1. Bastêq Bastêq an jî bastiq, pêstîlê ku ji tirî an tûyan tê çêkirin. Çêkirina bastêqê Çêkirina bastêqê karekî gelek bi zehmet e. Ji komkirina tiriyan heta qeşartina bastêq gelek gav pêwîst in. Kelandina ava tiriyê Berî her tistî tiriyê ku di bax û baxçeyan de di mehên îlonê de têne qutkirin. Torbeyên ku avê berdidin …
Zêdetir Bixwîne
Tesewûfê di dema Hezretî Pêxember de bi Ehlê Suffe dest pê kiriye. Lê di vê dema ewil de, rêbazeke felsefî tune bû. Tesewûf, bi rêbazeke felsefî di sedsala piştî dema Hezretî Pêxember derketiye holê û pêşve çûye. Lê belê bi distur û mitesewifên girîng tesewûf di sedsala nehan de destpê …
Zêdetir Bixwîne
Qanatê Kurdo kurapê bavê min bû, her yekî kurê birakî. Gava sala 1918-an Roma Reş kalkê min hêsîr dibin û ew hew êdî vedigere. Pey re bavê Qanat, Kurdo herdo birazîyê xwe, Reşîd, Ahmê û kurê xwe Qanat hildide dibe bajarê Tilbîsê. Lê piştî çend heftîya ew jî diçe dilovanîya …
Zêdetir Bixwîne
Mele Xelîl di sala 1754an li Hîzanê hatibû dinê. Ew endamê malbateka ku gelek alim û zana derxistibûn. Bavê wî Mele Hisen û kalê wî Mele Xalîd jî zanayên dînê Îslamê bûn. Îlahî Ji Te Dikim Hêvî لكاتبه الشوقى [Mefa`îlun mefa`îlun fe`ûlun] îlahî j’ te dikim hêvî îlahî Bi heqqê zat …
Zêdetir Bixwîne
Emîn Fewzî an Emîn Fewzî Beg (z. ? , Silêmaniye – m. 1928 Stembol) zanistvanê kurd yê sedsala 19’an û 20’an e ku li ser felsefe, matematîk û fizîk xebitiye.[1] Jiyan Dîroka ji dayîkbûna wî bi temamî ne kifş e. Bi xwe ji wîlayeta Mûsilê ji bajarê Silêmaniyê ye demek di Artêşa Osmaniyan de jî xebitiye. Zanistvanek pir mezin bû li ser matematîk, fizik, kimya, felsefe û wêjeyê gelek berhem …
Zêdetir Bixwîne
Ebdurehmanê Qeredaxî fiqihzan, mentiqvan û zimannasê kurd e. Ebdurehman Qeredaxî di sala 1833’an de Qeredaxa nêzikî Silêmaniyê jidayik bû. Perwerdehiya xwe li Başûrê Kurdistanê li cem alimê navdar Muhemmed Qeredaxî stand. Di sala 1858’an de çû Bexdayê li cem miftiyê Bexdayê Zehawî jî perwerde û destûrname stand û di sala 1859’an de dîsa hat Qeredaxê û ders da talebeyan gellek talebe li ber destê wî …
Zêdetir Bixwîne
Ümit IŞIK / Öğr.Gör., Muş Alparslan Üniversitesi, Kürt Dili ve Edebiyatı Bölümü, e-mail: u.isik@alparslan.edu.tr Kurte Gelek lêkolîner, nivîskar, helbestvan, fîlozofên Kurd û yên biyanî, li ser ferhengên kur- dî xebat çêkirine. Ji xebatên ku hatine kirin kifş dibe ku li hemû herêman (herêma başur, herêma bakur, herêma Sovyetê hwd.) …
Zêdetir Bixwîne
Mubarek ibn el-Mistewfî an Mubarak Bin Ahmad Sharaf-Aldin Abu al-Barakat Ibn al-Mustawfi (1169-1239) dîrokzanê kurd ê ji Başûrê Kurdistanê ye. Di sala 1169 zayînî de li keleha Hewlêrê ji dayik bûye. Di warê dîrok û edeb û ziman de gelek berhemên wî hene. Pertûka wî ya herî girîng “Dîroka Hewlêrê” ye ku di çar bergan de ye. Berhem Tarixî Erbil, …
Zêdetir Bixwîne
Mîr Tehsîn kurê Seîd Elî Bek di 15ê Tebaxa sala 1933an li navçeya Baedrê ya ser bi qezaya Şêxan ve ji dayik bû. Mîr Tehsîn kurê Seîd Elî Bek di 15ê Tebaxa sala 1933an li navçeya Baedrê ya ser bi qezaya Şêxan ve jidayik bû. Piştî mirina bavê wî Seîd …
Zêdetir Bixwîne
Behlûlê Mahî helbestvan û zanayek Kurd e ku wek damezrênerê baweriya Yarsanê tê qebûl kirin. Di dawiya çarîka sêyemîn a sedsala 8an de li Loristanê li herêma Mahilkûfeyê ji dayik bûye, di heman herêmê de zarokatiya xwe derbas dike û di temenê 8-9an de diçe medreseya mahîlkûfeyê dest bi xwendin û perwirandinê dike ku hê neqedandî di temenekî …
Zêdetir Bixwîne
Şêx Fexrê Adiyan[1], fîlozof û zanayekî bi eslê xwe kurd ê êzidîyan e ku di sedsala 11’an[2] de jiyaye. Tê gotin ku piştî Şêx Adî jiyaye.[3]. Li gorî vê jî, Şêx Adî bixwe jî di sedsala 10’an[4] de jiyaye. Şêx Faxrê Adiyanî, ji wî ku weke ku çawa ji gelek alim û mazinên kurd helbest mana, Ji wî jî, gelek helbestên …
Zêdetir Bixwîne
Fexredînê Exlatî yek ji zanyareke kurd ê Bedlîsê ê Xelatê yê sedsala 13’an e. Ji bo jiyana wî agahî/çavkanî kêm e. Fexredînê Exlatî astronomê kurd e ku gellekî xebat kiriye li ser astronomiyê. Tava ku ji kullekan dertê li gorî wan seat tespît kiriye.[1] Di sala 1260’an de rasatxanekî (Çavdêrî) ji bo astronomiyê ava kiriye. Bi xwe xebatên xwe yên li …
Zêdetir Bixwîne
Kemaledînê Yûnis, Kemaledîn ibn Yûnis an Eb-ul Fetîh Mûsa Kemaledîn an jî Îbn Yûnis (b. 1156, Mûsil – m. 1241 Mûsil) astronom, matematîkzan û fiqihzanê kurd e.[1][2] Jînenîgarî Kemaledîn di sala 1156an de li bajarê Mûsilê ji dayik bûye û di sala 1241ê de jî, dîsa li Mûsilê wefat kiriye. carna wek Mewsilî jî tê naskirin. Navê wî yê rast Mûsa bin Yûnus bin Muhammed bin Men’a ye. Kemaledîn jî bernavkekî wî ye. …
Zêdetir Bixwîne