HELBEST

Ehmedê Xanî (1651-1707) wekî Feqiyê Teyran û Melayê Cizîrî yek ji helbestvanên herî mezin ên kurd e. Helbestên Ehmedê Xanî Serwa Me Serwa me bi sed reng û hezar îşwe û meş hat Aşiq kirin îhya li reqîban ku nexweş hat Sunbul kemilandin, Gul û lale xemilandin Reyhan şetilandin, li gulan taze binefş hat Ten derve nebû …

Ala Rengîn Min divê her tu bilind bî Ala rengîn kesk û zer Him xweşî him ceng û rûmet Tên zanîn ji sor û gewr Dûr nêzîk ezê te hildim Tu yî xemla banê min Ger bivê derman mirin bî Bo te gorî canê min Sê salan bi te kêfxweş …

Kilama Min Kilama min, kilama min  Qîz zerîke dewatvan, çek-libasê xwe sazandin Qam-qanatê terî can. Rextê durr li ser bedenê, Porr û biskê xwe berda, Hat dewata xwendevana, Ket govenda qîz-xorta: û çarçev bûn “dewatvanî” Hatin sêr û temaşê Li vê “qîza” tarihanî, Dîndara wê û rewşê: Hineka li dêm …

  Jîn û Hebûn Ez xumxuma ava çeman, Ez çerx û govend û sema, Tîn im di nêv kat û lema, Jîn im, hebûn im, tevger im. Bayê siba tê xweş ez im, Berfa sibatê xweş ez im, Xurtî di latê xweş ez im, Hişk û ziwa bin, ez ter …

Subhan Ji Mîrê Qadirî Subhan ji mîrê Qadirî Adem ji tînê çêkirî Qalib bi rûhê hey kirî Wesfan çi bêjim ya Rebî! Wesfê di mîrê ekber e Kê taqet e ket defter e Her Wahidê witr e fer e Haşa ku wî ‘uzwek hebî Haşa hebin ‘uzw û cesed Tehwîlê …

Zimanê Kurdî Bi sêr û sur e, Cewahir, dur e Zimanê kurdî… Bi xemil, rewş e, Şîrin û xweş e, Zimanê kurdî… Bi nexş-awaz e, Letîf û naz e, Zimanê kurdî… Gewgewê çiyan e, Kubra teyran e Zimanê kurdî… Qezel, helbest e, Şemdana dest e, Zimanê kurdî… Beyta Feqî ye, …

Bilûra Min bilûra min a şîrîn tu di sariya sibehê û hingûra êvarê de hevalê bêhevalan, destbirayê şivan û dilketiyan î. dengê te hêstirên dilên xemgîran, silava ji hev-veqetiyan, girîn û zarîna dilketiyan tîne bîra min. bilûra min tu î, xemrevîna terkeserên dinyayê! dengê bilûra min, çiya û zozanên bilind, …

Baba Tahir yan Baba Tahirê Uryan yan jî Bawa Tayer (bi Kurdiya Başûr), hozan, helbestvan, fîlezof û derwêşekî Kurd bû ku bi sedsala 11em li bajarê Hemedan de dijî. Bihar Hat Lorî: behar amed be sehra û der û deşt cewanî hem beharî bud û biguzeşt serî qebrî cewanan lale rûye demî kî mehweşan ayen be gulgeşt Kurmancî: bihar hat, hat ji bo …

Melayê Cizîrî (1570–1640) wekî Ehmedê Xanî û Feqiyê Teyran yek ji helbestvanên mezin yên kurd e.   Ahi Ji Destê Wê Ah-i ji destê wê sirê dil ji meyê hewale kir Herçi li min kirî Mela cama meya duşale kir şengê bi naz-i meşşiha misk û zubad-i weşşiha Rûy ma dibin piyane hêj zêde li …