KURDÎ

Asyayê bi sê denga bang dikir, digot: Lê lê Besrayê, rebenê, sibe ye Şerek li me qewimî Li ber sûr û bedena Selîm Begê Li hewşa kafirê Emirtûman Ji êvara Xwedê de Asyayê digot lê lê Besrayê Agirê Helebê bi derê mala bavê te ketê Tu here li ber çoka …

Biroyê Heskî Têlî, Brahîm Paşayê pêşawa, Pilingê Celaliyan, Kirrê Celaliyan, Heskîzade Brahîm, Biro, Biroyê Çargurçik (* ? – † 25’ê tîrmehê 1931 li Kaniya Reş a Çaldiranê, rojhilatê Kurdistanê) yek ji siyasetmedar, şervan û fermandarên doza azadiyê ya kurdan bû. Ji êla Celaliyan e. Di dîroka nêzîk a kurdan de wekî lehengekî cihê xwe girtiye. Jiyan Kurê Hesk û Têliyê ye. Di Şerê cîhanê yê I de li dijî dagirkirina rûsan têdikoşe. Dema şer …

Komara Agiriyê yan Komara Araratê yan jî Komara Yekem yek ji dewletên Kurd ên dîrokî ye. Di pêvajoya Serhildana Agiriyê de ji aliyê tevgera Kurd ve hatiye îlankirin. Gelê Kurd piştî têkçûyîna Osmanî wekî gelên din li azadiya xwe digere. Gorî peymana Sevrê mafê Kurd û Ermeniyan ên dewletbûnê ji aliyê Osmaniyan ve hatibû pejirandin. Lê di praktîkê de Tirkan nedixwastin …

Dengbêj Seyîd Fadil Cizîrî bi strana xwe ya “Heyran Jaro” li herêma Botanê tê nasîn. Dengbêj Fadil ji zarokatiya xwe ve di dîwanên şevbêrkan de cih girtiye û dengê wî li Botanê zêde tê hezkirin.  Seyîd Fadil Cizîrî sala 1962’an li gundê Seletûnê yê Silopiya ji dayîk bûye. Dayika Seyîd …

Seyîd Eliyê Findiqî, di sala 1892-ê de li Findika Botan hatiye dinyayê. Findik nehiyeya Dihê ya navçeya Sêrtê ye. Seyîd ‘Elî kurê Seyîd Silêman, kurê Seyîd Îbrahîm, kurê Seyîd ‘Umer, kurê Mele Hesenê Xetîb e. Ev malbat bir riya Evdilqadirê Geylanî digihêje Îmamê Hesen. Dema ko tataran bi ser Bexdayê de girt û ev bajar dagir …

Eliyê Lokerî yan jî Elî el-Lokerî helbestvanek kurd yê pêşîn ê serdema îslamê yê kevn e ku di sedsala 10’an de jiyaye. Hinek jiyana xwe li paytexta Samanîyan li Buxwarayê derbas kiriye. [1] Dema ji Buharayê hatiye welatê xwe Kurdistanê ji wezîrê Samaniyan re peyam şandiye tê de bi zimanê farsî nivîsiye û tê de qala Kurditiyê kiriye. Lê berhemên wî yên bi zimanê kurdîên gihandibin destê …

Mela Enwerê Mayî (1913 Amêdî – 1963) rewşenbîr û helbestvanê kurd yê sedsala 20’an e. Mamoste Mela Enwerê Mayî li adara sala 1913, li gundê Mayê, li herêma Berwarî Bala, ku girêdayî qeza Amêdiyê û parêzgeha Duhokê ye ji dayîk bûye. Mamoste ji malbateke oldar û resen bûye, ku rêça Neqişhebendî ji xwe re girtiye û sofiyetî sala 1915 babê wî …

Baba Raxî Hemedanî yek ji helbestvanên kurd ê kevn e ku di sedsala 9’an de jiyaye. Tê texmîn kirin di sala 848an de miriye. Li Rojhilata Navîn, yek ji wêjeyên herî kevn ku li ser vê qada bi navê Kurdistan hatiye binavkirin hatiye afirandin e. Ew wêjeya bi devkî heya pêş zayînê ji hezara salan …

Macin jî helbestvanekî Kurd ê nenas e. Heta niha kesekî nave wî di tu pirtûkê de neaniye. Hemû tişten ku em li ser wî dizanin eva han e ku bi kemasî berî 209 salan niha hebûye. Vê helbesta wî ya jêr di wê keşkula destnivîs de bû. Ev helbest gelekî nezî helbesta Melayê Bateyî ya …

Kemal Necim, di sala 1969’an de hatiye dinê, nivîskarekî genc î kurd e. Ji bajarokê Girkê Legê yê ber bi Dêrika Hemko ve li başûr rojavayê Kurdistanê ye. Berhevokên wî Kemal Necim berhevoka xwe ya yekê ya bi navê Kezîzer li Bêrûtê ji weşanxaneya Amerda di sala 2002’an de weşand. Berhevoka wî ya diduyan a bi navê Bîstikek Guneh di tîrmeha 2006’an …

Kejal Ehmed (z. 1967, Kerkûk), helbestvan û nivîskareke kurd e. Kejal Ehmed di sala 1967an de, li şarê Kerkûkê ji dayik bûye. Lê ew bixwe wek malbat xelkê şarê Silêmanî ye. Tevayî salên xwendina xwe li Silêmanî bi dawî kiriye û diploma ji Peymangeha Hunerî ya Silêmanî beşê Parêzgarî wergirtiye. Di sala 1986’an de dest bi nivîsîna …

Jana Seyda helbestvaneke kurd e. Di sala 1976’an da li Amûdê hatiye dinyayê. Li zanîngeha Helebê endezyarî xwendiye. Di despêka 1990’î de nivîs û helbestên wê di gelek kovar û rojnameyên kurdî û erebî da dest bi weşandinê dike. Berhemên wê Şeva dawî, helbest Destê sibê, helbest Bîreweriya laş, wergerandina romana romannivîsa cizîrî Ehlam Mistganmî. Ber êvarî, helbest.

Jan Dost romannivîs, helbestvan, wergêr û nivîskarekî kurd e. Ew di 12’ê adarê sala 1965 an de li bajarê Kobanî hatiye dinyayê. Xwendina xwe heta lîseyê li Kobanî qedandiye. Ji sala 1985 an heta 1988an li zanîngeha Helebê fakulta zanistê beşê Biyolojiyê xwend, lê temam nekir. Jan Dost di dehsaliya xwe de dest bi nivîsîna helbestên erebî kir paşê ji panzdesalî de qulipî zimanê kurdî. Çîroka …