BİYOGRAFÎ

Avram Noam Chomsky (z. 7 kanûna pêşîn 1928) kevne dersdêrê zimannasiyê li Massachusetts Institute of Technology (Înstîtuya Teknolojiyê ya Massachusettsê) ye. Navûbangên wî ji ber afirandina Rezmana Zayîndek e ko wesa dihat hesibandin ko mezintirîn pêşkevtin di warê zimanzanistê tîyorî de bûbit li sedsala 20an. Wî bi pêdaçûna Riftara Peyvanî …

Lev (an jî Leon) Davîdovîç Trotskî (jdb. 7ê çiriya paşîn a 1879an li Yanowka, Ûkrayna / m. 21ê tebaxa 1940an  li Coyoacán, Meksîk) siyasetmedar, fîlozof, şoreşger û yek ji pêşengên Şoreşa Cotmehê ye. Bi navê Lev Davîdovîç Bronşteyn li Yanowka di malbateke bingeh-cihû de ji dayîk bûye. Trotskî kod navê wî ye. Avakerê Artêşa Sor a YKSS, teorîsyenekî Marksîst bû cihekî wî yê girîng hebû di destpêka şoreşa sosyalîst a li Rûsyayê. Piştî mirina Lenîn, nakokî di nava pêşengên …

Mao Zedong an jî Mao Tse-tung  (z. 26ê kanûna pêşîn a 1893an li Shaoshan; m. 9ê îlona 1976an  li Pekîn) damezrênerê Komara Gel a Çîn, rêberê dibistana sosyalîst a Maoîzmê ye. Li parêzgeha Hunan di malbateke cotkar de ji dayîk bûye. Di zaroktiya xwe de perwerdeya olî dîtiye. Di ciwaniya xwe de di nava hêzên li dijî keyser de cihgirtiye. Piştî perwerdeya amadeyî li bajarê …

Karl Heinrich Marx di 5ê Gulana 1818an de li Triera yek ji bajarên Almanyayê hatiye dinê. Fîlozof, civaknas, aborînasê polîtîk, dîroknas û sazûmankarê sosyalîzma zanistî ye. Di ciwanîya xwe de Hegelîyên Ciwan nas kir û peywendî bi felsefeyê re danî. Li zanîngehên Bonn û Berlîn perwerdeya hiqûqê stand. Ji fîlozofên wek …

Ebas Mehmûd Eqad (bi erebî: عباس محمود العقاد, ‘Abbās Maḥmūd al-‘Aqqād; 28ê hezîrana 1889’an – 12ê adara 1964’an) nivîskar û helbestvanekî misrî yê bi zimanê erebî bû. Bi eslê xwe kurd bû. Ebas li bajarê Eswanê li başurê Misrê hatiye dinyayê. Ji malbateka ko bi koka xwe kurd bûn. Wî zêdetir ji 100 pirtûkan di biyavên cidacida yên mîna felsefeyê û dînî û helbestvaniyê da nivîsîne. Wî bi arîkariya …

Îbnî Hecîb (1174-1248) nivîskar û alimê mezheba Malikî ye. Îbn Hecîb bi eslê xwe kurde ku li Misirê ji dayik bûye û dîsa jî li Misirê miriye. Berhema wî ya herî navdar El-Kafiye ye. Navê wî yê dirêj Osmanê kurê Omerê Ebû Bekr e. Kunya wî Ebû Amr û Bernavka wî Cemaledîn e. Pêşiyê li Misirê perwerdehiya Quranê girtiye, ji wî şûnde jî fiqihê hîn dibe. Perwerdehiya xwe li cem …

Zaro Axa Kurdekî ku wexta ku hîn sax bû, di cihanê de mirovê herî temendirêj bû. Deh padîşahên Osmaniyan û serokkomarek dît. Beşdarî şeş şeran bû. Gorî hin çavkaniyan heft, gorî hinekan 13, gori hinekan jî 29 caran zewiciye. 13 zar û 29 neviyên wî hebûn. Di sala 1774an de li bajarê Bidlîsê navçeya Motkiyê çêbû. Beriya ku jiyana …

Napoleon Bonaparte, (1769-1821) yek ji mezintirîn serokên Fransayê yên piştî şoreşa sala 1789’an e, ku tamar û çemikên wê di civaka Fransayê de bi cîh kir bû. Napoleon di 15’ê gelawêja 1769’an ji malbateke îtalî ya xanedan li girava Korsîkayê hat cîhanê, ligel ku ji mala Bonaparte tu kesî karê …

William Shakespeare (1564–1616) helbestvan, şanoger, şanonivîs û lîstikvanê îngilîz ê mezin e û yek ji navdartirîn nivîskarên diroka wêje û şanoya cîhanê ye. Li Warwickshireyê, Stratford-upon-Avonê ji dayik bûye. Shakespeare dibistana navînî ya li Stradford de xwendiye, li wir fêrî yewnaniya kevn û latînî bûye, perwerdehiya wêjeya klasîk girtiye, vê jî bandor mijarên lîstik û helbestên wî kiriye. Di temenekî xort de, di 18 saliya …

Platon fîlozofekî navdar ê Grekî ya Kevnare. Di navbera salên 427 b.z. û 347 b.z. de li Yewnanîstanê jiya ye. Navê wî yê rastî Aristokles e. Ji ber milên wî yên fireh û laşê wî yê “atletîk” jê re gotine “Sing fireh” û bi vî navî hatiye naskirin. Di nav misilmanan de jê re Eflatûn jî tê gotin. Ramanên wî bandorek mezin daye ser Felsefeya …

 İkram Oguz Gelo Radyoya Rewanê neba, em ji hebûna Sûsika Simo hayîdar dibûn? Kilam û stranên ku wê bi dengê xwe yê zêrîn distira, dê me bibihîsta? Ya jî dengê bilûra ku Egîdê Cimo li quntarên Çîyayê Elegezê rûdinişt û lêdixist, wê çawa di ser Çemê Erez ra derbas biba …

Bahadin Robar Yek ji çanda dengbêjiya kurd yê herî girîng Mihemed Arif Cizrawî an jî bi navê wxe yê din Mihemed Arifê Cizîrî di sala 1912’an de li Cizîra Botan, “li taxa Mîr Elî ji dayîk bûye. Navê diya wî Edlê ye. Ew jî weke tevahiya zarokên Cizîra Botanê, ji …

İkram Oguz Îro roja salvegera koça dawîyê ya Fatma Îsa ye. Fatma Îsa ya ku ji vir 60 sal berê tenê carek tere Radyoya Rewanê û tevî „Lolo Miho“ çend kilaman distirê û dengê wê tê qeydkirin. Bi weşana radyoyê va ew di nav kurdan da bi kilama Lolo Miho …