KURDÎ

Dilşad Merîwanî (z. 28’ê adarê 1947 – 13’ê adarê 1989 – Silêmanî) nivîskar, rojnamevan û helbestvanekî kurd bû. Ji aliyê rejîma Baas a Îraqê ve hatiye kuştin. Merîwanî alîgirê bikaranîna alfabeya kurdî ya latînî bû. Merîwanî birayê mezin ê Rebwar Fatah e. Tê gotin ku li ser mirina xwe helbesta li jêr nivîsandî ye. Berhemên wî Firmêsk …

Selîm Silêman (1586, Bedlîs/Hîzan) – ?) helbestvan, wêjenas û nivîskarekî Kurd e. Heya ku Rojhilatnasa sovyetî M.B Rûdênko bahsa destnivîsên kurdî kir, heşkere bû ku Selim Silêman jî helbestvanekî Kurd e û Yûsif û Zuleyxa bi Kurmancî nivîsiye. Ji xwe Aleksandr Jaba, rojhilatnas û dîplomatê rûs behsa Selim Silêman kiriye. Ew dibêje ku Selim Silêman hevdemê Şerefxanê Bedlîsî bûye (sedsala XVI-XVII) û bixwe helbestvan û dengbêjê Mîr Şeref …

Dr. Kendal Nezan, di sala 1949an de li bajarokê Farqînê (silîvan) yê li ser Amedê (Diyarbekir) ji diya xwe bûye. Xwendina xwe ya seretayî, ya navîn û amadeyî (lîse) li Farqînê û li Amedê temam kiriye. Piştî wê du sala li Fakulteya Bijişkiyê ya Enqerê xwendiye. Paşê, ji bo fizîka …

Beroj Akrêyî helbestvan û nivîskarê kurd e ku di sala 1963an de li Başûrê Kurdistanê ji dayik bûye. Beroj Akrêyî piştî têkçûna Şoreşa Barzanî di sala 1975an de berê xwe daye Îranê û 15 salan wek penaber li Îranê jiyaye. Ji sala 1990î heya 2010an, li Swêdê jiyaye. Ev du sal in hatiye başûrê Kurdistanê û li Hewlêrê rûdine. Beroj Akreyî pênc kitêbên helbestan bi kurdî-soranî belav kirine. Du kitêbên çîrokan bi zimanê farisî li Tehranê belav kirine, …

Hîwa Seîd an Hîva Seîd helbestvanekî kurd e ku bi zaravayê soranî dinivîse. Di sala 1983’an de hatiye dinyayê. Niha jî li başûrê kurdistanê li Hewlêrê dijî. Berhem Eşkî Temenêk bo To (2005), Hewlêr (Kurdistan), bi zaravayê soranî ye. Naley Befr û Pişkoy Agir (2007), Silêmanî (Kurdistan), bi zaravayê soranî ye. Helbestên wî   Yekem …

Herîq, Mele Salih (1856 – 1909 Mehabad) helbestvanê klasîk ê kurd û fiqihzanê îslamê yê sedsala 19’an e. Herîq nêzikî bajarê Silêmaniyê ji dayik bûye. Bi xwe ji teriqeta Neqşîbendiya ye. Di bin bandora Nalî û Mewlewiyê Kurd de maye.

Hoşeng Broka helbestvan û nivîskarekî êzdî ye ku di sala 1969an de li gundê bajarê Tirbesipiyê Tilxatûnkê li Başûrê Rojavayî Kurdistanê ji dayîk bûye. Di sala 1994an de dîploma sosyolojiyê li zanîngeha Şamê wergirtiye, berî ku di zivistana 1994an koçberî Almanyayê bibe. Niha li bajarê Bielefeld dimîne. Berhem Bawişkandin ji kopên minareyên razayî,1995, helbest, Berlîn Serborekên çarşembên tozê, 1999, helbest, Stockholm Keskê dawî …

Flê Jiyan di sala 1990an de li bajarê Misirca girêdayî Sêrtê hatiye dinê. Ew li Misircê çûye dibistanên seretayî û navîn û li Sêrtê çûye lîseyê. Jiyan di 2009an de li Zanîngeha Dîcleyê Beşa Civaknasiyê xwendiye lê ji ber sedemên siyasî di 2011an de dev ji zanîngehê berdaye û koçberî bajarê Frankfurt/Maina Almanyayê bûye. Li Zanîngeha Goetheyê li bajarê Frankfurt/Mainê di sala 2014an de dest bi Beşa …

Şukriyê Bedlîsî dîrokzan û helbestvanekî Bedlîsê ê bi eslê xwe kurd e. Dîroka ji dayikbûna wî nayê zanîn, lê di gelekî çavkaniyan de tê dîtin ku ew di sedsala 16’an de jiyaye. Di sala 1530’an miriye. Ew demekî di dewleta osmaniyan de ser mesele û babetên dîrokê dinivîsand. Wî pir ziman dizanîbu di serî de hema ji zimanê …

Mele Ehmedê Palo nivîskar û dîrokzanê kurd e ku di sala 1920an de nêzîkî bajarê Palo, li gundê Sêreçurê (Bakûrê Kurdistanê) ji dayik bûye. Di zaroketiya xwe de dê û bavê xwe winda dike; sêwî dimîne. Jiyana wî di nav belengazî û perîşaniyê de derbas dibe. Dixwaze ko bixwîne, lêbelê mercên xwendinê nabîne. Ji bo vê sedemê …

Nadoyê Xudo Maxmedov (1907 -1990) dîrokzan û çîroknivîsekî Kurd e. Nadoyê Xudo Maxmûdov sala 1907 li gundê Yanix, nehiya Martûniyê, li Ermenistanê ji maleke hejar ya Kurd hatiye cîhanê. Afrandinên xwe, îlahî kurteçîrokên ”Dûajoyê biçûk“,”Salê buhurî“,”Syarê hespê boz“,”Çawa ez zar-ziman ketim“, ”Dersdarê minî rem“ û hinekên din da, halê wî gundê Kurda û zarotya xwe ya dijwer …

Mehmedê Siloyê BAVA (Babayêv Mamêd Sulêymanovîç) (1920 gundê Araratê, Ermenîstan – 2011 Bakû, Azerbaycan) – sertêkoşerê ji nûva dasekinandina Kurdistana Sor, avakar û serokê rêxistina «Yekbûn» ê, pêşeng û rêberê kurdên Yekîtîya Sovyêt a berê. Ji salên 1940-50 î ji bo parastina maf ê gelê xwe yên sîyasî, cîvakî, aborî, çandî dest bi têkoşînê dike. Di sala 1946-an …

Arsênê Reşît Polatov (Arsen Polatov) (z. 1942 – m. 31’ê adarê 2004) hunermendê pandomîmê yê kurd yê herî bi nav û deng bû. Polatov, yek ji hunermendê şanoya bêdeng (pandomîmger) yê herî bi nav û deng li Sovyeta kevin û li cihanê bû û li dervayî sînorên Sovyetê jî dihate naskirin. Poladov, Zanîngehên Moskova û Sorgonê di serî de, li gelek zanîngehên cîhanê dersên şano (tiyatro) …