KURDÎ

Bilind Mihemed di sala 1968’an de li Duhokê hatiye dinê. Ew helbestvan û rojnamevan e. Wî ji rewşa aloza wî demî xwandina seretayî li çend cihên cuda cuda li seranserî parêzgehê biriye ser û navincî û amadeyî li Sêmêlê xwandiye. Peymangeha melbendî ya mamostayan li Duhokê bi dawî aniye. Di sala 1985’an de bi destên …

Birahîm Mele Qasim Nivîskar û Helbestvan e. Di sala 1961m an de li gundê Hemzebegê,herêma Dêrika Hemko li rojavayê Kurdistanê ji dayik bûye. Derçuyê Zanîngiha Helebê beşê Peymangiha Bazirganî di sala 1985 an de. Bavê şeş zarokan e. Karmendê dezgeha Cotkara ye. Endamê desteya rêveber ya Yekîtiya Nivîskarên Kurdistana Sûriya …

Mele Seîdê Nîvilî yek ji nivîskar, helbestvan û zimannasê kurd e. Ew kurê Mele Yehyayê Nîvilî ye. Hem xweherzî û zavayê Şêx Evdirehmanê Şawirî ye. 1932 an de li gundê Nîvila girêdayê navça Eruh (Dihê) hatîye dinê. 1984’an de dest nivisa Ferhenga Kurdî-Kurdî kirî ye, sala 1987 de pêkaniye. Mela Seîdê Nîvilî cara yekemîn Ferhenga Kurdî-Kurdî çêkirî ye. …

Bekir Begê Erizî helbestvan û peykertraşê kurdan e, bi taybetî li deverên Behdînan, Hekarî û Botan navdar e. Bekir Beg kurê Behder Begê ye, ji gundê Erizê ye, ku dikeve ser Çiyayê Metînan. Li rojavayê Bamernê Bekir Beg ji malbateke navdar bûye û li herêma Behdînan, ji ber navê gundê wî, paşnavê wî bûye …

Mûrad Ciwan (Murad Ali Ciwan – Mehmet Ali Çılgın)  Siyasetmedarê Kurd e. (Navê wî yê ji zaroktiyê Mehmet Ali Çılgın e. Piştî xebatên siyasî û derketina derveyê welat wî navê Murad Ciwan bikaranî. Piştre li Swêdê bi riya resmî navê xwe guhert, kir Murad Ali Ciwan.) Sala 1956ê li Diyarbekirê …

Kinyazê Brahîm Mîrzoyêv zanyarê rojhilatnas, kurdnas, rexnegirê wêjeyê, wergêr, doktorê zanista fîlologiyê, profesor, akademîsyenê Akademiya Zanistên Dibistanên Bilind ên Navnetewî û Akademiya Zanistên Civakî ya Qazaxistanê û Serokê Navenda Zimanên Cîhanê ya Zanîngeha Dewletê ya Almatî û Serokê Yekîtiya Kurdên Qazaxistanê, di 1ê gulana 1947an de li Ermenistanê ji dayik bûye. …

Zana Farqînî, di sala 1967’an de li gundê Baqûzê ya li ser Farqîna Amedê hatiye dinê. Dibistana seretayî û ya navîn li Farqînê, dibistana amadehiyê û zanîngeh jî li Stembolê qedandine. Li Zanîngeha Stembolê Beşa Civaknasiyê (sosyolojî) xwendiye. Yek ji avakarê Koma Çiya ye û digel komê kaseta pêşîn a bi navê “Rozerîn” derxistiye. Di kovara “Rewşen“ê …

Elîyê Teremaxî (z. 1591 Teremax, Miks (Herêma Hekariyê) – m. 1653 Teremax, Miks) alimê Îslamê û zimannasê kurdî bû. Ew bi navê gundê xwe hatiye naskirin. Teremaxî yekemîn rêzimannivîs û pexşannivîsê kurd e[1] Jiyana wî Teremaxî ji gundê Teremaxê ye ku ev gund di navbera bajarê Hekarî û navçeya Muksê de ye. Ciyê jidayikbûn û mirina wî ev gund e. Di hinek berheman de …

Qeyxaneya Wanê, cureyeke arxavkê (omletê) ye. Taybetiya qeyxaneya Wanê ji yên herêmên din, bikaranîna rûnê nivîşkî ye ku tehma xwarinê xweştir dike. Lê, demên dawiyê li aşxaneyên Wanê jî êdî bi rûnê ron (gulberoj ûêd) tên çêkirin, orjînaliya wê êdî nemaye. Mirov dikare kêm-zêde terîfeya qeyxaneya Wanê, wekî standardekê bibîne. Yên herêmên din jî …

Meftune, meftûne cure xwarineke quşxaneyê ji pêjgeha kurd û gelên cîran e. Ji ber ku bêjeya “meftûne” tê wateya dildayînê, ev xwarin bi qasî dildayînê hatiye hezkirin. Bi taybetî li Amedê gelek hez jê tê kirin. Berkelî 750 gr goştê sor 4 serî bacanê reş (bacanreşk) 4 serî frrengî (pamîdor, bacanê sor, şamî, şamik, tomatos) 4 serî îsot 2 kevçî simaq 4 …

Helîse, herîse yan keşkek navê xwarinekê ye, yê ku bi taybetî li herêma Wanê tê çêkirin. Ji dan, goştê bêhestî, bez, nok, merge, nane, rûn, xwê û avê tê amadekirin. Çêkirin Nok, dan, goşt û bez di nav hev de, di firahqek devgirtî de tevî avê tê kelandin, ku ava xwe kişand, devang tê vekirin, biheskê malzeman tê bieçiqandin lepe. Di tawekê de rûn tê helandin, nane u merge tên …

Hêkerûn navê cureyeke arxavkê (omletê) ye. Li hin deveran ji tevayiya arxavkan re hêkerûn dibêjin lê ev ne rast e. Herwiha li hin deveran jî bo arxavkê qeyxane tê bikaranîn, ev bi xwe jî cureyeke arxavkê ye. Hêkerûna bitehm li parêzgeha Colemêrgê tê çêkirin. Herwiha awayên herêmên din jî bitehm û xweşik in. Hêkerûna Colemêrgê Berkeliyên (melzemeyên) …

Babaxanûç, cure çênc û herwiha xwarineke ji pêjgeha kurd e. Ereb, rom (tirk), suryanî û gelên din ên cîran jî dixwin. Derbasî pêjgeha Ewropayê jî bûye. Dîroka xwarinê, wateya navê wê Ji ber ku navê wê kurdî/îranî ye, bi texmîni ji kurdan an gelên din ên îranî belav bûye. Lêkolîn kêm in. Dibe ku eslê navê babaxanij be ku navê cihêkê be yan …