Qizilbaş, kumsor, sersor an jî kimsor ji kesên ola yan baweriya Elewîtiyê dihewînin re tê gotin. Heya sedsalên 17-18’an peyva elewî ewçend nehatiye bikaranîn, ji bo wan di zimanê tirkomanî (ji ber ku pirraniya tirkomanên Anatoliyayê elewî bûn) de qizilbaş, kimsor, sersor dihate gotin. Keyên osmaniyan komkujiyên mezin li dijî kimsoran li dar dixistin û her carê ew dibûn mesele di nava şerên osmanî û şahên Îranê de. Paşayê …

Eyaleta Kurdistanê (bi osmanî ايالت كردستان‎, Eyâlet-i Kurdistân[1]) ji 1847ê heta 1867ê ajotiye (20 sal). Hinek lêkolîner jî eyaleta Şehrezûr bi Kurdistanê ve tevlihev dikin, zen dikin ku eyaleta Şehrezûr eyaleta Kurdistan e.[2] Li sala 1847ê Bedirxan Beg serî hildaye. Di rojnameya osmanî li 14 berfanbar 1847ê da – Rojnameya Takvim-i Vekayi – parêzgehekî bi navê “Eyaleta Kurdistan” bi fermî hate damezirandin.[3] Di …

Babekê Xuremdînî (bi farsî: Bâbak Xoramdin) (z. 798 – m. rêbendan, 838) zaneyekî civatî û serokekî civatî bû. Li dijî xalîfeyê Abasiyan serî hilda û li berxwe da. Hat girtin û bi dest û lingên jêkirinê re hat kuştin. Kuştina wî di nava kurdan û herêmê re hertimî bi îbretî hat bi bîrhanîn. Pêşeng û mîrê kurdên Xurem bû ku …

Lêlê Qazê Lê lê mal xirabê êvare gelo Îro dîsa teb ser mira zare zare Malşewityê êvare tebi ser mira zare zare, mer ku heye bê soz û bê qewl û bê îqrare, jinku heye bi fend û bi dek û bi dolabe, bi heft parsuyên xwe xware, bira mala …

Bira… Bira li dunyayê mirin hebûya, kalbûn tunebûya li min, li min, li min… ax û felek. Keçikê belkî mala bavê te mîrat be, agir li mala bavê te rabe… Rabe ji doh esrê pê de te ewqas bi çavê xayîn li min mêzekir, Min zanîbû tiştekî dilê te de …

Îsmaîlîtî an jî şiîtiya Heft Îmaman terîqeteke batinî ya misilmanên şia ye. Wê terîqetê navê xwe ji Îsmaîl ibn Cefer –law û gorî pêyçûnên wê paşwerê heftemîn îmamê Dozdeh Îmaman Cefer es-Sadiq bû− girtî ye. Îroj nêzî 18 milyon pêyçûnên vê terîqetê, li Afxanistan, Hindistan, Pakistan, Sûrî, Yemen û Tacîkistan dijîn. Dîrok Îsmaîlîtî di dema ebasiyan de derket. Kênge lawê Hz. Elî yî paşîn Hisên ibn Elî û destekên xwe bi piranî li Kerbelayê hat şehîdkirin re şiayan pejirand ku …

Heşhaşî an jî heşhaşîtî (bi erebî: الحشاشون, al-hashashîn, pirjimer: al-hashâshiyûn an الاسماعيليون, îsmaliyûn) terîqeteke şiî ya îsmaîlî ya ku ji aliyê Hesenê Sebah hat avakirin. Dibêjin ku, navê wan ji wateya xaşxaş, haşhaş, ango xaşxaşk de hat afirandin û wan di navbera 1080 û 1270an de bi hinekên navdar ve gelek kes kuştî bûn. Ew wateya haşhaşîn ji pê re bi destên xaçperestan û Marco Polo (di sala 1271ê de) li Ewropayê jî hat bihîstin …

Hesenê Sebah (bi farisî: حسن صباح, Hasan-e Sabbah, bi erebî: حسن الصباح‎, Hassan aṣ-Ṣabbāḥ), (1034 li Qum, Îran – 1124) yek ji serokê terîqeteke Îsmaîlî bi navê Xaşxaşî tên zanîn. Hesenê Sebah li bajarî Qum hati bû dinê û ji pê re jî bi malbata xwe ve bara Rey kir. Kênge ew 17 salî bû wî zavê bav û dê ya xwe ber da û derbaza zavê Dozdeh …

Selahedînê Eyûbî (wek Selahedîn, Selaheddîn, Silhedîn, Selahedînê Kurdî û Simko (bi erebî: صلاح الدين يوسف بن أيوب‎, lat. Selah el-Dîn Yusif îbn Eyûb) jî tê naskirin; li Rojavayê jê re Saladîn dibêjin) (z. 1138 – m. 4’ê adarê, 1193) serleşkerekî kurd[1][2][3] î misilman bû ku di destpêkê de li dijî fatimiyan û pişt re li dijî xaçperestan (mesîhiyên ku çûbûn xakên pîroz li Filistînê ji bo ola xwe biparêzin) derketîbû û bajarê Qudsê (Orşelîm) dorê sedsalekê şunda bidest …

Şerefxanê Bedlîsî di pirtuka xwe Şerefname de dibêjê ku Mîr Dorik mezinekî Rojikan û serleşkerkî mezin lê Bedlise bû. Mîr Dorik pir mêr bû û de şerekî li Bedlîsê dijî Osmaniyan bi giranî birîndar bû. Navê wî Berê Karayedigar bû lê ji ber mêraniya wî, navê Mîr Dorik lêkirin. Sê kurê Mîr Dorik …