KURDÎ

Emînê Hemdûnî (1948,Gundê Hemdûna, Misirc, Sêrt) dengbêjekî navdare. Sala 1948 î da li Gundê Hemdûna ku gundekî Êzîdî ya girêdayê Misirc a Sêtrêye hat dinyayê. Navê wî bi Tirkî Emin Yavşan e. Sala 1968î da Misirc terk kir û li bajarên Xetay, Îzmîr, Edene heta sala 1980î hemaltî kir. Paşê heta 1985î li Stenbolê cih bu. 1985î da çu Almanyayê. Emînê Hemdûnî dengbêjekî girînge û dengbêjî ji bavê xwe hîn buye. Piranî …

Eliyê Qerejdaxî dengbêjekî ku her du çavên wî nabînin. Qerejdaxî di sala 1963’an de li Amedê, li gundê Sadiyê hatiye dinê. Mekteb nexwendiye. Ji heft saliya xwe vir de ye ji herdu çavan de bêpar e. Zewicandî ye û du zarokên wî hene. Tiştên wek çay û qehwe digerîne û difroşe, ku bi wî awayî …

Cahîdo, dengbêjekî kurd e, di sala 1960’an de li Mûşê, li gundê Orgînosê ji dayîk bûye. Mekteba seretayî xelas kiriye. Ji Sasonê hatine li Mûşê bi cihûwar bûne. Ji donzdeh saliya xwe û virde ye distrê. Zewicandî ye û deh zarokên wi hene. Li Orgînosê dijî.  

Bekirê Îdirê yan Bekirê Dengbêj (*1945 Alûtê, Îdir) dengbêjekî navdar ê ji deşta Îdirê ye. Bekîrê Îdirê bi navê Apê Bekir jî tê nasin. Ji gundê Alûtê (bi tirkî: Yüzbaşılar) ye. Ji malbata Emo ya ku girêdayî eşîra Birûkan e. 12 saliya xweda dest bi kilam gotinê kirîye. Di dîwanên dengbêjê girîng mînak: Keremê Kor, Şakiro, Zahiro, Şêx Hemîd, İsmaîlê İmam û Neviyê Dengbêj da rûniştîye. Piranî di bin tesîra Neviyê …

Zembîlfiroş navê destaneke kurdî ye. Yê ku wê nivîsandiye, Mela Hisênê Bateyî ye. Di wê de ku Derwêşek li bajarê Ferqînê zembîlan difiroşe. Jina Mîrê bajêr wî dibîne û dil dikeviyê. Di dawiya vê destanê de Zembîlfiroş yan xwe di kelhê de dike xwarê (strana Zembîlfiroş ji devê Xerapêtê Xaço), yan jî duaya wî xwedê dipejirîne û ew dibe …

Kawayê Hesinker an jî Kawayê Asinger kesê sereke yê mîtolojiya Newrozê ye. Li gorî mîtolojiyê, Kawayê Hesinker, li dijî serdarê zordest Dehakserî hil dide piştî ku Dehak têk dibe agirekî mezin ku ji her çar aliyê welat ve tê dîtin dadide. Ji wê rojê ve ye her tim gelê vê xakê, agir dadidin û vê rojê pîroz …

Navê rastî Arab Şamoevîç Şamîlov Zayîn 23’ê kewçêrê 1897 Qers, Împeratoriya Rûsî Mirin 21’ê gulanê 1978 (80 salî) Êrîvan, Yekîtiya Sovyetan Hemwelatî  Yekîtiya Sovyetan Esil  Êzîdî Pîşe Nivîskar Erebê Şemo yan jî Ereb Şamîlov (bi rûsî: Араб Шамоевич Шамилов, lat. Arab Şamoevîç Şamîlov; z. 23 kewçêr 1897 li Qersê − m. 21 gulan 1978 li Êrîvanê) nivîskarekî kurd bû û weke bavê romana kurdî tê binavkirin. Yekemîn romana kurdî ya ku bi kurdî hatiye weşandin, Şivanê Kurmanca nivîsiye. Erebê …

Qanatê Kurdo (bi rûsî: Канат Калашевич Курдоев, lat. Kanat Kalaşeviç Kurdoev; z. 1909 li Qersê − m. 31’ê kewçêrê 1985’an) zimannas û nivîskarekî kurd [1] bû. Jiyana Qanatê Kurdo Qanatê Kurdo li gundê Sûsizê, qeza Qersê ji dayika xwe bûye. Sala 1922’an bi înisiyatîva nivîskarê êzîdî Ehmedê Mîrazî, ewledê gelê ermenî, dost û xêrxwazê gelê me Lazo (Hakob Xazaryan) û hinekên din, li bajarê Tilbîsê ji bo wan zarokên kurd dibistan vedibe. Di dibistanê de zaroka …

Siyahpûş, Sîyahpûş[1] helbestvanekî kurd bû. Şairê kurd ê bi nav û deng, Muhammed Cewad naskirî bi Siyahpûş tê gotin ku ji Rojhilatê Kurdistanê an li gor Celîlê Celîl, li Ûrmiyeyê ye. Ew demek li Tehranê, pişt re jî li Bexdayê maye. Siyahpûş pir geriyaye. Dawî hatiye herêma Silîva li ba Ferhoyê Inzêr …

Îsmaîlê Bazîdî (z. 1654 Bazîd − m. 1709 Agirî), wêjevan û helbestvanekî kurd ê klasîk yê Bazîdî ye.[1][2]. Li cem Ehmedê Xanî perwerde dîtiye. Fîlosofekî mezin bû. Jiyane xwe bi perwerde kirina zarokên kurd re bûhûrand. Pirtûkek jî bi navê “Gulzar” bo perwerde kirina zarokên kurd nivîsand. Berhem Gulzar Çavkanî ↑ Mehmet Çağlayan, Şark Uleması s. 179 ↑ http://www.welateme.info/kurdi/modules.php?name=News&file=print&sid=687

Feqiyê Teyran  yek ji fîlozof û helbestvanekî Kurd yên mezin û klasîk e. Feqîyê Teyran di sala Hîcrî 971 / Miladi 1564an de  li Miksa ku girêdayîyê Çolemêrgê ye ji dayîk bûye. Lê Miks, niha li ser Wanê ye. Di gelek vegotin û nivîsan de behsa wê yekê tê kirin ku Feqiyê Teyran helbestvan …

Zayîn 1835 Kerkûk Mirin 1909 Bexda Esil  Kurd Bav Şêx Evdirehman Talebanî Pîşe Helbestvan Şêx Rizayê Talebanî (z. 1835 Kerkûk − m. 1909 Bexda) helbestvanê kurd e. Şêx Rizayê Talebanî di helbestên xwe yên hîcîv de gotin û peyvên herî mustehcen bi kar aniye. Çi merivên hikûmetê bin û çi jî merivên wî bi xwe bin, kê neheqî …

Mihemed Pîro (z. 1952 – m. 2016), dengbêjekî navdar ê kurd bû ku di 1952an de li Batîfa, parêzgeha Dihokê, hatiye dinyayê.[1] Ew ji eşîreta Hosta bû.[2] Mihemed Pîro ji zarokiyê dest bi gotina stranan kiriye û berdewam bûye heta roja wexerkirinê û beşdarî çend bernameyên folklorî bûye. Mawê rojên borî hunermend tûşî nexweşiyeke giran bû û li nexweşxaneyê mabû û …