Bernamegeh KURDÎ

Li Nisêbîna Mêrdînê hatiye dinyayê. Di temenê biçûk de dibe bûk û derbasî Qamişloyê dibe. Li wê derê ji derd û keserên xwe re risteyan diristîne. Heta niha li kul û kederên xwe û derd û evînên xwe bi helbestan aniye ziman. Ew niha li Swêdê dijî. Li deryaya helbestan …

Zinar Soran Piştê ku Mustafa Kemal Atatürk derbasê Kurdistanê dibe, ew bi dijwarî li dijî tevgera Kurdistanê û komeleyên Kurdan dest bi xebatê dike. Bi taybetî piştê ku “Quway-i Mîlliye” (Hêzên Neteweyî) li hember Yewnaniyan bi ser dikevin, zilm û zordariya Mustefa Kemal ya li dijî muxalefeta Tirkiyê û her wusa li hember komele …

Cemiyeta Tealiya Kurd, ango Komeleya Bilindbûna Kurd, bi navê wê yê tirkî Kürd Teali Cemiyeti jî tê naskirin, rêxistineke siyasî ya kurdan bû û di sala 1918 an 1919’an de li Stenbolê hat damezrandin. Çend endamên wê berê endamên Cemiyeta Teawun û Teraqiya Kurd bûn. Şaxên KTC li Amedê û çend bajarên Kurdistanê hebûn. Endamên …

Hêvî rexistineke xwendekarên kurd bû û di sala 1912’an de hat damezrandin. Tê de endamên malbata Cemîl Paşa roleke girîng leyîst. Komeleya Hêvî di 26’ê gulanê sala 1912’an de hate damezirandin. Rêxistin ji aliyê Omer Cemîl Paşa ve hate ava kirin. Rêxistin, rêxistineke xwendakarên kurd bû. Komele, bi esasî dixwest ku divê Kurd ji …

Cemiyeta Teawun û Tereqiya Kurd an Cemiyeta Teawun û Tereqiya Kurmancan , ango Komeleya Alîkarî û Pêşveçûna Kurd (KAPK), bi navê wê yê tirkî Kürt Teavün ve Terakki Cemiyeti jî tê naskirin, di sala 1908’an li Veznecilera Stenbolê hate damezrandin û rêxistina siyasî ya kurdan a pêşîn bû. Komele ji aliyê kesê xwedî ramanên cûda ve hatibû damezrandin lê …

Reşoyê Silo xelkê herêma geliyê Zîlan e. Rojekî ku leşkerên tirk tên û zextê li gundiyan dikin Reşo li hember wan derdikeve û bi wan re şer dike û li ser vê yekê dibe firar û diçe çiyayê Agiriyê û tevlî serhidana Agiriyê dibe û dibe yek ji fermandarên wê …

Di sala 1968’an de li gundê Girêsirtê ku girêdayî navçeya Wêranşarê ya bi ser Rihayê ye hatiye dinyayê. Ew ji dayik û bavekî êzîdî ye, bi çîrok, destan û delalê Dewrêş û Edûlê çavê xwe li jiyanê vekiriye. Heta pola pêncan çûye dibistana tirkan. Şertên aborî dest nedane bixwîne. Lewma …

Mîtan Şareza di sala 1983’yan de li Dêrika Çîyayê Mazî çêbûye, ji ber ku bavê wî li gundekî Qerejdaxê mamostetiyê dikir, xwendina xwe ya seretayî li gund û dibistana navîn û lîsê jî li Amedê xwendiye. Ji sala 2000’an pê ve bi awayekî çalak bi çand û wêjeya Kurdî re …

Salih Begê Hênê (* 1868/1869 – 29’ê pûşperê 1925 li Amedê) zana, olzan, helbestvan, siyasetmedar û pêşawayekî kurdan bû. Bi tevî Şêx Seîd, 47 kes ji aliyê kemalîstan ve tên dardekirin. Jiyan Navê bavê wî Seîd Beg e. Hêj 6-7 salî ye bavê wî jiyana xwe jidest dide. Bapîrê wî (bavê diya wî) Şêx Ehmed wî xwedî lê derdikeve, dişîne medereseyan. Salih Beg dema li ser …

Nûrî Dersimî (z. 1894 − m. 22’ê gelawêjê 1973 li Helebê), yek ji serekên Serhildana Dêrsimê ye. Dr. Nûrî Dêrsimî di sala 1894’an de li Darayêji dayik bû ye. Di temenê xwe yê ciwaniyê de tevgera neteweyî ya kurd nas dike. Nûrî Dêrsîmî, di nava Komeleya Bilind ya Kurd ku di sala 1918an de di pêşengiya Seyîd Evdilqadir de tê saz kirin, cih digire. …

Derwêşê Evdî destaneke kurdî ye. Li gor ku ji dengbêj û lêkolînerên dîrokê tê zanîn, Derwêşê Evdî di sedsala 18an de li herêma Wêranşarê jiyaye û berxwedaneke mezin li dijî Dewleta Osmanî û eşîrên Ereban nîşan dayê. Wê demê Temir Paşayê Milî di sala 1780î de dibê serokê eşîrên kurd ê kîkan, milan û eşîrên êzdiyan li Beriya Wêranşarê û Derwêşê Evdî jî ji bêr jîrekiya xwe dibê serleşkerê Temir Paşayê Milî. Di …

Dengbêjî kevneşopiyeke gelekî girîng ji bo çanda kurd e û ji hunera xwendina kilamên gel ên kurd re tê gotin. Li dîrokê da kurd tim mecbûr man ku çanda xwe bi “deng” yan jî “gotinan” bi cîh bînin. Kurd li her demê li welatê xwe da hatine bindest kirin û mîna ecnebî hatine xwuya kirin. Ji …

Serhildana Elkê an jî Serhildana Beytûşebabê (bi tirkî: Beytüşşebap İsyanı ) di 3’ê îlona sala 1924’an de destpê kir. Serhildan, di pêşengiya serbaz Îhsan Nûrî de ji aliyê rêxistina Azadî ya li alaya piyade ya 18’emîn ya li navçeya Elkê (Betûşebabê) hate destpêkirin. Serhildanê, di demeke kin de nêviyê alayê da ber xwe û yekemîn serhildana kurdan a piştî sazbûna komarê ye. Ev …