ÇAND

Qefqas an Qefqasya an jî Rêzeçiyayên Qefqasyayê rêzeçiyayeke 1.100 km dirêj e, di rojava-bakur rojava de berve rojhelatê başûrê rojhelat navbera Deryaya Reş û Deryaya Mazenderan rêz dibe ye. Bilindahiya wan çiyayan heta 5.642 m heye û geşa ser xakên Rûsya, Gurcistan, Ermenistan û Azerbaycanê ne. Çiyayên Qefqasê yên Mezin …

Rêberên êzdîtiyê, bi awayê pêşketina wê re mirov karê weha li gor bi rê ve çûna wê bêne ser ziman. Hiyerarşiya wê di jiyane de bi vî rengî mirov karê wê bêne ser ziman. Rêberên êzdiyan Mîrê Şêxan Nûneriya saziyamîrîtiyê ji aliyê kesên ku ji malbata Şêx Adî ne ve …

Kurdên cihû yan jî Cihûyên Kurdistanê navê cihûyên ku ji berê ve li herêma Kurdistanê ne. Cil û çandeya wan wek ya kurdên misilman in. Berî ku di sala 1940an de koçberiyên mezin ên hêla Îsraîlê çêbûn cihûyên Kurdistanê di nav xwe de dijiyan. Kurdên cihû girêdayî Mizraxîmê ne. Li gorî dukarên wan, piştî ku Dewleta …

Dêra Zehferanê (Deyr-ul Zaferan) dêreke suryaniyan e û 3-5 kîlometreyî li rojhilatê Mêrdînê dikeve. Dêra Zehferan di nava rezên tirî û daran hatiye avakirin. Dêra ku ji 3 qatan pêk tê û piştî hate avakirin heta niha gelek beş li ser wê hatine zêdekirin. Ev dêra dîrokî û mezin 3-5 kîlometre …

Karîkatur (ji zimanê îtalî caricare bi wateya “werimîn” e) an jî xêzik, wêneyek e ku karîkatursaz bûyerek, mirovek yan tiştekî bi xêzikên hêsan û saf û bi awayekî estetîzekirî pêşkêş dike. Ev, sereta bi berketin, rexnegirî û bi pêkenîn û bi mêldana rastiyê dilînîbûnek e. Carina ji bi pêkenîn rexne digirî û wêne ye ku nepixandiye. …

Latif Epozdemir Musa Anter Ji bo Kurdan wek dara çinarê bu.Çinar, darek e ku piranî li tenişta mirovan cîyê xwe digire. Dara çinarê, wefadarê jîyanê ye. Temenekî dirêj dajo. Gelek caran dibe şahidê jîyana bab û kalan, ya dapîr û bapîran. Fireh dibe, kok dide, reh û rişelên wê di …

Kobanî, Kobanê bajarekî kurdan e, li başûr rojavayê Kurdistanê, ew li ser sînorê di navbera Sûriye û Tirkiyeyê de ye, li hemberî bajarê Sirûcê yê. Kobanî nezîkî 160 km bakurî rojhelatê Helebê ye, Kobanî li rojhelatî Firat e 30 km navbera wê û Firat de heye, piraniya xelkê li ser çandiniyê dijîn û bi xebat ûcêkirina xerazan pir meşhûre . …

Dêrika Hemko an jî Dêrik bajar û navçeyeke Hesîçêyê ye û dikevê 90 km rojhilatî Qamişloyê. Li devera bakur rojhelatê Sûriyê ( Rojavaya Kurdistanê) li navbera Çiyayê Cudî û Qereçoxê nêzîk Ava Mezin (Dîcle) li deşta Hesinan tê binavkirin. Bi navê Dêrika Hemko ji kevn de li serdemê Fransa weko qeza hate binav kirin bi navê qeza Dicle û ji hingî were her mezintir …

Dêrika Çiyayê Mazî an jî Dêrik navçekî û bajarekî li Bakûrê Kurdistanê ye. Dêrik ser bi Parezgeha Mêrdînê ye. Di sala 1874an de dezgeha şaredarî li Dêrikê hatiye damezrandin û ji destpêkê heta sala 1923an bi Amedê ve girêdayî bû. Ji sala 1923an û pê ve bi Mêrdînê ve hatiye girêdan. Li gora serjimara îniya …

Orhan Basî  Bi kurtasî Erdnîgarî an erdzanîn bi gotineke din cografya Welatê Xaltan ne ya dema berê ya van salin dawî ji 1524an heta 1900 binasin. Welatê Xaltan ê vê dawîyê ku wek Êzdî dihatin nasandin ji çar herêma pêk dihat,ku îro jêre dibêjîn Beşêrî dema berê Qubîn bû,wetaye Qubînê …

Bidlîs an Bilîs (carina weke Bedlês jî tê nivîsandin) bajarekî li Bakurê Kurdistanê ye. Bidlîs bajarek ji erdnîgara Kurdistanê ye. Li rojavayê Gola Wanê cih digre û di sînorê Agiriyê de ye. Navê bajêr yê kevn ji alî Îskenderê Zulqerneyîn ve wek bad- lis hatiye danîn. Piştre nav wek Bit-lîz û Bitlîs hatiye guhartin. Di çavkaniyên ermeniyan de navê bajar wek Paxiş derbas dibe. Li gorî …

Amed bajarê mezin ê bakurê Kurdistanê ye. Amed yek ji mezintirîn bajarên Tirkiyê ye û di nav kurdan de weke paytextê serbajarê rastî ya Kurdistanê tê binavkirin. Amed îro di qada neteweyî û navneteweyî de bi sûr û zebeşên xwe bi nav û deng e. Gellek xwarinên herêmî hene ku pirr tên ecibandin. Meftune: Goştê parçekirî di quşxane yan …

Îbrahîm Osman Hedban, navê hespê Dewrêşê Evdî, Lawikê Êzdi ye. Dewrêş pê çûbû şêrê Osmaniyan, Turkmenan û Erebên Gêsî. Di dîroka me de, bi qasî ku em jê agahdarin yek Hedbanekî bi tenê hebûye û ew jî, ji xeynî Dewrêşê Evdî pêve kes lê siyar nebûye. Hedban ji Dewrêş pêve …