Bernamegeh KURDÎ

Macîd el-Kurdî an Macîdê Kurdî (z. ? – m. 1166 Başûrê Kurdistanê), alimekî ola Îslamê ye, Navdanka wî Ebû Mihemed e[1][2] Cîhê wî yê jidayîkbûnê baş nayê zanîn. Lê tê zanîn ku li herêma Cebelê Hamsîn hevotina xwe ya olê girtiye. Macîd el-Kurdî bi piranî li ser fiqih, hedîs û tefsîrê xwedanê ilmî bûye. Di sala 1166an de çûye ber dilavaniya xwedê[3]. Pirsên wî Kerrbûn îbadeteke bê west …

Îbn Dînar, fîlozof û bijîşkekî kurd yê sedsala 11’an ê serdema Merwaniyan e. Tê texmîn kirin bi xwe ji Farqînê ye. Pirtûkeke wî bi navê El-Perbazîn ser tibê heye.

Ehmed Eşnehî zanyarekî qanûna Îslamê yê sedsala 11’an e ku bi eslê xwe kurd e. Navê bavê Ehmed Eşnehî Musa ye. Di sala 1058’î de ji dayikbûye, piştî demekî diçe bajarê Bexdadê li wê derê perwerdehiya dîn li cem Ebûseîd el-Mutewellî Sahibuettetumetî, Ebûlxenam û li cem Ebnûlbuxarî girtiye. Di sala 1121’î de wefat kiriye û li cem …

Eyn-el Qudat fîlozofên kurdan yê Felsefeya Îslamê, navekî giranbiha û navdar yek jî Eyn el-Qudatê Hemedanî ye. Eyn el-Qudat navnasê wî ye, navê wî yê berastîn Evdilla ye. Evdillayê kurê Mihemedê Elî. Weka ku ji kunyeya wî jî tê fehm kirin ji kurdekî Hemedanî ye di 1098’an de li Hemedanê hatiye dinyê. Ji ber …

Îbn Quteybe (z. 828, Dînewer, Îran – 885 Bexda), alimekî Îslamê ye. ji malbateke kurd a rewşenbîr hatiye. Ji ber hindê perwerdehiyeke baş dîtiye, perwerdeya pêşî li cem bavê xwe stand dûra li cem El-Cahiz stand. Di gelek şaxên zanistiyê de bûye pispor, Zanyarê hedîs, tefsîr, dîrok û fîlolojiyê bû.[1] Ji kurdên misilman ê pêşîn yê sedsala 9’an e. Navê wî  Ebû Ebdullah Mihemed bin Muslîm bin Quteybe ye. Bi …

  Bassamî Kurdî (Besamê Kurdî) helbestvanê kurd ê sedsala 9’an yê serdema îslamê ye ku di derbarê jiyana wî de vê gavê agahî tune ye. Helbestên xwe bi zaravaya kurdiya goranî nivîsîne. Li ser jiyana wî lêkolîn werekirin wê cîhê jidayîkbûn û mirina wî zelal bibe.

Muhemmed Efendiyê Şehrezûrî dîroknasê kurd e ku di derbarê jiyana wî de agahî kêm e. Di sala 1662an de li Mekeyê  bi navê “Tarîxû Kurdistan” berhemek nivîsiye. Muhemmed Şehrezûrî di sala 1667an de wefat kiriye.[1] Li gorî hin çavkaniyan hin pelên  pirtûkên wî li muzeyekî Îngilterê, hinek jî dibêjin li Iraqê Sammerayê ye. Çavkanî ↑ http://www.timeturk.com/tr/2009/12/09/ilk-islam-kaynaklarinda-kurd-alfabesi.html

Ebdurehman Kurdî an Ebdurrehman Efendi el-Kurdî ji Rojhilata Kurdistanê ye, navê bavê wî Îbrahîm Tehranî ye. Ew matematîkzan bû xênc ji matematîkê li ser zanistên din jî xwedanê îlmeke mezin bû. Li ser matematîk û zanistên din pirtûk nivîsiye. Mihemed Emîn Zekî wî di berhema xwe de binav kiriye. Bi xwe di sala 1655’an wefat dike. Çavkanî Sîcîl-î Osmanî …

Ebdullah Misbahedîn, Misbah Dîwan jî tê naskirin, (z. 1862 − m. 1912) Kurdê Rojhilata Kurdistanê ye, li bajarê Mehabadê ji dayîk bûye perwerdehiya matematîk, geometrî, wênevantî û muzîkê girtiye. Li ser matematîkê berhemekî nivîsiye ev pirtûka wî li Tehranê hatiye weşandin. Berhemekî wî jî ya helbestan e ku ji 800 beytan …

Muhemmedê Resûl yan Muhemmedê kurê Resûl yek ji alim û matematîkzanê kurd yê sedsala 19’an e. Li ser cebîrê jî pirtûk nivîsiye û zanyarekê pir bi nav û deng yê wexta xwe bû. Bi xwe bi piranî bi berhema xwe a El-Cexmînî Şerhîne tê naskirin. Dawid Paşa wî dawetê Bexdayê kiriye ku ders bide talebeyan, Lê Muhemmedê Resûl qebûl nekir û xwest ku bixwe …

Ebûlferec ibn el-Cewzî yan bi kurtî Îbn el-Cewzî (1116 – 1201) dîrokzan, bijîşk û zanyarè dîn yê bi eslê xwe kurd[1][2] bû. Navê wî yê giştikî Nadar bin Qasim bin Mihemed bin Ebdilah bin Ebdudirehîm bin Qasim bin Mihemed bin Ebû Bekr Sidîq e Deh pirtûkên wî yên bi navê El-Muntazım fi tarihil-mûluk wel-umem hene, lê pirtûkên wê pirrê wî xwe negîhandine roja me. …

Behaedîn ibn Şedad (z. 1145 Mûsil – m. 1234 Heleb) dîrokzan û nivîskarê biyografiyê û alimekî bi eslê xwe kurd yê dewleta Eyûbiyan bû.[1] Hîna ku piçûk bûye bavê wê dimire ji ber wî li cem xalanên xwe yên Şedadiyan mezin dibe loma jêre gotine Îbn-î Şedad bi kurdî tê wateya “Kurrê Şedad” navê wî yê rastî Yûsif bin Rafî ye[2] Pirtûkên wî Melce’ul Hukkam İltibas’il …

Mele Çelebî navê rastî Mihemed Çelebî Kurdî (z.? li parêzgeha Amedê – m. 1655) yek ji nivîskar û tefsîrvanekî bi eslê kurd yê ji Amedê ye. Ji derheqê jiyana wî de agahî zêde tuneye. Berhemên Mele Çelebî Fewîbe Red û qebûl Şerha rojhilatê