Besam Mistefa (z. 1977 li Hesîçeyê): Helbestvan, nivîskar û wergêrekî Kurd e. Jînenîgarî Besam Mistefa di sala 1977’an de li bajarê Hesîçeyê li Rojavayê Kurdistanê ji dayik bû. Besam kurê Ekrem kurê Faris kurê Silêmanê Mistê ye. Ew bi eslê xwe ji eşîra Elikan, Mala Dîbo ye. Cih û meskenê wan yê resen navçeya Xerzan e, ango ew bi …

Sadiq Behaedîn Amêdî (1918-1982) nivîskarekî kurd e ku di gulana 1918an de li Amêdiyê (Badînan) hatiye dinyayê. Wî di 1944an de zanîngeha Bexdayê ya Dar el-Muelîmîn el-Aliye kuta kiriye. Di hin karên girîng de berpirsyartî kiriye. Çend pirtûk bi zimanê kurdî nivîsandine û lêkolîn li kilasîkên kurdî û folklora kurdî kirine. Di 16ê hezîrana 1982an de …

Ebbas Celîliyan an jî Ako (b. 1972 li Arûnîawa – ) nivîskar, ferhengnivîs, lêkolîner û zimannasekî kurd e ku ji mijara zimanê kurdî û folklora Rojhilata Kurdistanê wekû Kirmaşan, Îlam û herwiha kurdên lek kar dike. Ew zortir ji bo Ferhenga Başûr hatiye naskirîn, ku ferhengeke mezin e ku şiroveya peyvên wê bi zimanê Kurdiya Başûrî û farisî ye, û heta niha çirtirîn ferhengekî Kurdiya Başûrî tê bi ejmartin. Ako Celîliyan yekemîn romana Kurdiya Başûrî bi nava Agir …

Ebdullah Bîtûşî an Mele Ebdullahê Bitûşî, alim û nivîskarê îslamê yê kurd ê Rojhilata Kurdistanê ye. Di sala 1774an de li gundê Bîtûşê hatiye dinyayê. Navê wî rastî Mihemed Ebdullahê kurê Mihemedê Kurdî ye. Li piş xwe gelek pirtûk hîştiye. Ebdullah Bîtûşî xên ji pirtûkên dîn pirtûkekî wî jî a helbestan e, di helbestên xwe de besna gundê xwe dide. Sala …

Merûf Nûdhî yan jî Şêx Merûfê Nûdhî (z. 1753 Silêmaniye – m. 1837 ?) zimannas, wêjevanê kurd e. Merûf di sala 1753an de li Silêmaniyê qeza Şehrezûrê li gundê Nûdî ji dayik bûye. Navê wî yê rastî Şêx Seyîd Mihemed e.[1] Merûf Nûdhî perwerdehiya xwe ya pêşîn li Kalakoçanê di medreseya “El-Xaziye”yê de girtiye û piştî wextan koçî Hezarmerdê kiriye li …

Azad Ronakbar (9’ê kewçêra 1975’an – 24’ê berfanbara 2010’an) helbestvan û nivîskarekî kurd bû. Navê wî yê rastî Ozgur Çoban e. 9 cotmeh 1975’an de li Tetwanê hate dinê. Malbata wî ji gundê Tetwanê Şirînşazê ye. Bavê wî ji karmendiyê karkinar bûye. Diya wî jina malan e. 1988’an de ji dibistana seretayî derçû bûye. Ji ber nexweşiya xwe nekarî perwerdehiya xwe …

Arşevê Oskan (z. 1967 – m. 25’ê sermawezê, 2012) rojnamenivîs, helbestvan û nivîskarekî kurd bû. Ew di sala 1967’an de li gundê Birkînêsê ku dikeve di navbera Dirbêsiyê û Serê Kaniya Binxetê de hatiye dinê. Wî xwendina xwe ya despêkê (seretayî) li gundê xwe kir û ya navçeyî li bajarê Dirbêsiyê û herweha lîse li bajarê Hesîçeyê. Di sala 2001’ê de wî û …

Helbestvan Vehêl Amêdî di sala 1951ê de, li bajêrê Amêdiyê ji diya xwe bûye. Her li wêrê xwendiye û di sala 1979-an de, amadekariya çandiniyê li bajêrê Zaxoyê bi dawî aniye. Di sala 1968an de, dest bi vehandina helbestan kiriye. Lê destpêka wî ya dirust ji sala 1974-an û pê de ye. Helbestên …

Tirîfe Doskî helbestvaneke kurd e ku di sala 1974an de li Dihokê hatiye dinê. Wê Peymangeha Mamosteyan a Dihokê kuta kir û nika wek mamoste kar dike. Tirîfe Doskî di dumahika salên 90an de dest bi nivîsînê kir û di sala 2005an de pirtûka xwe bi navê “Êvariyeka kesk” derxist. Ew endama Êkîtiya …

Di sala 1968an de li Şêrwana Sêrtê hatiye dinyayê. Beşa Edebiyat û Zimanê Tirkî ya Zanîngeha Dîcleyê qedand. Di 2013an de li ser Ziman û Çanda Kurdî mastera xwe li Zanîngeha Artukluyê kir. Di gelek kovarên bi kurdî û tirkî de li ser folklor, teoriya edebiyatê û edebîyata kurdî rexne, lêkolîn û ceribandinên wî weşîyane. Li Enstîtûya Zimanên …

Keyaniya Kurdistanê an jî Melîketiya Kurdistanê (1922-1924) navê melîketiyekê ye ku Şêx Mehmûdê Berzencî li başûrê Kurdistanê damezrandiye. Piştî têkçûyîn û hilweşîna împeratoriya Osmanî, pêl bi pêl gelên bindest li çareya serê xwe digerin. Tevgera ku di bin pêşengiya Berzencî de xurt kiribû, li dijî statûkoparêzî, berjewendperestî û dagirkeriya Brîtanyayê di rezbera 1922’î de îlankirina dewleta Kurdistanê dike û bo karê …

Malbata Eyûbiyan li hawîrdorî Îranê (rojava û bakûrê Îrana îro) dima. Ew malbateke kurd bûn, ji êla Rewadiyan bû. Ji vê êlê Şadî bi herdû kurên xwe re Esededîn Şêrko û Necmedîn Eyûb ji gundê Ecdankanê çûne Bexdayê û ji wir jî piştre çûn li Tikrîtê bicihbûn. Şadî li Tikrîtê mir û herdû kurên wî çûn ketine xizmeta Mucehededînê Gîtanî de. Gîtanî dît, ko Eyûb jîr û zane ye, rabû …

Biweyhî, Dewleta Biweyhiyan di pirtûkan de bi erebî : الدولة البويهية al-Dawla al-Buwayhīya hatiyê binavkirin, dewleteke kurdan bû, di 932an de li Îran û Îraqa îroyîn de hatiye avakirin. Her çiqas pêşiyê bi pirranî li bakûrê Îranê bûbin jî paşê heta başûrê Îranê çûne.[2] Peytexta vê dewletê Şîraz bû. Dînê dewletê îslam û ziman jî bi piranî farsî û kurdî tevê erebî bûye. Temenê Dewletê 130 sal bû û di …