Vladîmîr Îlyîç Lenîn an jî Vladîmîr Îlyîç Ûlyanov bi kurtî wek Lenîn (Zilamê Lenayê”) tê naskirin, (1870 – 1924), mirovekî şoreşger û siyayasetmedarê Rûsyayê ye. Avaker û serokê partiya Bolşevîk, dilê şoreşa cotmehê, û derhênerê YKSS’yê ye. Cara yekemîn zanistiya azadiya çînan a marksîzmê bi Lenîn û Bolşevîkan biserdikeve. Lenîn di zanîna Marksîzmê de hin guherandine …
Zêdetir Bixwîne
Sofîtî an tesewwuf an ′′′sofîgerî′′′ rêbazek ji rêbazên Îslamî ye. Li goreyê sofîtiyê benî anko ebidê Xwedê dibê bi rêya îbadet anko peristina Xwedê, û xwedûrgirtina ji gunehan û terikandina xirabiyan û evîna dinyayê rêyekê ber bi Xudê û niyasîna wî bibîne. Ew dibê nefsa xwe bi peristinê û terikandina gunehan û xweşîyên cihanê paqij bike ko Xudê …
Zêdetir Bixwîne
Niştecihên Amerîkayê bi piranî Ewropî, Rojhelatên Dûr, Afrîkî û ji Rojhilata Navîn pêk tê. Ev komên etnîkî di 500 salên dawî de koçberî parzemînê bûne. Niştecihên Dewletên Yekbûyî ne etnîsîteyek taybetî ye. Civak, bi demonîmek e di çarçoveyek qanûnî ya taybetî de dijîn. Niştecihên Dewletên Yekbûyî yên di sala 1550an de xeynî mirovên xwecihî, di …
Zêdetir Bixwîne
Avram Noam Chomsky (z. 7 kanûna pêşîn 1928) kevne dersdêrê zimannasiyê li Massachusetts Institute of Technology (Înstîtuya Teknolojiyê ya Massachusettsê) ye. Navûbangên wî ji ber afirandina Rezmana Zayîndek e ko wesa dihat hesibandin ko mezintirîn pêşkevtin di warê zimanzanistê tîyorî de bûbit li sedsala 20an. Wî bi pêdaçûna Riftara Peyvanî …
Zêdetir Bixwîne
Lev (an jî Leon) Davîdovîç Trotskî (jdb. 7ê çiriya paşîn a 1879an li Yanowka, Ûkrayna / m. 21ê tebaxa 1940an li Coyoacán, Meksîk) siyasetmedar, fîlozof, şoreşger û yek ji pêşengên Şoreşa Cotmehê ye. Bi navê Lev Davîdovîç Bronşteyn li Yanowka di malbateke bingeh-cihû de ji dayîk bûye. Trotskî kod navê wî ye. Avakerê Artêşa Sor a YKSS, teorîsyenekî Marksîst bû cihekî wî yê girîng hebû di destpêka şoreşa sosyalîst a li Rûsyayê. Piştî mirina Lenîn, nakokî di nava pêşengên …
Zêdetir Bixwîne
Kurdên Belûçistanê komeke diyasporaya kurdan a dîrokî li welatê belûçiyan e. Hatina yekem a kurdan li Belûçistanê (a Îranê) digîhe heyama desthelatiya Şah Ebasê Yekê li Îranê. Ewî di çarçoveya siyasete xwe ya parandina êl û eşîrên xetere û yên ku zor hatibûne kontrolkirin, hin bavikên kurdan li serheda Belûçistanê bicîhkiriye. Li vê derê kurd cîhen cografî yên stratejîk, herwiha dedora serekaniya …
Zêdetir Bixwîne
Arîstokrasî cureyeke desthilata siyasî ye ku tenê komeke biçûk ji bijareyên civakê desthilatdar in. Tenê van bijareyan mafê wan heye ku ji bo wergirtina jortirîn pêgeha desthilata siyasî hevrikî û rikeberiyê bikin. Dest-bi-destbûna desthilatê di sîstemên arîstokrtîk da pir caran bûmayîk anko mîratgirane ye. Ev peyv jî mîna gelek peyvên …
Zêdetir Bixwîne
Mao Zedong an jî Mao Tse-tung (z. 26ê kanûna pêşîn a 1893an li Shaoshan; m. 9ê îlona 1976an li Pekîn) damezrênerê Komara Gel a Çîn, rêberê dibistana sosyalîst a Maoîzmê ye. Li parêzgeha Hunan di malbateke cotkar de ji dayîk bûye. Di zaroktiya xwe de perwerdeya olî dîtiye. Di ciwaniya xwe de di nava hêzên li dijî keyser de cihgirtiye. Piştî perwerdeya amadeyî li bajarê …
Zêdetir Bixwîne
Manîfestoya Komunîstî, ew manîfestoya ko ji hêla Karl Marx û Friedrich Engels di sala 1847’an de li Londonê bi daxwaza yekîtiya Komunîstan re hatibû nivisîn. Ew di 1848’an di dema Şoreşa Şibatê de li London û Fransayê dema Şoreşê Adarê jî li welatên din belav bû. Bingehên program û lênêrîna jiyanêyê Marx û Engelsê ko paşê bi gelemperî wek Marksîzm hat zanîn di vê manîfestoyê de hatibû rave …
Zêdetir Bixwîne
Seîd Veroj Yekemîn rêxistina jinên kurd, berîya 97 salan hate damezirandin. Di hejmara 26ê Nîsana 1919yê rojnameya Serbestîyê de, bi navê “Sazîyeke nû ya kurdan” nûçeyek hatîye belavkirin û di vê nûçeyê de agahdarîya damezirandina Cemîyeta Tealîya Jinên Kurd [Komeleya Pêşketina Jinên Kurd-KPJK] hatîye belavkirin. Dema em li kovar û rojnameyên wê demê …
Zêdetir Bixwîne
Karl Heinrich Marx di 5ê Gulana 1818an de li Triera yek ji bajarên Almanyayê hatiye dinê. Fîlozof, civaknas, aborînasê polîtîk, dîroknas û sazûmankarê sosyalîzma zanistî ye. Di ciwanîya xwe de Hegelîyên Ciwan nas kir û peywendî bi felsefeyê re danî. Li zanîngehên Bonn û Berlîn perwerdeya hiqûqê stand. Ji fîlozofên wek …
Zêdetir Bixwîne
Konê Reş Sersala Kurmancî: Eva ku piştî sersala Zayînê ye bi 13 rojan, anku 13 meha kanûna duyemîn e. Berê, pêşwaziya vê Sersala Kurmancî, di nav gundên Cizîrê û Beriya Mêrdînê de dihat kirin. Min bixwe jî, di zaroktiy xwe de pêşwazî û beşdariya wê kiriye. Li gundê me (Doda), …
Zêdetir Bixwîne
Kurdên Pontosê ev kurdên ku li herêma Pontosê bi war in, bi piraniya xwe di sedsala 17 û 18an de, di çarçoveya polîtîkaya îskanê ya dewleta Osmaniyan de li bakurê Anatolyayê û herêma Deryaya Reş hatine bicîhkirin. Muhemmed Emîn Zekî dibêje ku dîroka kurdên van herêman gelek kevn e û digîje sedsala 16’mîn. Di we demê de …
Zêdetir Bixwîne