KURDÎ

Mûsa Anter (z. 1920 li Nisêbînê − m. 20’ê rezberê 1992‘a li Amedê) nivîskar û rojnamevanekî kurd bû. Jiyan Anter di sala 1920an de li gundê Zivingê ya girêdayî Stilîlê ya ser bi navçeya Mêrdîn Nisêbînê hate dinê. Wî hîn di temenekî piçûk de, bavê xwe winda kir û li ber destên dayika xwe ku muxtara gund bû, mezin bû. Apê Mûsa dibistana xwe ya seretayî li Mêrdînê û …

Şêx Ehmedê Barzanî an jî Xudan (z. 1896 – m. 11 rêbendan 1969 li Bexdayê), yek ji giregirên têkoşeriya kurd, mezinê êla barzaniyan, şoreşgerekî navdar bû. Bi taybetî di nava salên 1920 heya 1930’yî de li dijî dagirkeriya Îraqê têkoşineke mezin daye. Kurê Şêx Mihemedê Barzanî bû û yek ji pênc kurên bavê xwe bû. Van her pênc birayan jî bo kurdan û azadkirina Kurdistanê têkoşîn dane. Di pêngava sala 1914’an …

Mistefa Barzanî (z. 14 adar 1903 li gundê Barzan (Mêrgesor) − m. 1 adar 1979 li Washington D.C), general û rêberê mezin ê kurd e û damezrînerê PDK’ê ye. Barzanî, di 14’ê adara sala 1903’yan de li gundê Barzan ji dayik bûye. Di 1905’an de bi dayika xwe re, ji aliyê osmaniyan ve tê zîndankirin. Di 1914’an de birayê wî tê kuştin. Barzanî di 1931’ê de, …

Kerîm Xanê Zendî (z. 1705 – m.1’ê adarê, 1779) damezrînerê xanedana Zendî bû. Ew bi eslê xwe kurdê lekî yê ji eşîra Zendî ye. Di sedsala 18. de serweriya Îranê kiriye. Dewleta Zendî ya ku ji aliyê Kerîm Xanê Zend ve hatibû avakirin, piştî kuştina neviyê Kerîm Xanî yê bi navê Litfî Elî Xan, kete destê Qacaran de. Li gorî …

Îhsan Nûrî Paşa Îhsan Nûrî Paşa (z. 1893 Bidlîs – m. 25’ê adarê 1976 Tehran) general û rêberê leşkerî yê serhildana Çiyayê Agirî û ji endamên damezrînerên Xoybûnê bû. Li paş şkestina şoreşê, ew li Îranê bû penaber û heta dûmahiya jiyê xwe li Tehrana paytexta Îranê ma. Ew bi …

Jiyana wî Kakşar Oremar nivîskarekî kurd e. Dibistana destpêk û navîn li bajarên Tewrêz û Urmiyê bidawî anî, lê ji ber pirsgirêkên siyasî û karê rojnamevaniyê nekarî xwendina xwe ya bilind li Îranê bidomîne. Helwesta malbatê ya ji doza Kurdistanê re bû sedem ku ji hêla dewleta Îranê ve rastî gelek zulim, …

Dewlata Hesnewiyan (yan jî Hesenûyî, Heseneweyhî) yan jî Dewleta Berzîkan Bingeha vê dewletê, serekêlê êla Berzîkaniyan Mîr Husen di sala 941’an de li bajarên Dînewer û Şehrezorê avêtiye. Birayên wî yên bi navê Vendad û Ganîm jî serekêlên êla Îşaniyan bûn. Ji bo wê bajarên Dînewer, Hemedan, Nîhawend, Samxan û herêma Azerbaycanê de gelek bajarokan …

Li her çar beşên Kurdistanê hejmarek zanîngeh hene. Li başûrê Kurdistanê di van salên dawî de, piştî jinavbirina rejîma Baesê û avakirina Herêma Kurdistanê çend zanîngehên nû hatine saz kirin: Zanîngehên dewletê ya Tirkiyeyê (Bakurê Kurdistanê) Zanîngeha Alparslanê ya Mûşê (Muş Alparslan Üniversitesi) Zaningeha Ataturk a Erziromê Zaningeha Batmanê Zanîngeha Bîngolê (Bingöl Üniversitesi) Zaningeha Bitlis Eren a Bedlîs Zanîngeha Colemêrgê (Hakkari Üniversitesi) Zanîngeha Dêrsîmê (Tunceli Üniversitesi) Zanîngeha Dicleyê ya Amedê]] …

Mîrektiyên Kurd 1-Mîrektiyên Cizîrê û Diyarbekrê Mîrektiya Cizîrê Mîrektiya Xîzanê Mîrektiya Şêrwanê Mîrektiya Bedlîsê Mîrektiya Sasonê Mîrektiya Siwêdî Mîrektiya Pazûkî Mîrektiya Mirdesî Mîrektiya Çemîşgezekê 2-Mîrektiyên navbera Cizîrê û Kilîsê Mîrektiya Heskîfê Mîrektiya Silêmaniyê Mîrektiya Zerakî Mîrektiya Kilîsê 3-Mîrektiyên navbera Cizîrê û Xoyê Mîrektiya Hekariyê Mîrektiya Mehmûdî Mîrektiya Pinyanişî Mîrektiya Dunbilî …

Navên Bajarên Kurdistanê ev in: Kurdistana sor Laçîn Qubadlî Zengilan Kelbajar ( Kevnbajar) Qerekişleq Qotirlê Kurdhacê Muradxanê Bakurê Kurdistanê Amed Agirî Wan Colemêrg Şirnex Mêrdîn Dêrsim Semsûr Sêrt Bedlîs Mûş Erzîngan Çewlig Riha Gurgum Îdir Qers Erzirom Sêwas Meletî Erdêxan Êlih Dîlok Xarpet (Elezîz) Başûrê Kurdistanê Hewlêr Silêmanî Helebce Zaxo Dihok Xurmatû Kerkûk …

Mihemed Emîn Zekî, dîrokzan û niviskarekî kurd bû û sala 1880’yî li Başûrê Kurdistanê, li Silêmaniyê ji dayîk bû. Piştî dibistana seretayî li Silêmaniyê Amadehiya Leşkerî diqedîne û ji wir derbasî Akademiya Leşkerî dibe a li Bexdayê. Paşê li StembolêAkademiya Şer dixwîne û Akademiya Bilind a Şer bi yekemtiyê diqedîne. Di Şerê cîhanî yê yekem de li gelek cepheyan şer dike. Sala 1924’an vedigere Iraqê û li …

Çêrokek efsanewî, gelêrî ji diya min diyarî hezkiriyên wêjeyê gelêrî yê Kurdî Diya min vê êvarê ji min re wiha got.. Mihemed Qurban, le were ba min rûne, bavê min ji min re çêrokek xeber de, ez î deh salî bûm, niha hat bîra min Fermo yadê bêje – dibêjin: …

Cankurd (z. 1948 Meydankê, Efrîn) helbestvan û nivîskarekî kurd e. Jiyan Cankurd di sala 1948an de li gundê Meydankê yê Rojavayê Kurdistanê hatiye dinyayê. Xwendina xwe ya destpêkê li gundê xwe û ya navîn û lîse jî li Efrîn û Helebê biriye serî. Du salan piştî lîseyê li Enstîtuya Amadekirina Mamosteyan beşa zimanê erebî li Helebê xwendiye. Ji ber xebata siyasî gelek caran hatiye girtin û îşkencekirin. …