Di 30ê îlonê 1207an da li bajarê Belxa Efxanistanê ji dayik bûye. Rûmî, ligel Senayî û Etar yek ji helbestvanên sofî yên mezin ên faris e. Malbata wî bi malbata mîrê Xarizmê mirovântî danî bû. Hî di temenekî biçûk de Rûmî bi bavê xwe re li dinyayê geriyaye û çûye Bexda, Meke û Şamê. Tê gotin ku di van geran de wî sê salî (di sala 1210an de) …
Zêdetir Bixwîne
Seyfedînê Welekorî Çi ‘ecêbe wekî dewra cehaleta nav ‘Ereban Sed bixabin di nav gelê Kurda jî ev yek hebû li hin herema hêjî berdewame. Yek ‘ecêb jî evbû di nav di’a yên gelê Kurd de para zaroka keç (qîzin) tunebû.? Tenê di nav nifirran de, û di nav dijûnîyan de …
Zêdetir Bixwîne
Dilbirînê Deşta Mûşê QANÛNA ME MU’MÎNAN QUR’AN E Mu’mîn wek zêrê xasin Ji ber ku xwe dinasin Li Gerdûnê gernasin Xudayê xwe dinasin Kesên ku xwe nenasin! Ew Xwedê jî nanasin! Lê ên ko xwe binasin Ew Xwedê jî dinasin Mirovên qelp û sexte Heman demê bêbext e Îmana xwe …
Zêdetir Bixwîne
Genetîk, cenetîk an jî jenetîk, zanista xwandina zikmakiya zîndeweran e. Cenetîk di çawaniya zikmakiya rûdem û şêweyan li ba mirov û caneweran vekolîn dike. Zaniyara nemsawî Gregor Johann Mendel (1822-1884) di sedsala nanzdehî de bingehên cenetîkê bi ceribandina ser jêmayiya polikên danî. Vê dahênê wî piştî dehsalan, di destpêka sedsala bîstê de hatî pejirandin. Ji …
Zêdetir Bixwîne
(z. 12ê rêbendana 1876an li San Francisco wekî John Griffith Chaney / m. 12ê rêbendana 1876an Glen Ellen) Jack London nivîskar û rojnamevanekî amerîkî bû. London, gelekî di bin bandora Sosyalîstan de maye. Dema ku pirtukên wî tên xwendin vê yekê baş tên dîtin. London nemaze ji felsefa Marx a ku …
Zêdetir Bixwîne
Kurdên Urdunê yek ji gelên kêmjimarî yên li Urdunê ne. Hejmara kurdan li Urdunê li dora 40 hezarî ye û paşnavê piraniya wan “kurdî ye” û yên hinekan li gorî navê eşîrên wan e. Mirov dikare şopa hebûna kurdan li Levantê hetanî sedsala 12’mîn bikişîne. Gava ku xanedana Eyûbiyan hember Xaçperestan şerdikin, gelekî şervanên kurd jî di nava artêşên …
Zêdetir Bixwîne
Li gorî çavkaniyên dîrokî, di dema Hîtîtiyan de navê herêmê “Ermania” bû. Navên kevn ên bajar jî “araks” û “Karask” bûn. Navê ku niha tê bikaranîn jî ji gotina qasrak tê. Tê texmînkirin ku ev nav ji êlekê tê ku beriya zayînê, li vê deverê bi cih bûbû. Li gorî …
Zêdetir Bixwîne
John Ernst Steinbeck (jdb. 27ê sibatê 1902 li Salinas, California; m. 20ê kanûna pêşîn 1968 li New York) Nivîskarekî serkeftî yê DYAyî yê sedsala 2oemîn bû. Sala 1962î Xelata Nobelê ya wêjeyê wergirtiye. Di malbateke cotyar î xizan de hatiye jiyanê. Ji bo bixwîne û jiyana xwe bidomîne di gelek karên dijwar de dixebitî. Nekariye zankoyê bidawî bike. Lê xizanî …
Zêdetir Bixwîne
Navê bajêr yê kevn wek Arze di çavkaniyên asûriyan de derbas dibe. Dema romayiyan de kela herêmê wek Karin, Karama, Karnoi, Karantis derbas dibû. Dema osmaniyan de nav wek Erzê Rom û Erzen Rum û Erzen ur-Rum û Erzn-i Rum hatiye guhertin û ew tê maneya Axa Roman, “Arz” bi erebî “Ax”a Kurdî yê. Bajarê Erziromê li ser riya karwan û koçberan …
Zêdetir Bixwîne
(rawejî 484 b.z.), m. (425 b.z.) Dîroknas û nivîskarek yewnanî ye. Qasî ku tê zanîn Herodot dîroknasê herî pêşî ye, Marcus Tullius Cicero ji bo wî gotîye “Bavê Dîrokê”. Ew bi pirtûka xwe ya bi navê Dîroka Herodot tê naskirin. Herodot li Halîkarnasosê, Bodruma îro li Tirkiyeyê, hatiye dinê. Li gorî ensîklopediya bîzansî …
Zêdetir Bixwîne
(29ê kanûna paşîn/10ê sibatê 1890 li Moskowê; m. 30ê gulanê 1960) Wergêr, helbestvan û nivîskarekî rûs e. Ew li seranser cîhanê bi romana xwe ya navdar Doktor Jîvago tê naskirin. Sala 1958î Xelata Nobelê ya wêjeyê didin wî lê ew ji ber sedemên polîtîk vê xelatê napejirîne û nagire. Li malbateke cihû yê hunermend tê jiyanê. …
Zêdetir Bixwîne
Camus di sala 1913an de li Cezayirê, li Modovê ji diya xwe bûye. Bavê wî fransî, diya wî spanyolî ye. Bavê wî karkerekî xizan e. Ji ber bê karî û xizaniya malbatê, ji Fransayê koçî Alceryayê dike. Di wê demê de ku Alcerya koloniya Fransayê bû, wek wî nêzî milyonek fransizên din jî koçî …
Zêdetir Bixwîne
Navê bajar yê kevn Keert e ( bi zimanê keldanî). Di çavkaniyên îslamê de nav wek Esard, Saîrd û Siirt derbas dibe. Bi kurdî jê re “Sêrt” tê gotin. Sêrt beriya zayînê ji bo demeke kurt di bin serweriya hîtîtan de ma. Pişt re beriya zayinê di salên 2000’ê de samiyan, babîliyan û asuriyan serwerî lê kiriye. Ji bo demekê jî …
Zêdetir Bixwîne