KURDÎ

Serhildana Simkoyê Şikak yek ji şorêşên herî mezin ên kurdên Rojhilata Kurdistanê bû ku di navbera salên 1918 û 1930 de ajot. Destpêka Serhildana Simkoyê Şikak û sedemên bingehîn Piştî Serhildana Şêx Ubeydelayê Nehrî (sala 1880’an), serhildana Simkoyê Şikak di ‎rojhilatê Kurdistanê de şoreşa herî mezin û domdirêj tê hesibandin. Di çaxê vê ‎şoreşê de bû …

Serhildana Qoçgiriyê an jî Şoreşa Qoçgîrê, yekemîn serhildana li hemberî hikûmeta Enqereyê ye û di Tîrmeha 1920an de li Qoçgiriyê rû da. Berî serhildanê xebatên amade kirinê ji aliyê Elîşêrê Dêrsîmî û Baytar Nuriyê Dêrsîmî ve hate meşandin. Di Tîrmeha 1920an de hin yekîneyên di bin fermana serok-eşîrê bi navê Misto, avêtin li ser qereqola Çulfa Alî ya …

Emînê Evdal (1906-1964), nivîskar, zimannas û helbestvanekî kurd bû. Ew li gundê Yamançayir nêzî bajarê Qersê kû di wan demê de li bin destê Rûsya bû, hate dinê. Di encamê şerê navbera turk û ermenî de, wî gundê hate kavil kirin û Emîn malbata xwe ji dest da. Di sala 1924ê, wî beşdariya xwendingeha karkeran …

Cemal Nebez (z. 1933 li Silêmaniyê, Başûrê Kurdistanê, Îraq – m. 8’ê berfanbara 2018 li Berlînê, Almanya) zimannasekî navdar î kurd bu. Jînenîgarî Di 1933an de li Silêmaniyê hatibû dinyayê. Ligel dewamkirina xwendingehên dewletî li Iraqê, wî derfet hebû li ser huqûq, felsefe û teolojiya îslamê jî bixebite li ber destên bavê xwe û alimên din ên welêt. Nebez fizîk û …

D. Îzolî’ (z. 8’ê adarê 1940 li gundê Hulman nehiya Moxindî, Dêrsim), ferhengdanerê kurdî ye. Li Dêrsimê li navçeya Mêzgir li gundê Hulmanê ji dayik bû. Li gorî nasnameya D. Îzolî di 8’ê adara sala 1940’an ji dayîk bûye. Bav û kalên wî ji aliyê Qerejdaxê pêşî tên gundê Rîçikêdû re jî li Hulmanê cîwar dibin. D. Îzolî di 12 saliya xwe ji gund derdikeve û 22 saliya xwe de …

Mehmed Emîn Bozarslan (Amed, 1935-) nivîskar û zimannasek kurd e. Li Ewropayê dijî. Bavê Hamît Bozarslan e. Bozarslan, di sala 1935a de, li qeza Diyarbekirê (Amed) li Lîceyê ji dayîk bûye. Piştî xwendina xwe temam kiriye, dest bi meletiyê kiriye. Dura li wê heremê ku ji dayîk bûye, dest bi muftîtî kiriye. gelekan bernavê ‘Muftî’ yan ‘Muftiyê Komunîst’ lê dikir. Çawa ku …

Malmîsanij anku Mehmet Tayfun (z. 1952 li Pîranê) rojnamevan û nivîskarek kurd e. Ew bi zazakî, kurmancî û tirkî dinivîse. Jiyan û kar Malmîsanij di sala 1952yan de li gundekî Amedê hatiye dinyayê. Wî xwendina xwe ya pêşîn û navîn li Kurdistanê û ya bilind (zanîngeh) jî li Enqereyê qedandiye. Malmîsanij di navbera salên 1975 û 1981ê de di zîndanên Tirkiyeyê ve bû. Di sala 1982yan de wî bar kir biyanistanê. Malmîsanij li Zanîngeha Sorbonne (Parîs) …

Mele Perîşan yan jî Perîşan Dînewerî (z. 1356, Kirmaşan, Rojhilata Kurdistanê – m. 1416) helbestvanekî kurd[1] bû. Mele Perîşan ji Herêma Dînewerê ye ku bi ser Kirmanşanê ve ji dayik bûye. Ew bi Perîşanê Dînewerî jî tê nas kirin. Ew heta niha bi helbestvanê yekê yê ku bi kurdiya goranî pesna mezhebê şiî daye tê nasîn. Dîwana wî …

 Eskerê Boyik (z. 31’ê gelawêja 1941,li Axbaranê li Ermenistan) helbestvan û nivîskarekî kurdê Ermenistanê ye. Niha ew li Almanyayê de dijî. Jiyan Eskerê Boyîk (Askiyar Broyan) 31ê tebaxa sala 1941ê li gundekî kurdayî navça Ermenistanê ya Axbaranê: Qundesazê (niha Rîya Teze li herêma Aragasotinê) malbeteke êzdî da hatîye dinê. Piştî tamkirina dibistanên gundê xwe û gundê cînar Elegezê ew sala 1961ê înstîtûta Malhebûna Gundîtîyê …

Ehmedê Huseynî helbestvanekî navdar ê kurd e. Wî bandoreke mezin li helbestvanên ciwan kiriye. Di Roj TV’ê de bernameya wî heye. Ehmed Huseynî di sala 1955’an de li Amûdê ji dayik bû. Amûdê bajarekî Kurdistana Başûrê Rojava ye. Huseynî dibistana seretayî, navendî û amadeyî li bajarê Amûdê qedand. Piştre li Zanîngeha Şamê ya Sûriyê beşa Felsefeyê qedandiye. Hikûmeta Sûriyê nehişt …

Zayîn 25’ê çiriya pêşîn 1908 Mirin 24’ê çiriya pêşîn 1998 (89 salî) Casimê Celîl di sala 1908’an de li Ermenistan’ê ji dayîk bûye. Casimê Celîl di sala 1931’an de dixebite. Ew li vira dibe redaktorê pirtukên nivîskarên Kurd, bo lê mêzekirinê, di ber destê wî ra derbas bûne. Casimê Celîl di warê edebîyat, zargotin û Dîroka Kurdistanê da …

Me ji bo we hin gotinên pêşiyan amade kirin. Kerem bikin. Gotinên Pêşiyan A Agir berda konê xwe da zomê Agirê kuçikê timî germ e dereng sar dibe Agir pêkeve bîhna pîso jê nayê Agir xweş e lê xwelî jî jê çêdibe Agir bi rihê yekî ketibû, yekê jî digo …

Şêx Evdirehmanê Axtepî (b. 1850 Çinar – m. 1905 Amed) felsefevan, astronom û alimekî kurd yê sedsala 19’an e. Li gor beyana di pêşgotina pirtûka wî ya Rewdneîmê de, sal 1850 li gundê Axtepe di şeva êvara înê de, roja 30ê meha Rebî’ulewelê ji diya xwe re çêbûye û di sal 1905, pêncê Sibatê, yan 29ê Adarê jî, li Amedê çûye …