çalışmalar daha çok misyoner, gezgin, arkeolog, araştırmacı ve doğubilimcilerin gezi yazılarından oluşmaktadır. Bunlar Jean de Thevanot, Jean Chardin, J. B. Tavernier, P.Am. Jaubert, C.F. Volney, Hommaire de Hell, E. Flandin ve P. Coste, …

Zêdetir Bixwîne

İtalyan Kaynaklarında Kürtler Kim

İtalyan Kürdolog Mirella Galetti, 1978 yılında yayınladığı “Curid e Kurdistan in opere italiana del XIII-XIX secolo (Oriente Moderno, LVIII, 11, Rome, pp:563-596. Arapça: The Journal of the Iraq Academy Kurdish Corporation, V:8, 1981, pp:225-300. Kürtçe: Çarçira, 2/1986, ss:29-32,45. İngilizce: Journal of Kurdish Studies, V:11, 1995, pp:97-112)”makalesinde Ksenefon’dan (Xenophon) başlayarak 19. yüzyıla …

Zêdetir Bixwîne

Osmanlı Kaynaklarında Kürtler

Osmanlı Devleti’nde Osmanlıca,  Arapça ve Farsça birçok Osmanlı tarihi kaleme alınmıştır. Aşıkpaşazâde’nin (1393-1481) “Tevarih-i Al-i Osman/Aşıkpaşazade Tarihi”; Mehmet Neşri’nin (ö.1520) “Cihan-nüma/Neşri Tarihi”; Kınalızade Ali Efendi’nin (1510-1572) “Devlet ve Aile Ahlakı”; Hoca Sadeddin Efenid’nin (1536-1599) “Tacü’t-Tevarih”; Peçevi İbrahim Efendi’nin (1574-1650) “Tarih-i Peçevi”; Kâtip Çelebi’nin (1609-1657) “Mizanü’l-Hak fi Ihtiyar’il-Ehakk (y.1656)”, “Fezleke-i Tarih-i …

Zêdetir Bixwîne

Nuri Dersimi kimdir

Mehmet Nuri Dersimi (mezar taşında Muhammed Nûrî Dêrsimî îbn el-Molla Îbrahîm Colikoxlî, lakabı: Baytar Nuri, 1890; Akpınar, Hozat, Dersim Sancağı – 22 Ağustos 1973, Halep), Koçgiri İsyanı ve Dersim İsyanına adı karışmış Alevi-Kürt[1] (kendi anlatımı ve bazı kaynaklara göre Kurmanc[2][3][4]; bazı kaynaklara göre ise Zaza kökenli[5]) olan Kürt milliyetçi ideolog ve veteriner hekim. Gençliği ve öğrenimi Hatıratım adlı eserine göre, Colıkzadelerden Mehmet Ali’nin oğlu Mıla İbrahim’in oğlu olarak …

Zêdetir Bixwîne

Caban el-Kurdi kimdir

Caban el-Kurdi (Arapça: جابان الکوردي – Jaban al-Kurdi, Kürtçe: Cabanê Kurdî veya Gavan Kurdî), Muhammed peygamber zamanında Müslüman olan Kürt sahabe. Caban el-Kurdi, Müslüman olan ilk Kürtlerden olup ayrıca Muhammed peygamber tarafından “Bazen bölgesi”ne atanan İslam’ın ilk valilerindendir. Caban’ın oğlu Meymun el-Kurdi de Müslüman olmuş ilk Kürtlerdendir. Arap tarihçi ve tefsir yazarı Alusi, “Ruhu’l Meani” adlı tefsir kitabında Caban el-Kurdi’den bahsederken Caban el-Kurdi’nin Muhammed’den bazı hadis aktardığını söylemektedir, bu bilgileri İbn Hâcer el-Askalanî’nin “El İsabe …

Zêdetir Bixwîne

Soran Emirliği Tarihçesi

Soran Emirliği 1830’ta Osmanlı’dan bağımsızlığını ilan eden Kürt Emirliği, günümüzde Irak’ın kuzeyinde idi. Soran Emirliği güneyden Baban Beyliğine, doğudan İrana, kuzeyden ve batıdan Bahdinan Beyliğine ve Erbile komşu idi. Soran Emirliği 1514 senesinde Çaldıran Muharebesinden sonra Osmanlıya bağlılını sunan Beyliklerden birisidir. 1835’te Osmanlı Devleti tarafından bertaraf edilinceye kadar, Irak Kürdistanın …

Zêdetir Bixwîne

Dîroka Mîrîtiya Soran

Keyaniya Soran, Mîrîtiya Soran (1399 – 1883) yek ji dewletên Kurdan di dîrokê de ye. Nêzîkî 500 sal berdewamkiriye. Paytextê vê keyaniyê bajarê Rewandûzê bûye. Damezrêner û yekemîn keyê wê Hêja Kolos e. Di dema keyê bi navê Mîr Soran de keyanî bipêşketiye ku Mîr Soran ji aliyê diya xwe ve ji malbata desthilatdar bûye. Tê zanîn ku bi qasî demekê ji …

Zêdetir Bixwîne

Serhildana Qoçgiriyê

Serhildana Qoçgiriyê an jî Şoreşa Qoçgîrê, yekemîn serhildana li hemberî hikûmeta Enqereyê ye û di Tîrmeha 1920an de li Qoçgiriyê rû da. Berî serhildanê xebatên amade kirinê ji aliyê Elîşêrê Dêrsîmî û Baytar Nuriyê Dêrsîmî ve hate meşandin. Di Tîrmeha 1920an de hin yekîneyên di bin fermana serok-eşîrê bi navê Misto, avêtin li ser qereqola Çulfa Alî ya …

Zêdetir Bixwîne

Fars Kaynaklarına Göre Kürtler

Firdewsî’nin 11. asırda yazmış olduğu Şehname’sinden başlayarak birçok Fars kaynağında Kürtlere dair bilgi bulunmaktadır. Fakat ne yazık ki, bu konuya dair yazılmış  herhangi bir müstakil eser bulunmamaktadır. Moğulların İran’a hakim olduğu dönemde Farsça yazılmış olan tarih kitaplarında Kürd ve Kürdistan’a yer verilmiştir. ‘Ali Cüveyni’nin (1226-1282) 3 ciltlik “Târîh-i Cihân-gûşa (y.1260)” Fazlullah Reşidüddin’in …

Zêdetir Bixwîne

Arap Kaynaklarında Kürtler

Arşak Poladyan’ın ‘VII-X. Yüzyıllarda Kürtler (Öz-Ge Yayınları, Ankara-1991, 112 s.)’ kitabı’nda 7.-10. yüzyıllarda Arapça olarak telif edilen kaynaklardaki Kürdlerin tarihinine ışık tutmaktadır. A. Poladyon’dan sonra, Bekir Biçer’in ‘İslâm Tarihi Kitaplarında Kürtler Hakkındaki Rivayetler (7. ve 12. yy)’ ve ‘İslâm Coğrafyacılarının Eserlerinde Kürtler Hakkındaki Rivayetler (9. ve 13. yy)’ isimli iki …

Zêdetir Bixwîne

İbrani (İbranice) Kaynaklarında Kürtler

Kürtlerden söz eden en eski İbranice metnin ‘Tevrat’ olduğu bilinmektedir. Tevrat’ın birçok yerine, Kürtlerin atası olan Med’lerden bahsedilmektedir.  Daugles Layton, “Kurden in der Bible” kitabında bu konuya dair bilgileri vermektedir. Tarihçi Marcus von Niebuhr, 1857 yılında Berlin’de yayınladığı “Geshichte Assur’s und Babel’s (Asur ve Babil Tarihi)” isimli kitabında Xalidi diline …

Zêdetir Bixwîne

Ermeni Kaynaklarına Göre Kürtler

Kaynak bakımından dünyanın en zengin kütüphanelerinden biri olan Ermenistan Matenadaran Kütüphanesi’nde bulunan binlerce yazma ve basma eserde, Kürtlere dair bilgilerin bulunup bulunmadığına yönelik şimdiye kadar kapsamlı bir araştırma yapılmamıştır. Bu konuda ilk defa çalışan Kınyazê İbrahim, 1985 yılında yayınladığı “Kürt-Ermeni Edebi İlişkileri”başlıklı makalesinde, Ermeni tarihinde Kürtlere dair ilk bilgilerin 5. …

Zêdetir Bixwîne

Süryani Kaynaklarına Göre Kürtler

Ruhban sınıfına mensup Süryani yazarlar tarafından 3. yüzyıldan itibaren tarih içerikli eserler verilmeye başlanmış;  7. ve 13. yüzyıl arasında zirve noktasına ulaşarak onlarca eserin yazılmasına olanak tanımıştır. Kimi kayıp ve eksik eserlerle bareber, Batı Süryanileri bünyesinde “Melkit Kroniği”, “Mârûnî Kroniği”, Urfalı Yakub’un “Kroniği”, “Arapların İlerleyişine Dair Bir Kayıt”, “712-716 Yıllarına Ait Tarihi …

Zêdetir Bixwîne
error: LÜTFEN OKUYUN KOPYALAMAYIN - JI KEREMA XWE BIXWÎNIN KOPÎ NEKIN !