Neçoyê Babasî yan Neçoyê Cemal yek ji dengbêjên mezin ên Serhed û Kurdên Sovyeta Berê ye. Piştî Komkujiya Ermeniyan di sala 1918’î de ji Qersê hatiye û li Ermenistanêbicihbûye. Ji ber wê hin caran wekî Neçoyê Qersê jî tê binavkirin. Gorî hin dengbêjan ew “bavê dengbêjan” bû. Wî nedixwast di Radyoya Ermenistanê de kilamên xwe bêje, lewra dewleta Ermenistanê û YKSS ji ber bêdengiya li hemberî Kurdan rexne dikir. …

Xelîlê Berfê (*1920 li gundê Çetel a Farqîn, Bakurê Kurdistanê – † Adar 2008 li Almanya) yek ji dengbêjên gelek hezkirî bû. Di awayê strandina dengbêjiya Şengal û Serhedê de distra. Dengbêjê nemir di sala 1920’î de li Farqînê, gundê Çetelê hatibû jiyanê. Heya xortaniya xwe li Çetelê dijî û paşê jî koçberê gundê Duşê ya Qubîn a Batmanê (Bişêrî ya Êlihê) dibe. Di destpêka salên 1990’î de ji ber zilma Romê …

Hesen Hişyar kurdperwer, nivîskar, helbestvan û dîrokzanekî kurd bû. Di sala 1907an de li gundê Serdê 70 km bakurê rojhilatê bajarê Amedê di navbera Hênê û Liceyê de hatiye dinê. Di nav salên 1920î de bi tevgera kurd re dikeve danûstendinê. Têkiliya Îhsan Nûrî Paşa bi navçeyên Hênê û Liceyê pêk tîne. Di liberxwedana neteweyî ya Şêx Seîdê Pîran a sala 1925an de bi şêweyekî kariger cih digire. …

Seydayê Tîrêj (z. 1923 − m. 23’ê adarê, 2002) wêjevan û helbestvanekî Kurd bû. Jînenîgarî Mamoste û helbestvanê helbesta resen nemir Tîrêj di sala 1923´an de li parêzgeha Hesîçê gundê Nicîmê hatiye dinê. Navê wî yê rastî Nayif e. Ew kurê Heso ye. Gava ew dibe şeş salî, bavê wî mala xwe koç dike û li gundê Sêmitikê bi cîwar dibin. Tîrêj li wê derê û …

Şerefxanê Bedlîsî (z. 25’ê reşemiyê, 1543, Qum − m. 1603, Bedlîs) nivîskar û dîrokzanekî kurd e. Pirtûka wî ya herî bi nav û deng Şerefname ye. Mijara Şerefnameyê dîroka Kurd û Kurdistanê ye.[1] Jiyana Şerefxan Şerefxanê Bedlîsî (Mîr Şeref Xanê Bedlîsî) ku nivîskarê Şerefnameyê ye, di sala 1543’an de li nêzîkê bajarê Qumê ji dayik bû ye. Bavikê wî serokatiya eşîra Rojkî (Ruzegî) dikirin û mîrîtiya bajarê Bedlîsê dikirin. Ji ber ku navê bavikê wan tevil …

Axayok, yek ji helbestvanekî kurd[1] e. Lê di derbarê jiyana wî de hema qet agahî tuneye. Tê texmîn ku ew di sedsala 16 an jî 17’an de jiyaye. Nayê zanin ku Ev şaîran ji kuderêye. Ev in dûrikên Axayok yê ko bi dest me ketine:   Axayok Tawûs bi vî şiklê melîh, Şermendeyê …

Feqî Huseyîn Sagniç (1926 – 12ê adara 2003) nivîskar û zimannasê kurd bû. Feqî Hûseyîn Sagniç di 1926’an da li Kehnîyamîran ji dayîk bûye. Kehnîyamîran taxekê gundê Xorosê navça Hîzanê bajarê Bedlîsê ye. Ew salek piştî bizava Şêx Saîd hatî dinê. Di temenê sê salî de mala wan ji navça Xîzanê hatîye navça Tetwanê. Dûriya Oranisê li gundê Kûtê cih bûye. Wî zarotiya xwe li wî gundî borandîye. Di …

Navê rastî Ebu’l-Beha Ziyauddîn Xalid bin Ehmed bin Husên eş-Şehrezûrî el-Kurdî Pîşe Alimê Îslamê, Helbestvan Zayîn 1773 Şehrezûr Mirin 1826 Şam Netewe Kurd Hevwelatî  Kurdistan Esil  Kurd Zimanê nivîsê Kurdî, Farisî û Erebî Berhemên navdar Te´lîqatî Mudewene, li ser Xeyalî û li ser Ebdulhekîm Xeyalî, 1889, Astane. ´Eqd-ul Cewherî Fî Ferqî Beyne Kesb-îl Matûrîdî, Ebdulhemîd Xerpûtî …

Evdirehman Şerefkendî an jî Mamoste Hejar (b. 1920 li mehabad – m. 22’ê reşemiyê 1990 li Kerec), nivîskar, helbestvan, werger û zimannasekî kurd bû. Hejar Quranê jî wergerandibû zimanê kurdî. Di zaroktiyê de wî dişînin perwerdeya olî. Di 17 saliya xwe de dawî dide vê perwerdeyê lewra bavê wî dimire. Sala 1940’ê dest bi nivîsandina helbestên kurdî dike. Tevlî şoreşa Mahabadê û xebatên komarê dibe. Piştî hilweşîna Komara Mahabadê dibe penaber. 30 salan …

Mestûre Erdelanî an jî Mah Şeref Xanim Mestûre Erdelan (b. 1805 Sine – m. 1848 Silêmanî) helbestvan, nivîskar û dîrokzana kurd a jin e. Ew li bajarê Sîneyê ji dayîk dibe û li Sîlêmaniyê mezin dibe. Ji malbateke desthilatdar bû. Bi zimanê erebî û farsî jî dizanî. Ew wekî yekemîn dîrokzana rojhilatê navîn jî tê zanîn. Li ser binemala Erdelan, bûyerên demê tomarkirinên girîng ên dîrokî kiriye. Di sala 2005an de bo pîrozkirina rojbûyîna wê …

Pertew Begê Hekarî (z. 1777 li Colemêrgê − m. 1841), helbestvan û nivîskar ê kurd e. Pertew Begê Hekarî li bajarê Hekariyê ji dayik bûye. Di nav prens û zarokên Mirekên Hekariyê de, zarokatiya xwe derbas kiriye. Di temenê medreseyê de çûye medreseyê û pêşî Qurana pîroz xwendiye û dû re dest avêtiye pirtûkên olî. Li gorî agahiyan, giraniya xwendina wî di Seraya …

Şêx Şemsedînê Exlatî (1588 Xelat – 1674 Dihok) Wêjevan û helbestvanê kurda ye. Helbestvanê wêjeya Kurdî ya qedîm e. Di dawiya sedsala 16an heta sedsala 17an jiyaye. Di wêjeya Kurdî de yekemîn helbestvanê terîqeta Xelwetiye ye.[1] Jiyana wî Şêx Şemsedînê Exlatî, di sala 1588an de li navçeya Xelatê ku îroj li ser Bidlîsê ji dayik bû ye. Ji ber şerên di navbera dewleta Osmanî û Sefewiyan de …

Şerefxanê Hekarî (1682, Colemêrg – 1748, ?) Helbestvanekî kurdî yê klasîk bû Mixabin me derbarê vî nivîskarê hêja de, agahdariyekê bi dest nexist. Tenê li gor gotina nivîskarê nemir Mihemed Emîn Zekî ku gotiye: Şerîfxan di sala 1693an de ji diya xwe re çêbûye. Ji xelkê Colemêrgê ye, lê bi eslê xwe ji mala Mîrê Bedlîsê ye. Şerîfxan bi kurdî û farisî gelek helbest ristine …