BİYOGRAFÎ

Ebdullah Bîtûşî an Mele Ebdullahê Bitûşî, alim û nivîskarê îslamê yê kurd ê Rojhilata Kurdistanê ye. Di sala 1774an de li gundê Bîtûşê hatiye dinyayê. Navê wî rastî Mihemed Ebdullahê kurê Mihemedê Kurdî ye. Li piş xwe gelek pirtûk hîştiye. Ebdullah Bîtûşî xên ji pirtûkên dîn pirtûkekî wî jî a helbestan e, di helbestên xwe de besna gundê xwe dide. Sala …

Merûf Nûdhî yan jî Şêx Merûfê Nûdhî (z. 1753 Silêmaniye – m. 1837 ?) zimannas, wêjevanê kurd e. Merûf di sala 1753an de li Silêmaniyê qeza Şehrezûrê li gundê Nûdî ji dayik bûye. Navê wî yê rastî Şêx Seyîd Mihemed e.[1] Merûf Nûdhî perwerdehiya xwe ya pêşîn li Kalakoçanê di medreseya “El-Xaziye”yê de girtiye û piştî wextan koçî Hezarmerdê kiriye li …

Azad Ronakbar (9’ê kewçêra 1975’an – 24’ê berfanbara 2010’an) helbestvan û nivîskarekî kurd bû. Navê wî yê rastî Ozgur Çoban e. 9 cotmeh 1975’an de li Tetwanê hate dinê. Malbata wî ji gundê Tetwanê Şirînşazê ye. Bavê wî ji karmendiyê karkinar bûye. Diya wî jina malan e. 1988’an de ji dibistana seretayî derçû bûye. Ji ber nexweşiya xwe nekarî perwerdehiya xwe …

Arşevê Oskan (z. 1967 – m. 25’ê sermawezê, 2012) rojnamenivîs, helbestvan û nivîskarekî kurd bû. Ew di sala 1967’an de li gundê Birkînêsê ku dikeve di navbera Dirbêsiyê û Serê Kaniya Binxetê de hatiye dinê. Wî xwendina xwe ya despêkê (seretayî) li gundê xwe kir û ya navçeyî li bajarê Dirbêsiyê û herweha lîse li bajarê Hesîçeyê. Di sala 2001’ê de wî û …

Helbestvan Vehêl Amêdî di sala 1951ê de, li bajêrê Amêdiyê ji diya xwe bûye. Her li wêrê xwendiye û di sala 1979-an de, amadekariya çandiniyê li bajêrê Zaxoyê bi dawî aniye. Di sala 1968an de, dest bi vehandina helbestan kiriye. Lê destpêka wî ya dirust ji sala 1974-an û pê de ye. Helbestên …

Tirîfe Doskî helbestvaneke kurd e ku di sala 1974an de li Dihokê hatiye dinê. Wê Peymangeha Mamosteyan a Dihokê kuta kir û nika wek mamoste kar dike. Tirîfe Doskî di dumahika salên 90an de dest bi nivîsînê kir û di sala 2005an de pirtûka xwe bi navê “Êvariyeka kesk” derxist. Ew endama Êkîtiya …

Di sala 1968an de li Şêrwana Sêrtê hatiye dinyayê. Beşa Edebiyat û Zimanê Tirkî ya Zanîngeha Dîcleyê qedand. Di 2013an de li ser Ziman û Çanda Kurdî mastera xwe li Zanîngeha Artukluyê kir. Di gelek kovarên bi kurdî û tirkî de li ser folklor, teoriya edebiyatê û edebîyata kurdî rexne, lêkolîn û ceribandinên wî weşîyane. Li Enstîtûya Zimanên …

Babekê Xuremdînî (bi farsî: Bâbak Xoramdin) (z. 798 – m. rêbendan, 838) zaneyekî civatî û serokekî civatî bû. Li dijî xalîfeyê Abasiyan serî hilda û li berxwe da. Hat girtin û bi dest û lingên jêkirinê re hat kuştin. Kuştina wî di nava kurdan û herêmê re hertimî bi îbretî hat bi bîrhanîn. Pêşeng û mîrê kurdên Xurem bû ku …

Hesenê Sebah (bi farisî: حسن صباح, Hasan-e Sabbah, bi erebî: حسن الصباح‎, Hassan aṣ-Ṣabbāḥ), (1034 li Qum, Îran – 1124) yek ji serokê terîqeteke Îsmaîlî bi navê Xaşxaşî tên zanîn. Hesenê Sebah li bajarî Qum hati bû dinê û ji pê re jî bi malbata xwe ve bara Rey kir. Kênge ew 17 salî bû wî zavê bav û dê ya xwe ber da û derbaza zavê Dozdeh …

Selahedînê Eyûbî (wek Selahedîn, Selaheddîn, Silhedîn, Selahedînê Kurdî û Simko (bi erebî: صلاح الدين يوسف بن أيوب‎, lat. Selah el-Dîn Yusif îbn Eyûb) jî tê naskirin; li Rojavayê jê re Saladîn dibêjin) (z. 1138 – m. 4’ê adarê, 1193) serleşkerekî kurd[1][2][3] î misilman bû ku di destpêkê de li dijî fatimiyan û pişt re li dijî xaçperestan (mesîhiyên ku çûbûn xakên pîroz li Filistînê ji bo ola xwe biparêzin) derketîbû û bajarê Qudsê (Orşelîm) dorê sedsalekê şunda bidest …

Şerefxanê Bedlîsî di pirtuka xwe Şerefname de dibêjê ku Mîr Dorik mezinekî Rojikan û serleşkerkî mezin lê Bedlise bû. Mîr Dorik pir mêr bû û de şerekî li Bedlîsê dijî Osmaniyan bi giranî birîndar bû. Navê wî Berê Karayedigar bû lê ji ber mêraniya wî, navê Mîr Dorik lêkirin. Sê kurê Mîr Dorik …

Mîr Lepzêrîn, Mîrxan Lepzêrîn, Emîrxan Lepzêrîn, yek jî mîrên kurd ên sedsala 17. bû. Navê tê wateya “mîrê dest û lepên wî bizêr in”. Li rojhilatê Kurdistanê, li devedora Gola Urmiyêyê desthilatdarî dikir. Mezinê êla Biradost bû. Kela Dimdimê bidest dixe, ji bo şahên Îranê dibe xetereyeke mezin. Şah Ebbasê I. êrîş dibe ser mîr û şerên mezin derdikevin (1606 heya 1610). Gelek kurd tên kujtin, …

Kelîmolah Tevehodî, nivîskarekî kurd e, ji kurdên Xorasanê ye. Li sala 1940 li gundê Oxazê ji dayîk bûye . Lîsansa wî bi Miarifî îslamî, li zankoya Ferdowsî ya Meşehedê wergirtî. Gelek pirtûk û nivîsên wî hene . Kelîmolah Tevehodî (kanîmal) Li Îranê bi taybet li Xorasanê, dema ku navê kelîmolah Tevehodî (kanîmal) tê ser zimên, her kes zû peyv û weşeyên kurd, kurmanc tîne bîra xwe …