ÇAND

Modernîzm, peyva “modern” cara ewil bi şeklê “modernus” di dema sedsala 5an de derdikeve pêşiya me. Ev peyv jî ji bo veqetana heyama Mesîhî û heyama Pagan an jî Romayîhatiye bikaranîn.Peyva modern piranî hatiye bi wateya nû. An jî tiştê ku nû yan niha dest pê kiriye. Wek mînak di wêjeya tirk de peyva “cedîde” ango …

Diyalektîka Hegel, rengê wê bi awayê mengiwerî û an jî kû “îdealîsmê” tê ser ziman. Li ser rêya aqil re di hundurê meji de bi wîtîya ji dîrokê bi ber pêş ve ji xwe re eaas digirê û tîne ser ziman. Mirov, li gorî Hegel, xwediyê mecburîyetekê ya ku bi …

Felsefeya îslamê Rojhilata navîn ya Îslamê di ramana îslamê ya zû de ku digihê felsefeya Serdema Zêrîn a Îslamê ya navbera sedsalên 8-12an ber bi du hêlên sereke ve bi pêş ketîye: hêla pêşî kelam e ku bi awayê serekî bi gelşa îslamê ya teolojîkî ve pêwendîdar e û Mu´tezilî û Eş´erîyan digire nav xwe ku …

Ateîzm an jî bêbawerî redkirina baweriya Xwedê ye. “Teîst” tê wateya bawerî bi Xwedê, “a” jî wateyê berevajî dike. Ateîzm ne redkirina Xwedê lê redkirina baweriya bi Xwedê ye. Ango kesên ateîst di wê baweriyê de ne ku Xwedê nîne. Ateîzm ne ideologiyek e an jî rêbazeke ye. Kesên ateîst di çi baweriyê de dibin bila bibin, …

Agnostîsîzm an jî nezanîparêzî bizaveke felsefî ye ku di sedsala 19’an de hatiye çêkirin. Li gorî boçûna vê felsefeyê mirov ji aliyê dînî ve nikare bizanibe ka xweda heye yan na[1] û ji aliyê zanistê ve jî nizane gerdûn çawa hatiye afirandin. Bi giştî ev felsefe bi awayekî gumanbar li tiştan dinêre. Ateîzm û …

1.Bêdirav Bêdirav, bêpere navê seleteyek e. Seleteya lowiyan (fasûlî) e. Li Serhedê jê re bêdirav, bêpere dibêjin. Ev nav çawa derketiye, kes nizane. Pirraniya seleteyên pêjgeha kurd wisa bi rengdêran navan digirin. Berkelî (bo çar kesan) 2 stekan (qedeh) lowî (ya hebî ne ya teze) Nîvê stekanê sirke Ava nîvê lîmonê 1 stekan tehîn 1 serî pîvaz 3 serî sîr Çend ta bexdenûs …

Hecî Zembûr, kufteya bi zembûrê ya Semsûrê navê kufteyeke pêjgeha kurd e. Pirranî li parêzgeha Semsûrê tê xwarin. Li rojhilatê Kurdistanê, parêzgehên Amed, Ezirgan, Qers, Sêrt û gelek deverên başûrê Kurdistanê biharbêhna zembûr di kufteyan de tê bikaranîn. Ji zembûrê re herwiha cehter, catirî, awîşen jî dibêjin. Berkeliya Hecî Zembûrê 2 KX (kevçiyê xwarinê) rûn 1 KŞ (kevçiyê şîraniyê) îsota sor 1/2 pîvan têkela kufteyê ya Rihayê 250 gr …

Şamborek xwarinek ji şikeva, goşt, pîvaz, bexdenûs û hwd dihê çêkirin. Çêkirina Şamborekan Pêşî navoşk (goşt yan lorik û pîvaz,beqdenûs û hwd yên kelandî) dihê çêkirin. Paşî li ser textê nan bi tîrikê hevîr dihê vekirin ku bibe şikeva. Her şikeva dihê veqetandînî du perçeyan û navoşk dihê xistin nav wan û dihê pêçan. Kêlek û quncên wan …

Pêzewarî, ankû materyalîzm navê aliyek û ankû kutubeka felsefeyê ye. Ev alî, vajî kutuba mengiwerê, wê diparêzê ku zanîna mirov ji têrkerê ye. Yanî, zanîn, pêşîya wê têrker heya. Mengîwerî jî, vajî wê diparêzê ku hizir û ankû zanîn ji ber ku heya, em di zanin ku tişt heya. Ev herdû alî, …

Boranîk navê xwarineke kurdî ye. Di pêjgeha Îranê de jî navdar e. Farsî jê re dibêjin boranî. Herwiha derbasê pêjgeha balkanî û romiyan (tirk) jî bûye. Ji mast û cureyên kidakê (zebze), biharbêhn (biharat) û sîrê ye. Navê wê Zanayê farsan dibêjin, ev xwarin navê xwe ji keyê Sasanîyan Porandox (Pourandokht) digire ku wî pirr hez jê dikiriye. Poranî ango wekî Porandox, dûv re bûye boranî(k). Berkelî (bo …

Keledoş, keldoş xwarineke pêjgeha kurd e. Li herêmên Serhed, Botanê pirr tê xwarin. Ji koma xwarinên sîr û mastê ye. Li hin deveran cuda bin jî, ji keşkê tê çêkirin. Dahn, nok, goşt û giyayên ku zivistanê hişk dikin, tevlî hev dikin û dikelînin. Ku hazir dibe nan hûrdikin û li ser nan dikin û tê xwarin. Li Serhedê ji sîr û mastê çêdikin. Berkelîna wê nan …

Çilbir xwarineke ji pêjgeha kurd e. Çilbir û çilîbir ne yek in Du cureyên wê hene. Çilbira navdar, a bi hêk û mastê tê çêkirin e. Çilbira bi goşt û şikevayê tê çêkirin, ne çilbir lê çilîbir an çilekîbir e. Mixabin bi şaşî tên tevlîhevkirin. Gotin li ser çilbirê Çilbir xwar, hewcedarê çil û yekê nema. Çilbir xwar negot çil û …

Felsefeya medan Li Kurdistanê, pêşketinê bi hizir devêt ku baş werina fahm kirin. Ku newina fahmkirin wê deme me ji zêde di pêşketina xwe birê ve neçê. Ji ber vê yekê, divêt ku em li ser demên berê pir bi hizirin û kifş bikin û bênin ser ziman. Dema Medan û hizir …