Arşîvên Etîketan

Reşoyê Silo xelkê herêma geliyê Zîlan e. Rojekî ku leşkerên tirk tên û zextê li gundiyan dikin Reşo li hember wan derdikeve û bi wan re şer dike û li ser vê yekê dibe firar û diçe çiyayê Agiriyê û tevlî serhidana Agiriyê dibe û dibe yek ji fermandarên wê …

Salih Begê Hênê (* 1868/1869 – 29’ê pûşperê 1925 li Amedê) zana, olzan, helbestvan, siyasetmedar û pêşawayekî kurdan bû. Bi tevî Şêx Seîd, 47 kes ji aliyê kemalîstan ve tên dardekirin. Jiyan Navê bavê wî Seîd Beg e. Hêj 6-7 salî ye bavê wî jiyana xwe jidest dide. Bapîrê wî (bavê diya wî) Şêx Ehmed wî xwedî lê derdikeve, dişîne medereseyan. Salih Beg dema li ser …

Nûrî Dersimî (z. 1894 − m. 22’ê gelawêjê 1973 li Helebê), yek ji serekên Serhildana Dêrsimê ye. Dr. Nûrî Dêrsimî di sala 1894’an de li Darayêji dayik bû ye. Di temenê xwe yê ciwaniyê de tevgera neteweyî ya kurd nas dike. Nûrî Dêrsîmî, di nava Komeleya Bilind ya Kurd ku di sala 1918an de di pêşengiya Seyîd Evdilqadir de tê saz kirin, cih digire. …

Serhildana Elkê an jî Serhildana Beytûşebabê (bi tirkî: Beytüşşebap İsyanı ) di 3’ê îlona sala 1924’an de destpê kir. Serhildan, di pêşengiya serbaz Îhsan Nûrî de ji aliyê rêxistina Azadî ya li alaya piyade ya 18’emîn ya li navçeya Elkê (Betûşebabê) hate destpêkirin. Serhildanê, di demeke kin de nêviyê alayê da ber xwe û yekemîn serhildana kurdan a piştî sazbûna komarê ye. Ev …

Komara Kurdistanê an jî Komara Kurdistanê ya Mehabadê[2] komareke kurdî bû ku serbajarê wê Mehabad bû. Komar, di 22’ê çileyasala 1946’an de ji aliyê serokê wê Qazî Mihemed ve hate ragihandin. Berî Avabûnê Piştî encamdana serhildanên Şêx Ubeydelayê Nehrî û Simkoyê Şikak, di nava Kurdên Rojhilat de kêmasiya zana û rewşenbîran dihate niqaşkirin. Seyîd Huseyîn Huznî Mukriyanî ku ji Mahabadê ye, bi rêya …

Komeleya Vejiyana Kurdistan an jî Komeley Jiyanewey Kurdistan di nava Şerê cîhanî yê duyem de wek encam ji layê elît, rewşenbîr û sîyasetmedarên Kurd ve, di 16 gelawêja 1942yê de ev rêxistin bi awayek nepenî hate ava kirin. Serokê vê rêxistinê Evdilrehman Zebîhî bû. Endambijartina komeleyê jî gelek balkêş bû. Ji ber ku tenê …

Lolo an Lollo gelek ji civaken Zagrosa mezin ku ji zuda li herema Silêmaniyê jiyane u kalên Kurdan e. Di gelek çaxên dîrokê de dewlet saz kirin, xwediyê serxwebûn û azadiyê bûne. Di ilm û karbend û çand û pisporiyê da gelek pêşta çûne. Ji bo parastina ax û welate xwe bi …

Biroyê Heskî Têlî, Brahîm Paşayê pêşawa, Pilingê Celaliyan, Kirrê Celaliyan, Heskîzade Brahîm, Biro, Biroyê Çargurçik (* ? – † 25’ê tîrmehê 1931 li Kaniya Reş a Çaldiranê, rojhilatê Kurdistanê) yek ji siyasetmedar, şervan û fermandarên doza azadiyê ya kurdan bû. Ji êla Celaliyan e. Di dîroka nêzîk a kurdan de wekî lehengekî cihê xwe girtiye. Jiyan Kurê Hesk û Têliyê ye. Di Şerê cîhanê yê I de li dijî dagirkirina rûsan têdikoşe. Dema şer …

Komara Agiriyê yan Komara Araratê yan jî Komara Yekem yek ji dewletên Kurd ên dîrokî ye. Di pêvajoya Serhildana Agiriyê de ji aliyê tevgera Kurd ve hatiye îlankirin. Gelê Kurd piştî têkçûyîna Osmanî wekî gelên din li azadiya xwe digere. Gorî peymana Sevrê mafê Kurd û Ermeniyan ên dewletbûnê ji aliyê Osmaniyan ve hatibû pejirandin. Lê di praktîkê de Tirkan nedixwastin …

Keyaniya Soran, Mîrîtiya Soran (1399 – 1883) yek ji dewletên Kurdan di dîrokê de ye. Nêzîkî 500 sal berdewamkiriye. Paytextê vê keyaniyê bajarê Rewandûzê bûye. Damezrêner û yekemîn keyê wê Hêja Kolos e. Di dema keyê bi navê Mîr Soran de keyanî bipêşketiye ku Mîr Soran ji aliyê diya xwe ve ji malbata desthilatdar bûye. Tê zanîn ku bi qasî demekê ji …

1923, 24ê Tîrmehê – Peymana Lozanê hate şanenavkirin; parçebûna Kurdistanê. 1925 ,14ê Reşemiyê – Serhildana mezin a kurdan: Tevgera Şêx Seîdê Pîran. 1925, 16ê Berfanbar – Serhildana başûrê Kurdistanê li hemberî rêveberiya Ingilîzan 1925, 4ê Rezberê – Şêx Seîdê Pîran û 52 hevalên wî hatin darvekirin. 1926, 16ê Gulanê – …