Gotina Şahmaran (kurdî: Şahmaran, Şamaran, Şah:maran) ji “Şahê Maran” tê. Şahmaran efsaneyeke gelekî kevin e û li gelek malên kurdan jin li ser paçekî wêneyê Şahmaran çêdikin û li dîwêr dadiliqînin. Ev wêneyên ku li dîwarê malên kurdan hene, Şahmaran wekî marekî xwediyê gelek lingan nîşan dide û bi taybetî di navbera dûvpişk(“tupişk” tê gotin) û mar de wekî ajalekî taybet …

https://youtu.be/cDzoMa2nWhA Her bedena ki diqelibî parçeyek bu ji dilê wanê li paş mabûn. Agir kete dilê dayîk û bavan. Bu şîn, bu girî. . . . Te digot qey avên rubara bi zêbarên paşve diçe. . . Sîyabend li mêrxasê Silîva ku demekê li erdê dirêj man nêrî. Dilê wî …

Gilgameş Serhatiya miriniyê ya di Mîtolojiya Mezopotamya kevin de ye. Ev mîta Sumerî, ji aliyê şahristaniyên Akad, Babîl û Asûriyan ve jî hatiye nivîsîn û bawer kirin. Destana Gilgamêş destaneke navdar a Rojhilata Navîn e ku berî Îsa pêxember hatiye nivîsîn. Destan li ser çermê Xezalan hatiye nivîsîn.Faris îdia dikin Destana Gilgamêş bi di bingeha xwe de bi farisî …

Rûstemê Zal, navê destanaka kevn ye fars ku ji aliyê zanistê ku bi eslê xwe fars e Firdewsî ve hatiye nivîsandin. Rûstemê Zal, destaneke kurd ku kengî û di kîjen demê de bûye ne kifş e. Lê destanake pir kevn e. Ji aliyê çandî, hizrî û kevneşopî ve pir binix …

Taharê Biro nivîskar û wêjevanekî Kurd e. Malbata Tahirê Biro di sedsala 19an de ji ber zilm û komkuştina Roma Reş ji herêma Qersêrevîne û çûne Ermenistanê li Gundê Kaniya Kor/Şênkanî binecih bûne û li wir jiyana xwe domandine. Tahirê Biro jî di roja 21ê meha berfanbara sala 1923yê de li Gundê Kaniya Kor/Şênkanî ji dayik …

Heciye Cindî (z. 1908 – m. 1’ê gulanê 1990) fîlolog, wergêr zargotinzan û nivîskarê ezidi e. Cindî nivîskarê pirtûka Ûsiv û Zelîxe ye. Jînenîgarî Heciyê Cindî di sala 1908’a li gundê Emançayîra girêdayî Dîxora Qersê, li Bakurê Kurdistanê ji malbateke êzîdî jidayîkbûye. Zarokatiya wî li gund derbasbûye. Lê di salên 1918’a de, ji ber komkujî û êrîşên leşkerên tirkan, ew direvin …

William Shakespeare (Wilyam Şeykspîr) (1564 – 1616) helbestvan, şanoger, şanonivîs û lîstikvanê îngilîz ê mezin e û yek ji navdartirîn nivîskarên diroka wêje û şanoya cîhanê ye. Li Warwickshireyê, Stradford-Avonê ji dayik bûye. Jiyana wî Shakespeare dibistana navînî ya li Stradford de xwendiye, li wir fêrî yewnaniya kevn û latînî bûye, perwerdehiya wêjeya klasîk girtiye, vê jî bandor mijarên lîstik û helbestên wî …

Celîlê Celîl ( z. 26’ê sermaweza 1936 li Êrîvanê ) nivîskar, lêkolîner, zargotinzan û dîroknasek êzîdî ku bi eslê xwe kurd e. Ew li bajarê Êrîvan li welatê Ermenistanê ji dayik bûye û li zanîngeha Êrîvanê û rêkxistiya rojhilatnasiyê ya Lenîngrad ê wane xwendiye. Di sala 1963 de PhD ya …

Wexta ku Eyşê seh kir ne xewn e, rast e ev xortê delal Memê ye, hesreta wê ya heft sala ye, bi şabûna ningê wê erd nedigirt, bê per û bask difiriya. Destana Memê û Eyşê di nav nimûneyên zargotina Kurdî de cihekî taybet digire. Mijar balkêş e û rûdaneke dilsoj …

Sokrates yan Sokrat (bi yewnanî: Σωκράτης (Sokrátes) 470 bz — 399 bz) fîlozofekî Yewnanîstana kevn û rûniştvanê Atînayê bû. Ew yek ji fîlozofên herî bibandor yên hemû deman û wek bavê felsefeya Rojavayê têt hesibandin. Sokrates yekem kes bû ye ku etîk anî nav felsefeya ku berî hingê bi felsefeya siriştî û fîzîkê dagirtî bû. Hemû armanca felsefeya Sokrates baştirkirina mirovan bû. Wî xwest bi pirsînê wisan bike ku xelk têgihên dirist peyda bike daku …