ÇAND

Enkîdû karakterekî mîtolojiya Sumerê ye. Enkîdû heywanekî mezin e. Ew di epîka Gilgameş hevalî Gilgameşê ye û di vê êpîkê da tê dinê û dîsa di vê êpîkê da dimire. Enkîdû, di destana Gilgamêş de tê ziman. Weke rêhevalê Gilgamêş jî tê ziman. Bi hev re dikevine rêwîtiyê de. Di …

Tefş û gok lîstikeke kurdî ye. Çawa tê lîstin Ser erdê hinekî kûr dike û kevirekî gilover datîne ser û xêzikeke jê dûr çêdike. Lîstikvanek li ber kevirê gilover disekine û pey re lîstikvanên dî jî her yekî dirajine kevirekî û bi dorê kevirê xwe davêjin vê gokê heta li ve gokê bixin. Yê ku kevirê …

Wêjeya amerîkî wêje ye ku bi piranî bi îngilîzî li Dewletên Yekbûyî yên Amerîka û mêtingehên wê yên berê hatî nivîsîn an hilberandin. Berî damezrandina Dewletên Yekbûyî, mêtîngehên Brîtanî yên li perava rojhilata Dewletên Yekbûyî yên îroyîn bi giranî ji wêjeya îngilîzî bandor bûn. Kevneşopiya wêjeyî ya Amerîkî bi vî rengî wekî beşek ji …

Receb Dildar Niha di salekê de, li derdora 500-600 kitêbên Kurdî çap dibin û dikevin piyasa xwendina Kurdî. Ji ber wê, ez bi xwe nikarim hemû kitêbên Kurdî bistînim û bixwînim. Ez di hefteyekê de, kitêbekê bixwînim jî, encax dikarim ji dehan yekê kitêbên Kurdî bixwînim. Ji ber wê, ez …

Êşma, ahişma, xişma (avestayî: „gerûşe, xezeb, xişm“) navê dêvek e ku di mîtolojiya kurdî de jî cih digire. Di pirtûka pîroz a Zerdeştîtîyê Avestayê de derbas dibe. Bi îraniya kevin (zimanê gelên îranî berê diaxivîn, bingeha kurdî, farisî ûêd) jê re eşm digotin. Îro di kurdî de ev peyv wekî xişm cih digire. Karakterê vê dêvê di çanda Cihû de heye. Jê re aşmedayî (bi latînî Asmodaeus) dibêjin. Derbasê xrîstiyaniyê …

Firawer, firaweher, firaweştî, firavartî navê nîşaneya, sîmbola ola Zerdeştîtiyê ye. Zerdeştîtî ola gelên îranî bû, bi belavbûna Îslamê re hêdî hêdî ji holê rabû. Niha gelek kêm bawermendên vê olê hene. Firawer sîmbola ruhê bêdawî ye. Heger bawermend bixwaze û têbikoşe, dikare di cîhana xwe ya hundirî û ya derveyî de rindî û başiyê biserbixe. Heger …

Ageş, agaş, agij yek ji dêvên mîtolojiya kurdî û Îranê de cih digire ye. Dêveke mê ye û navê wê di îraniya kevn de, ango di zimanê avestayî de tê wateya “nezerî, awir, çavîniyê”. Ola zerdeştîtiyê de bo temî û perwerdekirina bawermendan, ruh û kesayetî, bi hin sîmbolan hatine ravekirin ku yek ji wan jî dêv in. Heger olzan behsa karekterekê bigire ji kesayetiya cin, perî, …

Berazî yek ji êlên Kurdên ên herî mezin e. Ew li parêzgeha Rihayê û li Kobanêyê dijîn, navenda wan a kevneşopî Pîrsûs e. Li Qereyaziyê û Dutaxê jî, li devereke ku wek Geliyê Berazan tê binavkirin, komeke Berazîyen dijî. Vana ji Rihayê çûne Qereyaziyê û Dutaxê. Li Kurdistana Rojhilat, li Hamedanê qebîleke Comûrî bi navê Berazan heye, belê mirov nikare derheqe peywenderiya wan bi êla Berazîyen ve …

Luristan an jî Loristan (bi luri: Lûrrisu, bi farisî: Lorestān) parêzgeheke li Îranê ye. Ev parêzgeh ji Sunqur û Kengawer dest pê dike û heta Endîmişka Xûzistanê diçe. Piraniya xelkê wê eyaletê lur û lek in. Dabeşkirina parêzgehê Bi dûçûna rêvebirina îdarî ya Îranê, navên parçeyên dabeşkirî û rêvebirên parçeyan wiha ye: Rêveberina îdarî ya Îranê Cûreyên dabeşê Ostan (parêzgeh) Şehristan (şaristan, qeza, navçe) Bexş (nahiye) Dehistan (gundistan) Şehr (bajar) …

Tehran an jî Taran paytexta dewleta Îranê ye û li gora hijmartina meha çile ya sala 2005 an 14 mîlyon kes lê dijin. Tehran li navbera başûrê çiyayên Elborzê û li deryaya Kaspiyanê ye. Li bajêr deh zanîngeh, çend mûze û gellek mizgeftên dîrokî hene. Teyarexaneyek navnetewî bi navê Teheran/Mehrebad li derweyî …

Elemût an keleya Elemûtê kelayeke li ser girekî çiyayên Elburz, başûra Deryaya Mazenderan li Îranê ye. Nêzî bajarê Gazor Xan, li parêzgeha Qazwênê, derûdor 100 km dûrî Tehrana îroyîn e. Lê belê, îroj bi tenê xopanên keleyê dimînin. Ew kele di sala 840î de li 2.100 m bilindahiyê hatibûye çêkirin …

Protestanî an jî protestanîzm, yek ji sê mezhebên mezin ên xiristiyaniyê ye ku di sedsala şazdehem de li dijî serwerî ya Papa û katolîkan bi rêberiya Martin Luther û Jean Calvin mîna nûbûnekê derketiye. Ji ber ku bê alîkariya keşeyan protestanan karîbû Pirtûka Pîroz (Mizgînî) bixwînin ewan wekî Dêra Mizgîniyê jî tên binavkirin. Li gorî protestanan ji Mizgîniyê pê ve bo xiristiyaniyê çavkanî tune …

Dîlok (wekî Dilok, Diluk, Duluk û Dûluk jî tê nivîsandin; bi tirkî Gaziantep) bajarekî li Bakurê Kurdistanê ye. Li bakurê Qeleya Dîlokê girek heye. Taxa derûdora wî girî heta demeke nêzik bi navê Kurdepe, anko Girê Kurdan (Kürdtepe), dihat zanîn lê dewleta tirkan ew nav guhart û kir Türktepe. Li Dîlokê hewşa heywanet a herî mezin a Tirkiyê heye û Parka Yeşilvadi heye. Parka Yeşilvadi …