Bernamegeh KURDÎ

Muhemmed Qeredaxî yan jî Mele Muhemmedê Qeredaxî (z. 1798, Silêmaniye, Qeredax – m. 1864 Qeredax) zimannas, mentiqvan û matematîkzanê kurd yê sedsala19’an e.[1] Muhemmed Qeredaxî di sala 1798an de li Başûrê Kurdistanê li bajarê Silêmaniyê li gundê Qeredaxê ji dayik bûye. Perwerdehiya xwe ya pêşîn li vê bajarê girtiye piştî wextan çûye gundê Mertegeyê li cem Mele Ebdulxefûr el-Mertegî perwerdehiya mentiq,  wêje û gramerê …

Ebû’l Ebas Ehmed bîn Xelîkan (bi erebî: أبو العباس أحمد بن خلكان‎, lat. Abu’l-Abbas Ahmad bin Khallikan) (z. 22’ê rezberê 1211 − m. 30’ê kewçêrê 1282) an bi kurtî Îbn Xelîkan, nivîskar, dîrokzan û zaneyekî misilman yê bi eslê xwe Kurd[1] ê di sedsala 13’an de jiyaye. pirtûk xwe ya navdar û bingeha heta îroj mayî Wefayat el Ayan (bi kurdî, Mirina Zadegan) bi zimanê erebî nivîsandibû. Ew di sala 1211’an de li Hewlêrê ji dayik bûbû. …

Yûsif Naîb, alimekî îslamê yê navdar ê kurd yê Mûsilê bû. Di Medreseya El Cercisiyê de ders dida. Li ser matematîk û fiqihê xwedî îlm bû. [1] Çavkanî ↑ Munhel el-Ewliye

Ebdulsemî Kurdî an Şêx Ebdulsemiyê Kurdî li Silêmaniyê hatiye dinyayê, kurrê Ehmedê Berzencî ye. Perwerdehiya xwe ya dîn li cem Şêx Ebdulqadir el-Biyare, perwerdehiya xwe ya astronomiyê jî li cem Meleyekî Hewlêrê Mele Puçuk girtiye. Bi xwe gramera (zimannasî) Kurdî pir baş dizanîbû. Sala 1797an de li Helebê mamostetiyê kiriye û piştî demekî di Medreseya kurdan a bi navê El-Medrese el-Ahmediye (Medreseya Amediyeyê) di dû Şêx Husênê Kurdî …

Ebdullah Ubeyd an Mele Ebdullah Ubeyd kurê muftiyê Zaxoyê Mele Ehmedê Bîrkanî ye. Alim û nivîskarekî kurd yê sedsala 18’an e. Gelek pirtûk li ser dîn û fenê nivîsiye. Di sala 1793an de wefat dike.

Kerîm Husamî (*1926 li Mehabadê – 6’ê kewçêrê 2001 Stokholmê) nivîskar û siyasetmedarekî kurd bû. Jînenîgarî Kerîm Husamî di sala 1926ê de li gundê Bayram li navçeya Mehabadê li Kurdistana Îranê ji dayik bû. Di sala 1954ê de ew ji ber karê xwe yê siyasî ji aliyê rêjîma Şah a Îranê ve hate girtin û sê sal di zindanê de derbas …

Roya Tûloyî, (Roya Tuloui), (* 1966 li Bane, rojhilatê Kurdistanê) rojnamevan, çalakvana mafê mirovan û femînîsteke kurd e. Jiyan Piştî bidawîkîrina dibistanê li Baneyê, perwerdeya patolijiyê dîtiye. Demekê berpirsiyariya kovareke jinan kiriye ku navê wê Razan bûye. Ev kovar sê hejmaran dertîne li bajarê Sineyê. Ji aliyê dadgehên Îranê ve tê qedexekirin, girtin. Tûloyî bi navê Komeleya jinên kurd bo alîkariya …

İrfan Aktan rojnamevan û nivîskarekî kurd ê tirkînûs e. Aktan sala 1981’î de li Gewerê, gundê Befircan ji dayik bûye. Zankoya Enqereyê, beşa rojnamevaniyê bi dawî kiriye. Di rojname û kovarên wekî Birgün û Expressê de xebitiye. Berhemên wî (bi zimanê romî) Nazê/Bir Göçüş Öyküsü – Nazê/Çîroka koçberiyek (weşanên Iletişim Yayınları) Zehir ve Panzehir – Jehr û Panjehr (weşanên Dipnot …

Azad Kurdî (z. 1978 li Ûrmiyê) rojnamevanekî kurd e. Azad Kurdî di sala 1978’a li bajarê Ûrmiyê li Rojhilatê Kurdistanê hatiye dinê. Azad Kurdî niha berpirsiyarê Desteya Weşana Heftenameya Agirî ye.

Zekeriya Husênî, yan Çiya Mezin, nav bi farsî, ذکریا حسینی, helbestnivîsekî ciwan ê kurd e ku di sala 1371ê şemsî, anku 1993ê zayînî de, li Belecuka Xoyê (Rojhilatê Kurdistanê, Îran) hatiye dinê. Berhem   Ey însan Bû kû dimeşî Li wê taliê geşî Yanjî li badê meşî Jî hemberi xwdîyi wê erşi Rû sibî yanjî reşî Pir însan axên maşîn …

Şihabedînê Suhrewerdî (b. 1155, li Rojhilata Kurdistanê – m. 1191 Heleb, Sûrî) fîlozofê îslamê yê bi eslê xwe kurd e, damezrênerê fikrê îşraqîtiyê ye.[1] Jiyana wî Di felsefeya rojhilata navîn ya li dû îslamê de fîlozofê herî bandordar e. Bi fikr û ramanên xwe rê li pêş piraniya fîlozofên misilman û gelek fîlozofên ewropayî vekiriye. Niha gava me felsefeya wî ji we re diyar kir, hûn ê bibînin ku birastî jî …

Ebdullah Pîrebab li Rojhilata Kurdistanê li bajarê Mehabadê li gundê Duhbikirê jidayikbûye. Pîrebab li ser geometrî, topografya û cebîrê pir zane bû. Gelek xebat kiriye li geometriyê.[1] Li ser pirtûkên Behaedîn Amilî, El-Bîrcendî û  Zekeriya Qezwînî rexne çêkiriye. Bi xwe di dibistana Ebas Axa de perwerde daye û di sala 1900î de wefat kir. Çavkanî ↑ Mehmet Çağlayan, Şark Uleması

Muzafer Pertewmah an Farisî: مظفر پرتوماه‌, (z. 1939 – m. 2006) Zanyarê kurd ê fizîka nukleer e. Ji Rojhilata Kurdistanê ye.