Gulî Cewar Axayê Elî Begê (1806-77) general bilind ê ordîya (artêş) Împaratorîya Rûsyayê bû. Kurê wî Eleşeref Beg (1851-1928) jî generalê bilind ê ordîya Împêratorîya Rûsyayê, Genaralê Şerê Qirimê û suphayên (alayên) Rewanê bûye. Ew eslê xwe da Redkî ne, û ji torina mala Kosa ne. Eşîra Redkî ra Zîllî …
Zêdetir Bixwîne
Di edebiyata Zazakî de cihê mewlûdan bi berhema Mela Ehmedê Xasî ya bi navê Mewlûda Nebî (Mewlidê Kirdî) dest pê dike. Ev berhem di sala 1892yan de bi tîpên Erebî tê nivîsandin û di sala 1899an de li çapxaneya Litografyayê tê çapkirin. Mewlûda wî ji 14 beşan û 366 beytan pêk hatine. …
Zêdetir Bixwîne
Gelek caran di dema xwendina berhemên nivîskar û şaîrên berê de, ewên ku ne hevçaxê me ne, yek ji rewşên ku di zihnê xwîner de derbas dibe ew e ku xwîner heta radeyekê van nivîskar û kesayetiyan wek kesayetiyên nimûneyî û bê şaşî û çewtî dihesibîne. Nexasim eger piraniya berhemên …
Zêdetir Bixwîne
Prof. Dr. Nadir Nadirov ev mehekê bû ji ber acizî û nexweşiyê li nexweşxaneyê dihate dermankirin îro li paytexta Qezakistanê Nur-Sultan wefat kir. Nadir Nadirov di sala 6ê Çileya 1932yan de li herêma Nexçîvanê ya Azerbeycanê welidiye. Di sala 1933yan de ew û malbata xwe ji bo Qezakistanê tên sirgûnkirin. …
Zêdetir Bixwîne
Bedîuzzeman Seîd Nûrsî, yan Bedîuzzeman Seîdê Kurdî (z. 1878 li Nors/Nûrs, Xîzan − m. 23’ê adarê 1960 li Riha) fîlozof û nivîskarekî Îslamê ye ku jê re Bedîuzzeman (“Di dema wî de kes asayê wî tune”) tê gotin. Di dîroka Îslamê de çar kes xwediyê vê şerefa mezin bûne. Muellifê Kulliyata Risaleyên Nûr e. Digel leqeba Bedîuzzeman, tê zanîn ku navên Seîdê Nûrsî, Seîdê Kurdî, Mela Seîd, Mela Seîdê Meşhûr jî …
Zêdetir Bixwîne
Şemsedînê Şehrezûrî (z. ? – m. 1288’î şûnde ?), metafizîkvan, dîrokzan, bijîşk û fîlozofê misilman yê kurd bû. Ew li ser felsefeya Şîhabedîn Suhrewerdî xebitiye û fikrê Îşraqîtiyê berdewam kiriye.[1][2] Jiyana Şemsedînê Şehrezûrî Şemsedînê Şehrezûrî yan jî Şemsedîn Mihemed bin Mehmûd eş-Şehrezûrî di sala 1250î de li Başûrê Kurdistanê li bakurê Şehrîzûrê hatiye dinyayê. Wî li ser metafizîk, dîrok û felsefeya Îslamê gellek pirtûk nivîsandine, lê tenê pênc pirtûkên wî gihane roja me. Gelek fîlozof di bin bandora …
Zêdetir Bixwîne
Wek tê zanîn Serhed welatê dengbêja ne. Ji alîyê çand û hunerê de gelek dewlemend e. Her çiqas piranîya dewlemendîya xwe ji kevneşopîya dengbêjiyê hildide jî bi xwe re çîrokbêjî, rîtuelên şîn û şahîya jî xwedî kirîye, anîye gîhandîye nifşên nû. Lê dengbêjî çalakîya sereke ya çand û hunera Serhedê …
Zêdetir Bixwîne
Nivîskar Abdurrahman Onen îro ji ber nexweşiya penceşêrê di 65 saliya xwe de li Stenbolê jiyana xwe ji dest da. Abdurrahman Onen ev salekê bû ji ber nexweşiya penceşêrê dihate dermankirin îro serê sibê li Nexweşxaneya Istinye ya bajarê Stenbolê jiyana xwe ji dest da. Li gorî xwestek û wesiyeta …
Zêdetir Bixwîne
Di dîroka kevnetûr û Mûsîka Kurdî a klasîk de, gelek Şehsiwar û stûnên saz û dengbêjiyê hebûn… Lê mixabin hetanî niha jî gelek ji wan nehatine naskirin û nav û dengên wan weke bejna wan a bilind di parastina beşek yan jî rengek ji ên kevnetora Mûsîka Kurdî kû bingehîn …
Zêdetir Bixwîne
Hadî Behlewî, îro di saet 9ê sibehê de, li bajarê Qamişlo yê Rojavayê Kurdistanê, di 73 saliya xwe de ji ber nexweşiyê jiyana xwe ji dest da. Helbestvan Hadî Behlewî, di 16ê Gulana 1948an de, li gundê Girzîn li bajarê Qamişlo yê Rojavayê Kurdistanê welidiye. Xwendina xwe û salên ciwaniyê …
Zêdetir Bixwîne
Şêx Ebdulezîzê Bedlisî helbestvanê dawiya sedsala XIXem û destpêka sedsala XXem e. Ev helbestvanê girîng di dema dawî ya dewleta Osmanî de jiyaye. Mixabin em sala jidayikbûna wî tam nizanin. Di derheqê wî de zanînên berfireh di destê me de tune. Navê wî yê fermî Ebdulezîz e û kurê Ebdulkerîm …
Zêdetir Bixwîne
Helbestvan û siyasetmedar Mele Şikrî di sala 1949an de li bajarê Sêrtê, navça Dihê li gundê Basnê ji dayik bûye. Seyda perwerdehiya xwe di medresên Kurdî de fêrî pirsgirekên civata xwe bûye û perwerda xwe li ser şopa Ehmedê Xanî, Melayê Cizîrî, Feqiyê Teyran domandiye. Bayê şoreşa îlonê û karîzma …
Zêdetir Bixwîne
Li navçeya Dutaxê ya Agiriyê hatiye dinê. Heta Lîseyê li Dutaxê xwend. Li Zanîngeha Dîcleyê beşa Ziman û Wêjeya Erebî di nîvco de hiştiye. Li Zanîngeha Yuzuncu Yil Beşa Karsaziya Turîzmê qedand. Di sala 2014an de, li Zanîngeha Anadolûyê beşa Karsaziyê bi dawî kir. Sala 2017an, li Zanîngeha Artukluyê Lîsansa …
Zêdetir Bixwîne