KURDÎ

Axayok, yek ji helbestvanekî kurd[1] e. Lê di derbarê jiyana wî de hema qet agahî tuneye. Tê texmîn ku ew di sedsala 16 an jî 17’an de jiyaye. Nayê zanin ku Ev şaîran ji kuderêye. Ev in dûrikên Axayok yê ko bi dest me ketine:   Axayok Tawûs bi vî şiklê melîh, Şermendeyê …

Feqî Huseyîn Sagniç (1926 – 12ê adara 2003) nivîskar û zimannasê kurd bû. Feqî Hûseyîn Sagniç di 1926’an da li Kehnîyamîran ji dayîk bûye. Kehnîyamîran taxekê gundê Xorosê navça Hîzanê bajarê Bedlîsê ye. Ew salek piştî bizava Şêx Saîd hatî dinê. Di temenê sê salî de mala wan ji navça Xîzanê hatîye navça Tetwanê. Dûriya Oranisê li gundê Kûtê cih bûye. Wî zarotiya xwe li wî gundî borandîye. Di …

Navê rastî Ebu’l-Beha Ziyauddîn Xalid bin Ehmed bin Husên eş-Şehrezûrî el-Kurdî Pîşe Alimê Îslamê, Helbestvan Zayîn 1773 Şehrezûr Mirin 1826 Şam Netewe Kurd Hevwelatî  Kurdistan Esil  Kurd Zimanê nivîsê Kurdî, Farisî û Erebî Berhemên navdar Te´lîqatî Mudewene, li ser Xeyalî û li ser Ebdulhekîm Xeyalî, 1889, Astane. ´Eqd-ul Cewherî Fî Ferqî Beyne Kesb-îl Matûrîdî, Ebdulhemîd Xerpûtî …

Evdirehman Şerefkendî an jî Mamoste Hejar (b. 1920 li mehabad – m. 22’ê reşemiyê 1990 li Kerec), nivîskar, helbestvan, werger û zimannasekî kurd bû. Hejar Quranê jî wergerandibû zimanê kurdî. Di zaroktiyê de wî dişînin perwerdeya olî. Di 17 saliya xwe de dawî dide vê perwerdeyê lewra bavê wî dimire. Sala 1940’ê dest bi nivîsandina helbestên kurdî dike. Tevlî şoreşa Mahabadê û xebatên komarê dibe. Piştî hilweşîna Komara Mahabadê dibe penaber. 30 salan …

Mestûre Erdelanî an jî Mah Şeref Xanim Mestûre Erdelan (b. 1805 Sine – m. 1848 Silêmanî) helbestvan, nivîskar û dîrokzana kurd a jin e. Ew li bajarê Sîneyê ji dayîk dibe û li Sîlêmaniyê mezin dibe. Ji malbateke desthilatdar bû. Bi zimanê erebî û farsî jî dizanî. Ew wekî yekemîn dîrokzana rojhilatê navîn jî tê zanîn. Li ser binemala Erdelan, bûyerên demê tomarkirinên girîng ên dîrokî kiriye. Di sala 2005an de bo pîrozkirina rojbûyîna wê …

Pertew Begê Hekarî (z. 1777 li Colemêrgê − m. 1841), helbestvan û nivîskar ê kurd e. Pertew Begê Hekarî li bajarê Hekariyê ji dayik bûye. Di nav prens û zarokên Mirekên Hekariyê de, zarokatiya xwe derbas kiriye. Di temenê medreseyê de çûye medreseyê û pêşî Qurana pîroz xwendiye û dû re dest avêtiye pirtûkên olî. Li gorî agahiyan, giraniya xwendina wî di Seraya …

Şêx Şemsedînê Exlatî (1588 Xelat – 1674 Dihok) Wêjevan û helbestvanê kurda ye. Helbestvanê wêjeya Kurdî ya qedîm e. Di dawiya sedsala 16an heta sedsala 17an jiyaye. Di wêjeya Kurdî de yekemîn helbestvanê terîqeta Xelwetiye ye.[1] Jiyana wî Şêx Şemsedînê Exlatî, di sala 1588an de li navçeya Xelatê ku îroj li ser Bidlîsê ji dayik bû ye. Ji ber şerên di navbera dewleta Osmanî û Sefewiyan de …

Şerefxanê Hekarî (1682, Colemêrg – 1748, ?) Helbestvanekî kurdî yê klasîk bû Mixabin me derbarê vî nivîskarê hêja de, agahdariyekê bi dest nexist. Tenê li gor gotina nivîskarê nemir Mihemed Emîn Zekî ku gotiye: Şerîfxan di sala 1693an de ji diya xwe re çêbûye. Ji xelkê Colemêrgê ye, lê bi eslê xwe ji mala Mîrê Bedlîsê ye. Şerîfxan bi kurdî û farisî gelek helbest ristine …

Nesrîn Omer Şêrwan bi navê Nesrîn Şêrwan jî tête naskirin. Dengbejek jin ê Kurdan e, di sala 1929an de li gundekî ji Şirnexê di malek koçer de ji dayik bûye. Ji ber aboriya xerab gelek bajar û deverên bakurê Kurdistanê digerin û herî dawî di salan 1932an de ber bi başûrê Kurdistanê ve diçe …

Feleknas dengbêjek e. Di sala 1963’an de li Mûşê, li gundê Zovangê hatiye dinê. Eslê wê ji Pasûrê ye, ji eşîra Badikan e. Dibistan nexwendiye. Kevanî ye. Zewicandî ye û pênç zarokên wê hene. Ji sala 1983’an û vir de ye li Amedê dijî.

Murat Bektaş di sala 25.07.1965 de li Amed ê hatiye cîhanê. Bi eslê xwe ji Merdîn ê, gundê Bafawa girêdayî navça [stewrê|(savur] Dema tê ru dinyayê herdu çavên wî nabînin. Murat Bektaş hîn zarok buye, di 7-8 saliya xweda fêrî temburê dibe. Ew 5 biranê. Murat tev û 2 birayên xwe, di sala 1974 da ji xwera …

Salihê Qûbînê yek ji dengbêjên me yê bi nav û deng e ku bi taybetî li Herêma Xerzan, bi giştî jî li seranserê welêt tê naskirin. Qûbînî di sala 1949’an de li Gundê Eyndarê (Agaçlîpînar) ya bi ser Misirca (Kurtalan) Sêrtê ve ye, hatiye dinyayê. Ji ber feqîrî û belengaziyê, hêj di zarokatiya xwe de malbata …

Seyîdxanê Boyaxçî bi salan li Diyarbekirê di Mala Dengbêjan de klam got û kar kir. Seyîdxan di sala 1938’an de li qeza Erxenîyê, li gundê Deşta Gewranê hatiye dinê. Navê wî yê rastîn Seydo Şimşek e. Di dema şaredariya Mehdî Zana de di şaredariya Amedê de wek gêzikvan dest bi kar …