BİYOGRAFÎ

Zulkufê Qado, Zilfoyê Qilê an jî Zilfoyê Tekmanê (bi tirkî: Zülküf Korkmaz) di sala 1959’î de li gundê Goma Qilê ya girêdayî Tekmana Erzîromê ji dayîk bûye. Tirkan navê Zülküf Korkmaz pêvekirine. Bi eslê xwe ji gundê Fîsê ya girêdayî Diyarbekirê û ji eşireta Fîsê ye. Niha di gundê xweda cotkarî dike. Dengbêjiya xwe di serî de ji diya xwe Senem Xanimê hîn dibe. Ew jî wekî hemî dengbêjên Serhedê ji dibistana Evdalê Zeynikê ye …

Îran Xanim(1950-1951(!),Gundê Înkesû, Bradost – 10 Gelawêj 2001, Wirmê) an jî Îranxan (Îran Xan) jineke dengbêja navdar a Rojhilatê Kurdistanê ye. Navê wê rastî Îran Mucerd e. Di karê hunermendiyê de nasnava Îran Xanim ê bikar anîye. Îran Xanim di sala 1950 an ji 1951î da li Rojhilatê Kurdistanê li Gundê Înkesû a girêdayî navçeya Bradost êye ji dayîk bu. Malbata wê cotkar bu. Navê bavê …

Dengbêj Gulê di dawiya 1700 ´î, destpêka 1800 ´î de li herêma Serhedê jiyaye (Agirî). Pirr kes di wê baweriyê de ne ku ew jina Evdalê Zeynikê an jî hemdemiyê wî bûye. Gulê Fileh an jî Kurdeka nemisilman bûye. Pirraniya stranên dilan ên herêma Serhedê ji devê Gulê hatiye strandin. Evdal bi xwe di hîç straneke …

Erdewan Zaxoyî (yan Erdewan Zaxolî, bi navê xwe yê resen Erdewan Elî, 1957 – 1986) hunermend û stranbêjê pir navdar yê herêma Behdînan bû. Jiyan û xebat Erdewan Zaxoyî li sala 1957’an li bajarê Zaxoyê ji dayik bûye. Ji ber rewşa dijwar ya jiyana wê demê wî nekarîbû xwendina xwe temam bike. Li sala 1978’an yekem kaseta xwe derxist. Paşî bû pêşmerge û li gel …

Eyaz Zaxoyî (yan Eyaz Zaxolî, bi navê xwe yê resen Eyaz Yûsif Ehmed, 1961 – 1986) yek ji naskirîtirîn hunermendên stranbêj yên herêma Behdînan e. Jiyan û xebat Eyaz Zaxoyî li sala 1961ê li bajarê Zaxo ji dayik bûye. Her ji zarokatiya xwe heza wî ji hunerê re hebû û hemû dema xwe di dîwanên dengbêjan de derbaz dikir û guhdarî dengê wan dikir. …

Sûsika Simo,yekemîn dengbêja Kurd li Sovyeta Berê bû. Di sala 1946’an de derketiye ser dikê û kilam gotiye. Bi Kûlya Neftalyan re dixebitî û ne tenê li Ermenistanê, li seranser welatê Sovyetistanê digeriya. Kûlya Neftalyan Ermenî bû û bi Sûsika Simo re zewicî bû. Stran û klam li Ermenistanê di …

Şêx Adî mirovekî bi keramet û xwedênas û zanaye ayîna êzdiyatiyê ye ku bi eslê xwe Êzîdî e. Ew di navbera salê 1073 û 1162’an de dijiyaye. Li çolemergê hatîye dinê piştî zemanekî çûya şengalê û li wir maya. Li gelek deverên din ên herêmê geriyaya. Lê pirraniya gerên xwe li kurdistanê kirina. Gotinên ku weke “qawlan” tên hasibandin …

Taharê Biro nivîskar û wêjevanekî Kurd e. Malbata Tahirê Biro di sedsala 19an de ji ber zilm û komkuştina Roma Reş ji herêma Qersêrevîne û çûne Ermenistanê li Gundê Kaniya Kor/Şênkanî binecih bûne û li wir jiyana xwe domandine. Tahirê Biro jî di roja 21ê meha berfanbara sala 1923yê de li Gundê Kaniya Kor/Şênkanî ji dayik …

Heciye Cindî (z. 1908 – m. 1’ê gulanê 1990) fîlolog, wergêr zargotinzan û nivîskarê ezidi e. Cindî nivîskarê pirtûka Ûsiv û Zelîxe ye. Jînenîgarî Heciyê Cindî di sala 1908’a li gundê Emançayîra girêdayî Dîxora Qersê, li Bakurê Kurdistanê ji malbateke êzîdî jidayîkbûye. Zarokatiya wî li gund derbasbûye. Lê di salên 1918’a de, ji ber komkujî û êrîşên leşkerên tirkan, ew direvin …

William Shakespeare (Wilyam Şeykspîr) (1564 – 1616) helbestvan, şanoger, şanonivîs û lîstikvanê îngilîz ê mezin e û yek ji navdartirîn nivîskarên diroka wêje û şanoya cîhanê ye. Li Warwickshireyê, Stradford-Avonê ji dayik bûye. Jiyana wî Shakespeare dibistana navînî ya li Stradford de xwendiye, li wir fêrî yewnaniya kevn û latînî bûye, perwerdehiya wêjeya klasîk girtiye, vê jî bandor mijarên lîstik û helbestên wî …

Celîlê Celîl ( z. 26’ê sermaweza 1936 li Êrîvanê ) nivîskar, lêkolîner, zargotinzan û dîroknasek êzîdî ku bi eslê xwe kurd e. Ew li bajarê Êrîvan li welatê Ermenistanê ji dayik bûye û li zanîngeha Êrîvanê û rêkxistiya rojhilatnasiyê ya Lenîngrad ê wane xwendiye. Di sala 1963 de PhD ya …

Sokrates yan Sokrat (bi yewnanî: Σωκράτης (Sokrátes) 470 bz — 399 bz) fîlozofekî Yewnanîstana kevn û rûniştvanê Atînayê bû. Ew yek ji fîlozofên herî bibandor yên hemû deman û wek bavê felsefeya Rojavayê têt hesibandin. Sokrates yekem kes bû ye ku etîk anî nav felsefeya ku berî hingê bi felsefeya siriştî û fîzîkê dagirtî bû. Hemû armanca felsefeya Sokrates baştirkirina mirovan bû. Wî xwest bi pirsînê wisan bike ku xelk têgihên dirist peyda bike daku …

Meryem Xan yekemîn jina kurd e ku bi zaravaya kurmanciya bakur stran li ser qewanan tomar kirine. Cihê jidayikbûna we nediyar e. Li gor riwayetekî di sala 1904’an li Dêrgola Botanê ser Şirnexê û li gor agahîyên din li gûndê Çêlika Evdilkerîmê Elîye Remo e giredayî Kerborane hatiye dinê (Bakurê Kurdistanê). Meryem Xan ji bo hunera kurdî zehmetekî gelek mezin kişandiye. …