Bernamegeh KURDÎ

Ronesans, ronêsans bi kurdî tê wateya: “dîsa zayîn” demek e ku di navbera sedsalên 15’an û 16’an de ajot. Ev dem, weke dema “ji nû ve bûyîn” û ankû weke dema Reformasyonê jî tê zanîn. Berî zayinê di dema antikê dema Atena de, bi felsefê re demeka pêşketî jîya bû. Piştre ku dem …

William Shakespeare (1564–1616) helbestvan, şanoger, şanonivîs û lîstikvanê îngilîz ê mezin e û yek ji navdartirîn nivîskarên diroka wêje û şanoya cîhanê ye. Li Warwickshireyê, Stratford-upon-Avonê ji dayik bûye. Shakespeare dibistana navînî ya li Stradford de xwendiye, li wir fêrî yewnaniya kevn û latînî bûye, perwerdehiya wêjeya klasîk girtiye, vê jî bandor mijarên lîstik û helbestên wî kiriye. Di temenekî xort de, di 18 saliya …

Redkî, eşîreke Kurdistan û Xorasanê ye. Pirraniya wan li herêma Serhedê, li Mûş, Agirî, Îdir, Qers, Erdêxan, Erzirom û Wanê dijîn. Yên li bakur bi giştî 359 gundan belav bûne. Her wusa li gelek welatên Sovyeta berê belav bûne. Nivîskar û lêkolîner Pittard dibêje, “kurd bi pirranî bejnbilind in. Hin ji wan jî ji kurdên din jî bilintir in. Wek mînak Redkî.” Di kovareka Dewleta …

Di warê lehceyên kurdî de kevintirîn çavkanî, Şerefnameya Şerefxanê Bedlîsî e. Şeref Xan di vê esera xwe de wiha dinivîse. “Eşîr û civakên Kurdan, ji alî ziman, adet û rewşa civakî ve bi ser çar beşan de dabeş dibe: Beşê yekê, Kurmanc Beşê duduyan, Lor (Lurr M.C.) Beşê sisiyan, Kelhur Heger, …

 Nezirê Cibo Gelek haval û dostên me yên kevin bi Tirkî dinivîsin. Her çiqas heya ji min tê bi kurdî binivîsim jî ez jî yek ji wan im. Hinek havalên ku bi piranî li Ewrûpa dimînin vê helwestê bi tundî rexne dikin. Bê guman, ji bona pêş ketin û parastina …

Sumer dewleteke dîrokî ya Mezopotamyaya başûr e. Li gorî dîrokzanan, Sumer, kevintirîn şaristaniya cîhanê ye.Şaristaniya sumeriyan ya pêşî tê dîtin. Li welatê sumeran carê yekê bûyerên civakî wek bajar, koletî, çînên civakî, şer û her wekî din pêk hatin. Bi taybetî civaka çînan li Sumerê pêk hat. Cihê derketina sumeran nayê zanîn. Nêzîka 5000 sal berî zayînê li başûrê Mezopotamiyayê …

Enkîdû karakterekî mîtolojiya Sumerê ye. Enkîdû heywanekî mezin e. Ew di epîka Gilgameş hevalî Gilgameşê ye û di vê êpîkê da tê dinê û dîsa di vê êpîkê da dimire. Enkîdû, di destana Gilgamêş de tê ziman. Weke rêhevalê Gilgamêş jî tê ziman. Bi hev re dikevine rêwîtiyê de. Di …

Tefş û gok lîstikeke kurdî ye. Çawa tê lîstin Ser erdê hinekî kûr dike û kevirekî gilover datîne ser û xêzikeke jê dûr çêdike. Lîstikvanek li ber kevirê gilover disekine û pey re lîstikvanên dî jî her yekî dirajine kevirekî û bi dorê kevirê xwe davêjin vê gokê heta li ve gokê bixin. Yê ku kevirê …

Orhan Basî Berîya zayîne 1800 salî ku navê xwe heya îro parastin mala Mîro Êzdîyên Basî, ji dîroka veşartî. Werin em îro ji bi kurtasî ”hindikî” bikevên kuranîya dîrokê, bikevên nav behlê tarî, li şopa rastî  û dîroka veşartî, mîrektîya Welatê Xaltîya binasin, mîrektîya Xaltîyan berîya zayînê bi 1800 salî …

Konê Reş   Ev helbesta xwarê bi navê Newroz, ku di pesnê cejna Newrozê de ye Apo Osman Sebrî, di roja 21-3-1957an de li Şamê nivîsandiye. Ev helbest di pirtûka wî ya bi navê (Derdê Me) de hatiye weşandin. Herwiha ev yekemîn helbeste ku di nav kurdên Rojava û Bakur de, …

Platon fîlozofekî navdar ê Grekî ya Kevnare. Di navbera salên 427 b.z. û 347 b.z. de li Yewnanîstanê jiya ye. Navê wî yê rastî Aristokles e. Ji ber milên wî yên fireh û laşê wî yê “atletîk” jê re gotine “Sing fireh” û bi vî navî hatiye naskirin. Di nav misilmanan de jê re Eflatûn jî tê gotin. Ramanên wî bandorek mezin daye ser Felsefeya …

Weli Sebrî Roman huner e, hunerek afrandî… Berîya ku biafirînî di mejîyê xwe da xîyal dikî û difikirî, di dilê xwe da jî wê dimeyînî, dihunînî û dixemlînî. Ev kar karê nivîskar e. Belkî jî, ev kar karê sal û mehan e… Nivîskar nikare romana xwe di şev û rojekê …

 İkram Oguz Gelo Radyoya Rewanê neba, em ji hebûna Sûsika Simo hayîdar dibûn? Kilam û stranên ku wê bi dengê xwe yê zêrîn distira, dê me bibihîsta? Ya jî dengê bilûra ku Egîdê Cimo li quntarên Çîyayê Elegezê rûdinişt û lêdixist, wê çawa di ser Çemê Erez ra derbas biba …